Παρέμβαση Τραμπ για τα Nησιά Τσάγκος και γιατί αφορά και την Ελλάδα

Μία φαινομενικά μακρινή υπόθεση, αυτή των Nησιών Τσάγκος στον Ινδικό Ωκεανό, προκάλεσε τις τελευταίες ημέρες, έντονη διεθνή κινητικότητα. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, απέσυρε νομοθεσία που θα μετέφερε την κυριαρχία των νησιών από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Μαυριτανία, ύστερα από οξεία αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ και προειδοποιήσεις Αμερικανών αξιωματούχων ότι μια τέτοια κίνηση θα παραβίαζε τη συμφωνία ΗΠΑ–Ηνωμένου Βασιλείου του 1966. Δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Telegraph αποκάλυψε ότι η αμερικανική πίεση θεωρήθηκε καθοριστική, οδηγώντας τον Στάρμερ να «παγώσει» τη διαδικασία.

Τα νησιά Τσάγκος δεν είναι απλώς ένα απομακρυσμένο αρχιπέλαγος. Στην «καρδιά» τους, βρίσκεται η αμερικανική βάση Diego Garcia, μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών παγκοσμίως. Από εκεί, επιχειρούν στρατηγικά βομβαρδιστικά, γίνεται παρακολούθηση πυραυλικών συστημάτων και συντονίζονται επιχειρήσεις σε τρεις περιοχές «κλειδιά»: Μέση Ανατολή, Αφρική και Νότια Ασία. Η συμφωνία του 1966 δίνει στις ΗΠΑ εγγυημένη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις, με το Ηνωμένο Βασίλειο να δεσμεύεται ότι δεν θα αλλάξει την κυριαρχία των Νησιών, χωρίς αμερικανική συναίνεση. Με άλλα λόγια, η κυριαρχία των Τσάγκος είναι θέμα όχι μόνο βρετανικό, αλλά και αμερικανικό.

Η απόσυρση της νομοθεσίας έχει διεθνές αποτύπωμα. Ο Ινδικός Ωκεανός είναι σήμερα ένα από τα πιο κρίσιμα γεωπολιτικά πεδία ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας. Ο έλεγχός του, επηρεάζει τις θαλάσσιες οδούς από τις οποίες περνά το 60% του παγκόσμιου εμπορίου. Αν τα Τσάγκος περνούσαν στη Μαυριτανία, θα άνοιγε «παράθυρο» κινεζικής επιρροής σε μια περιοχή που οι ΗΠΑ θεωρούν ζωτική. Αυτό εξηγεί και την άμεση αντίδραση του Τραμπ. Για την Ουάσινγκτον, η διατήρηση της βάσης Diego Garcia δεν είναι διπλωματική λεπτομέρεια, αλλά προϋπόθεση στρατηγικής υπεροχής.

Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Η υπόθεση αυτή αφορά και την Ελλάδα. Η χώρα μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο όπου η τουρκική πίεση είναι μόνιμη. Κάθε μεταβολή που αποδυναμώνει τις ΗΠΑ σε έναν κρίσιμο ωκεανό, επηρεάζει συνολικά τη δύναμη του ΝΑΤΟ και κατά συνέπεια την ελληνική ασφάλεια. Επιπλέον, η Ελλάδα ως ναυτιλιακή υπερδύναμη έχει τεράστια οικονομικά συμφέροντα σε θαλάσσιους δρόμους που συνδέουν Ερυθρά Θάλασσα, Ινδικό Ωκεανό και Σουέζ. Η αποσταθεροποίηση στα Τσάγκος θα είχε άμεσες συνέπειες στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα και κατά συνέπεια στα ελληνικά συμφέροντα.

Τέλος, η κίνηση του Τραμπ να μπλοκάρει μια κυριαρχική μεταβολή δείχνει κάτι ακόμη πιο χαρακτηριστικό: πόσο εύκολα μπορεί ένας Αμερικανός πρόεδρος να επηρεάσει την πολιτική μιας άλλης χώρας. Με μία δήλωση και μία προειδοποίηση περί παραβίασης συμφωνίας, ανάγκασε τον Στάρμερ να αναδιπλωθεί. Αυτό δεν είναι μόνο σημάδι ισχύος των ΗΠΑ. Είναι και μήνυμα για όλες τις μικρότερες χώρες, ότι ζητήματα κυριαρχίας μπορούν να διευθετούνται χωρίς στρατό, μόνο με στρατηγική πίεση.

Το ζήτημα των Τσάγκος, τελικά, είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι φαίνεται: αφορά το ΝΑΤΟ, την ισορροπία ισχύος στον Ινδικό Ωκεανό, την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και τη σταθερότητα που επηρεάζει άμεσα και την Ελλάδα. Και δείχνει πόσο γρήγορα ο Τραμπ μπορεί, με μία μόνο παρέμβαση, να διαμορφώσει πολιτικές αποφάσεις σε μια άλλη χώρα.