Η αχρείαστη λήψη βιταμίνης D συνδέεται με ταχύτερη γνωστική εξασθένηση – Όρια ημερήσιας λήψης
Λαμβάνετε ήδη επαρκή ποσότητα βιταμίνης D; Νέα μελέτη εγείρει ένα απροσδόκητο ερώτημα σχετικά με την υγεία του εγκεφάλου.
Η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D ενδέχεται να μην συμβάλλει στην προστασία της μνήμης, όταν τα επίπεδα βιταμίνης D στον οργανισμό είναι ήδη επαρκή.
Σε μια εξαετή μελέτη σε ηλικιωμένους ενήλικες στις ΗΠΑ, όσοι λάμβαναν συμπληρώματα και είχαν φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D παρουσίασαν ταχύτερη εξασθένηση σε ορισμένους δείκτες γνωστικής λειτουργίας.
Ωστόσο, πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και δεν μπορεί να αποδείξει ότι η βιταμίνη D ευθέως προκάλεσε αυτή την εξασθένηση.
Τι έδειξε η νέα μελέτη για τη βιταμίνη D;
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 5.065 ενήλικες χωρίς άνοια, με μέσο όρο ηλικίας τα 67,5 έτη. Περίπου το 40% ανέφερε ότι λάμβανε συμπληρώματα βιταμίνης D. Στο διάστημα των 6 ετών παρακολούθησης, τα άτομα που λάμβαναν συμπληρώματα παρουσίασαν ελαφρώς ταχύτερη μείωση στη συνολική γνωστική βαθμολογία και στην εκτελεστική λειτουργία (δεξιότητες που αφορούν τον σχεδιασμό, την προσοχή και την επίλυση προβλημάτων) σε σύγκριση με όσους δεν λάμβαναν συμπληρώματα. Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά όσον αφορά την εξασθένηση της μνήμης.
Μια ανάλυση έδειξε, ότι η συσχέτιση αφορούσε μόνο τα άτομα που λάμβαναν συμπληρώματα ενώ είχαν φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα κατά την έναρξη της μελέτης, και όχι εκείνα που παρουσίαζαν έλλειψη ή ανεπάρκεια. Η μελέτη δεν κατέγραψε τις δόσεις των συμπληρωμάτων, ενώ η χρήση τους βασίστηκε σε αυτοαναφορές των συμμετεχόντων.
Σημαίνει αυτό ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης D βλάπτουν τον εγκέφαλο;
Όχι. Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, επομένως μπορεί να εντοπίσει μια συσχέτιση, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας-αποτελέσματος.
Τα άτομα που επέλεξαν να λαμβάνουν συμπληρώματα ενδέχεται να διέφεραν από εκείνα που δεν λάμβαναν, με τρόπους που η ανάλυση δεν μπόρεσε να αποτυπώσει πλήρως. Είναι επίσης πιθανή η αντίστροφη αιτιώδης συνάφεια: άτομα που ανησυχούσαν ήδη για την υγεία τους ενδέχεται να ήταν πιο πιθανό να λαμβάνουν συμπληρώματα.
Άλλες τυχαιοποιημένες δοκιμές δεν έχουν δείξει την ίδια επιβλαβή επίδραση:
- Στην μελέτη VITAL, η καθημερινή λήψη 2.000 μονάδων (IU) βιταμίνης D3 δεν βελτίωσε ούτε επιδείνωσε σημαντικά τη γνωστική εξασθένηση στους ηλικιωμένους.
- Αντίστοιχα, μια φινλανδική τυχαιοποιημένη δοκιμή δεν διαπίστωσε σημαντική μείωση των διαγνώσεων άνοιας με την λήψη 1.600 ή 3.200 IU ημερησίως σε πληθυσμό που, σε μεγάλο βαθμό, είχε ήδη επαρκή επίπεδα βιταμίνης D.
Πώς συνάδει αυτό με τα ευρύτερα επιστημονικά δεδομένα;
Μια συστηματική ανασκόπηση 90 μελετών διαπίστωσε ότι τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D συνδέονταν συχνά με δυσμενέστερες νευρολογικές εκβάσεις ή αποτελέσματα που αφορούσαν την ψυχική υγεία, καθώς και ότι η λήψη συμπληρωμάτων φαινόταν να είναι πιο ωφέλιμη για τα άτομα που παρουσίαζαν πραγματική έλλειψη της εν λόγω βιταμίνης. Οι συγγραφείς δεν συνέστησαν τη βιταμίνη D ως πρωταρχική θεραπεία για νευρολογικές παθήσεις.
Επομένως, τα διαθέσιμα στοιχεία υποδεικνύουν την ανάγκη για προσεκτική προσέγγιση: η αποκατάσταση της ανεπάρκειας μπορεί να είναι ενδεδειγμένη, ωστόσο η λήψη επιπλέον ποσότητας βιταμίνης D, όταν τα επίπεδα είναι ήδη επαρκή, δεν έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει τη γνωστική λειτουργία.
Παραμένει αβέβαιο κατά πόσο η καθαυτή περιττή λήψη συμπληρωμάτων ευθέως επιταχύνει τη γνωστική εξασθένηση.
Πόση βιταμίνη D χρειάζονται οι ενήλικες;
- Για τους ενήλικες, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ορίζει ως επαρκή πρόσληψη τα 15 μικρογραμμάρια (600 IU) ημερησίως, με την παραδοχή ότι η παραγωγή βιταμίνης D μέσω της έκθεσης στο ηλιακό φως είναι ελάχιστη.
- Το ανώτατο ανεκτό όριο πρόσληψης για τους ενήλικες είναι τα 100 μικρογραμμάρια (4.000 IU) ημερησίως, εκτός εάν ο θεράπων ιατρός συστήσει διαφορετικά για ιατρικούς λόγους.
Η λήψη πολύ υψηλών δόσεων συμπληρωμάτων μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα από βιταμίνη D και υπερασβεστιαιμία, οδηγώντας ενδεχομένως σε ναυτία, αδυναμία, σύγχυση, νεφρικούς λίθους και νεφρική βλάβη. Η νέα μελέτη σχετικά με τη γνωστική λειτουργία δεν έδειξε ότι τα ευρήματά της οφείλονταν σε τοξικότητα.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να διακόψω την λήψη βιταμίνης D εάν τα επίπεδα στο αίμα μου είναι φυσιολογικά;
Όχι απαραίτητα. Ορισμένα άτομα λαμβάνουν βιταμίνη D για συγκεκριμένο ιατρικό λόγο ή επειδή διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ανεπάρκειας. Συζητήστε τη δοσολογία και τον λόγο λήψης με τον γιατρό σας, αντί να διακόψετε μόνοι σας τη συνταγογραφημένη θεραπεία.
Πρέπει όλοι να ελέγχουν τα επίπεδα της βιταμίνης D τους;
Όχι. Ο τακτικός έλεγχος δεν είναι απαραίτητος για κάθε υγιή ενήλικα. Ο έλεγχος συνιστάται μόνο όταν υπάρχει υποψία ανεπάρκειας ή όταν κάποια πάθηση ή φαρμακευτική αγωγή επηρεάζει τα επίπεδα της βιταμίνης D.
Μπορεί η βιταμίνη D να «προλάβει» την άνοια;
Τα τρέχοντα επιστημονικά δεδομένα δεν τεκμηριώνουν τη χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D ως μέσο πρόληψης της άνοιας. Η διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D παραμένει σημαντική για την υγεία των οστών και των μυών, ωστόσο η λήψη μεγαλύτερων ποσοτήτων δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμη για τον εγκέφαλο.
Συμπέρασμα
Νέα μελέτη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με την περιττή λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει πρόκληση βλάβης στον εγκέφαλο. Για τους ηλικιωμένους, ο πρακτικός στόχος είναι η επάρκεια σε βιταμίνη D και όχι η αυτόματη λήψη υψηλότερων δόσεων με σκοπό την προστασία της μνήμης.
Πηγές:
