Η άνοια δεν είναι μόνο απώλεια μνήμης: 10 πρώιμα σημάδια που πρέπει να μην αγνοήσετε
Πρώιμα σημάδια άνοιας: Πώς να αναγνωρίσετε τις αλλαγές και πότε να ζητήσετε ιατρική βοήθεια.
Snapshot
- Η άνοια δεν αφορά μόνο την απώλεια μνήμης, αλλά και αλλαγές στη γλώσσα, κρίση, συμπεριφορά και καθημερινές δραστηριότητες.
- Δέκα πρώιμα σημάδια άνοιας περιλαμβάνουν απώλεια μνήμης, δυσκολία στον προγραμματισμό, αποπροσανατολισμό, αλλαγές στις οπτικές ικανότητες, και μεταβολές στη διάθεση και προσωπικότητα.
- Η επίμονη μεταβολή που επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα απαιτεί ιατρική αξιολόγηση από νευρολόγο.
- Η ξαφνική σύγχυση χρήζει άμεσης ιατρικής βοήθειας, καθώς μπορεί να οφείλεται σε οξεία ασθένεια ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
- Η διάγνωση της άνοιας απαιτεί ολοκληρωμένη ιατρική αξιολόγηση και όχι μόνο διαδικτυακά τεστ ή σύντομα διαγνωστικά εργαλεία.
Η άνοια μπορεί να επηρεάσει πολλά περισσότερα από την μνήμη. Αλλαγές στη γλώσσα, την κρίση, τη συμπεριφορά και την ικανότητα διαχείρισης οικείων δραστηριοτήτων μπορεί να αποτελούν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, ιδιαίτερα όταν επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινή ζωή.
Η διαπίστωση μιας αλλαγής αποτελεί αιτία να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση, όχι απόδειξη ότι το άτομο πάσχει από άνοια.
Ποια είναι τα 10 σημαντικότερα προειδοποιητικά σημάδια άνοιας;
Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με την υποκείμενη κατάσταση. Για παράδειγμα, η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μία μόνο από τις εκφάνσεις της άνοιας και όχι συνώνυμό της. Προσέξτε για αλλαγές σε σχέση με τις συνήθεις ικανότητες του ατόμου στα εξής:
- Απώλεια μνήμης που διαταράσσει την καθημερινή ζωή: Λήθη πρόσφατων συζητήσεων, επανειλημμένες ερωτήσεις για το ίδιο θέμα ή παράλειψη σημαντικών ραντεβού, σε αντίθεση με το να ξεχνά κανείς περιστασιακά ένα όνομα.
- Δυσκολία στον προγραμματισμό ή την επίλυση προβλημάτων: Δυσκολία στην εκτέλεση μιας οικείας μαγειρικής συνταγής, στην οργάνωση λογαριασμών ή στη διαχείριση μιας εργασίας, που μέχρι πρότινος φαινόταν απλή.
- Προβλήματα στην ολοκλήρωση οικείων δραστηριοτήτων: Απροσδόκητη δυσκολία στη χρήση οικιακών συσκευών, στην προετοιμασία γευμάτων ή στο να ακολουθήσει μια συνηθισμένη διαδρομή προς ένα γνωστό μέρος/προορισμό.
- Σύγχυση σχετικά με τον χρόνο ή τον τόπο: Απώλεια της αίσθησης των ημερομηνιών, αποπροσανατολισμός σε μια γνώριμη γειτονιά ή άγνοια του τρόπου με τον οποίο το άτομο έφτασε σε ένα σημείο.
- Αλλαγές στις οπτικές ή χωρικές ικανότητες: Δυσκολία στην εκτίμηση αποστάσεων, στη χρήση σκαλοπατιών ή στην ερμηνεία των οπτικών ερεθισμάτων, πέρα από τις συνηθισμένες αλλαγές στην όραση.
- Νέες δυσκολίες στη γλώσσα: Συχνή απώλεια του ειρμού της συζήτησης, δυσκολία στην ονομασία καθημερινών αντικειμένων και δυσκολία στην παρακολούθηση του λόγου.
- Τοποθέτηση αντικειμένων σε ασυνήθιστα μέρη: Για παράδειγμα, τοποθέτηση κλειδιών σε ντουλάπι της κουζίνας και επανειλημμένη αδυναμία ανάκλησης των κινήσεων που απαιτούνται για την ανεύρεσή τους.
- Μειωμένη κρίση: Αυξανόμενη δυσκολία στη διαχείριση χρημάτων, στο ντύσιμο ανάλογα με τον καιρό και στην λήψη ασφαλών καθημερινών αποφάσεων.
- Απομάκρυνση από δραστηριότητες ή κοινωνικές σχέσεις: Εγκατάλειψη οικείων χόμπι ή αποφυγή κοινωνικών εκδηλώσεων, επειδή η συζήτηση και η συμμετοχή έχουν καταστεί δύσκολες.
- Αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα: Νέα, επίμονη καχυποψία, άγχος, ευερεθιστότητα ή συμπεριφορά, που διαφέρει αισθητά από τον συνηθισμένο τρόπο συμπεριφοράς του ατόμου.
Δεν παρουσιάζουν όλα τα άτομα και τα 10 σημάδια, ενώ τα προβλήματα μνήμης ενδέχεται να είναι λιγότερο έντονα σε ορισμένες μορφές άνοιας. Ένα μεμονωμένο σύμπτωμα μπορεί να έχει πολλές εξηγήσεις. Η επίμονη μεταβολή που επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα είναι εκείνη που καθιστά σημαντική την αξιολόγηση από νευρολόγο.
Τι πρέπει να κάνετε αν παρατηρήσετε αυτές τις αλλαγές;
Κλείστε ραντεβού με νευρολόγο εάν παρατηρήσετε μια σταδιακή επιδείνωση της κατάστασης, είτε σε εσάς τους ίδιους είτε σε κάποιο κοντινό σας πρόσωπο. Καταγράψτε συγκεκριμένα παραδείγματα, πότε ξεκίνησαν και αν παρουσιάζουν επιδείνωση. Έχετε μαζί σας μια λίστα με τα φάρμακα που ενδεχομένως λαμβάνονται και, εφόσον το άτομο συμφωνεί, κάποιον που γνωρίζει τη συνήθη συμπεριφορά του (π.χ. σύντροφος/σύζυγος).
Ο γιατρός θα αξιολογήσει την μνήμη και τη νοητική λειτουργία, θα επανεξετάσει τη φαρμακευτική αγωγή και θα ελέγξει για παθήσεις που μπορεί να μιμούνται την άνοια, όπως:
- κατάθλιψη
- παθήσεις του θυρεοειδούς
- έλλειψη βιταμίνης Β12
- προβλήματα ακοής και
- παρενέργειες φαρμάκων
Ενδέχεται να κριθούν απαραίτητες εξετάσεις αίματος, απεικονιστικός έλεγχος του εγκεφάλου ή παραπομπή σε ειδικό για θέματα μνήμης. Μην διακόπτετε την λήψη των συνταγογραφούμενων φαρμάκων με δική σας πρωτοβουλία.
Η ξαφνική σύγχυση αποτελεί διαφορετική περίπτωση. Εάν κάποιος παρουσιάσει σύγχυση μέσα σε διάστημα ωρών ή ημερών, αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια. Αιτία μπορεί να είναι κάποια λοίμωξη, η επίδραση φαρμάκων ή άλλη οξεία ασθένεια. Εάν η σύγχυση συνοδεύεται από ξαφνική πτώση της γωνίας του στόματος, αδυναμία στο χέρι ή δυσκολία στην ομιλία, καλέστε αμέσως τις Πρώτες Βοήθειες (166 ή 112), καθώς ενδέχεται να πρόκειται για εγκεφαλικό επεισόδιο.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί η άνοια να εκδηλωθεί πριν από την ηλικία των 65 ετών;
Ναι. Αν και ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, άτομα μικρότερης ηλικίας μπορούν επίσης να εμφανίσουν άνοια. Οι επίμονες αλλαγές στη σκέψη, την προσωπικότητα και την καθημερινή λειτουργικότητα χρήζουν αξιολόγησης σε οποιαδήποτε ηλικία.
Μπορεί ένα διαδικτυακό τεστ μνήμης να διαγνώσει την άνοια;
Όχι. Ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο ή ένα σύντομο τεστ διαλογής δεν επαρκεί, για να προσδιοριστεί η αιτία των γνωστικών δυσκολιών. Οι ειδικοί αξιολογούν τα αποτελέσματα των τεστ σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό, την καθημερινή λειτουργικότητα και άλλες εξετάσεις.
Πρέπει ένα άτομο με υποψία άνοιας να συνεχίσει να οδηγεί;
Εάν το άτομο χάνει τον προσανατολισμό του, εκτιμά λανθασμένα τις αποστάσεις ή λαμβάνει αποφάσεις που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια (ατομική και δημόσια), θα πρέπει να σταματήσει να οδηγεί μέχρι να αξιολογηθούν επαγγελματικά οι ικανότητές του.
Συμπέρασμα
Οι αλλαγές που επηρεάζουν τις οικείες καθημερινές δραστηριότητες χρήζουν προσοχής, ακόμη και αν δεν υπάρχει εμφανής απώλεια μνήμης. Μια έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να εντοπίσει τις αιτίες και να βοηθήσει τους ασθενείς να λάβουν την κατάλληλη φροντίδα και υποστήριξη.
Πηγές:
