Θαλάσσια θηλαστικά-μάχης για το Πολεμικό μας Ναυτικό!

Ο λόγος που αποφάσισα να ασχοληθώ με αυτό το συγκεκριμένο θέμα, είναι ότι αφενός διετέλεσα αντιπρόεδρος επί πολλά χρόνια της ΕΛ.Υ.Δ.Ε. (Ελληνική Λέσχη Υποβρυχίων Δραστηριοτήτων και Ερευνών), υπηρέτησα στη Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών του Πολεμικού Ναυτικού και, πριν από αυτά, εργάστηκα κατά τη διάρκεια του πρώτου διδακτορικού μου στο φημισμένο Κέντρο Εκπαίδευσης Θαλασσίων Θηλαστικών, στο Σαν Ντιέγκο των ΗΠΑ.

Θυμάμαι, λοιπόν, αυτά που βίωσα, αφηγούμαι αυτά που θυμάμαι και στο τέλος μάλλον θα τολμήσω απ’ ό,τι φαίνεται και να προτείνω:

"Ένα λευκό -σαν αιγαιοπελαγίτικο κτίριο με γαλάζια παράθυρα, που φαινόταν σκαρφαλωμένο σε ένα χαμηλό λοφάκι, δέσποζε στον κόλπο του Σαν Ντιέγκο στις ΗΠΑ και οι εγκαταστάσεις του άγγιζαν τον Ωκεανό μπροστά του - ήταν τότε Μάιος του 1982. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η γνωστή ναυτική βάση Point Loma. Στις εγκαταστάσεις εκεί στεγάζονται ακόμα και σήμερα όχι μόνο πολεμικά πλοία, αλλά και δεκάδες θαλάσσια θηλαστικά, όπως δελφίνια και θαλάσσιοι λέοντες, που εκπαιδεύονται για την ανίχνευση, τον εντοπισμό και την καταστροφή εχθρικών στόχων, ή την ανάκτηση αντικειμένων σε λιμάνια, παράκτιες περιοχές ακόμα και στην ανοιχτή θάλασσα… και όχι μόνο.

Δεν νομίζω, πως υπάρχει κανείς που δεν γνωρίζει τις ιστορίες γύρω από τους αστυνομικούς σκύλους, που έχουν ρόλους περιπολίας και ασφαλείας και πως ορισμένοι εξ αυτών χρησιμοποιούνται λόγω της έντονης ικανότητας όσφρησής τους να ανιχνεύουν εκρηκτικά, ναρκωτικά κ.α.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής εκπαιδεύει κυρίως δελφίνια αλλά και θαλάσσιους λέοντες ως στρατιώτες-υδροναύτες, για να συνδράμουν με τις εξαιρετικές τους φυσικές ικανότητες στην προστασία από εχθρικά κυρίως κατασκοπευτικά μικροϋποβρύχια, επανδρωμένα ή μη, αλλά και από βατραχανθρώπους του εχθρού, ναυτικών εγκαταστάσεων ή στρατιωτικών περιοχών, τόσο σε καιρό πολέμου, όσο και σε ειρήνης. Αυτό το περίφημο "Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Θαλάσσιων Θηλαστικών” συνεχίζεται και εξελίσσεται μέχρι και σήμερα, που γράφονται αυτές οι αράδες από εμένα, παρ’ όλες τις καταγγελίες διεθνών οργανώσεων για τα δικαιώματα των ζώων, όπως ο PETA, που υποστηρίζουν ότι τα δελφίνια και οι φώκιες το βλέπουν σαν παιχνίδι, αλλά δεν μπορούν να κατανοήσουν τον κίνδυνο που συνδέεται με το έργο που τους ανατίθεται.

Οι στρατιωτικοί και οι επιστήμονες από κοινού ανακάλυψαν κάποια στιγμή πριν 8 περίπου δεκαετίες, πως ειδικά τα δελφίνια μπορούν με την κατάλληλη εκπαίδευση να εξελιχθούν στο απόλυτο "μακροβιολογικό” όπλo μάχης, για να προστατεύσουν αποτελεσματικά παραθαλάσσιες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, να ανιχνεύσουν, να εντοπίσουν και να καταστρέψουν εχθρικούς στόχους, να δρουν ως δύναμη αποτροπής στη λαθρομετανάστευση μέσω θαλάσσης, να εντοπίζουν απολεσθέντα αντικείμενα στη θάλασσα, αλλά και να προσφέρουν υπηρεσίες στην έρευνα και τη διάσωση σε καιρούς ειρήνης. Τα θαλάσσια θηλαστικά αποτελούν ένα εξαιρετικό πλεονέκτημα για το ναυτικό, λόγω της μεγάλης ταχύτητας που μπορούν να αναπτύξουν (ακόμα και έως 50 κόμβους για μικρά βέβαια χρονικά διαστήματα), της ευφυΐας, της έφεσης που τα διακρίνει για συνεργασία με τον εκπαιδευτή και χειριστή τους, στην ταχεία διαδικασία εκμάθησης, της προσαρμοστικότητάς τους σε δύσκολες συνθήκες, με το φυσικό σόναρ που διαθέτουν, να είναι κατά πολύ ανώτερο των ηλεκτρονικών ή οποιασδήποτε συσκευής εντοπισμού έχει κατασκευαστεί ποτέ από τον άνθρωπο.

Τα δελφίνια εκπέμπουν ήχους και στη συνέχεια παρακολουθούν προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο οι ήχοι αυτοί επιστρέφουν, γεγονός που τους δίνει μια ακριβή εικόνα και αντίληψη του περιβάλλοντος γύρω τους, και τους επιτρέπει να αντιληφθούν ακόμα και τι είδους υλικό βρίσκεται απέναντί τους, γεγονός που καθιστά τα δελφίνια εξαιρετικά σημαντικά για τον εντοπισμό υποβρύχιων αντικειμένων, όπως νάρκες, υποβρύχια, ακόμα και βατραχάνθρωποι του αντιπάλου.

Τα δελφίνια είναι σε θέση - εύκολα - να δέχονται και να στέλνουν μηνύματα, να εντοπίζουν απειλές και να τις εξουδετερώνουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας ή στην επιφάνεια. Για να αποφεύγουν τους φυσικούς θηρευτές τους και να εντοπίσουν την τροφή τους, τα δελφίνια έχουν αναπτύξει εξαιρετικές ικανότητες αναγνώρισης ήχων. Ενώ αξιολογούν τα υποβρύχια περιβάλλοντα στα οποία κολυμπούν, εκπέμπουν ισχυρούς παλμούς-ριπές ευρέος φάσματος, που μπορούν να ακουστούν από τους ανθρώπους ως κλικς. Λαμβάνοντας την επιστροφή του ήχου των κλικς, τα δελφίνια μπορούν να ανιχνεύσουν μια σφαιρική κατασκευή 4-5 εκατοστών από απόσταση πάνω από 200-300 μέτρα και για να γίνει απόλυτα κατανοητό, πρόκειται για ένα σφαιρικό αντικείμενο, μεγέθους μπάλας του τένις, σε απόσταση δύο γηπέδων ποδοσφαίρου. Τα δελφίνια είναι ακόμα ικανά να διακρίνουν με ακρίβεια, μεταξύ ίδιου μεγέθους μικροαντικειμένων μεγέθους μικρότερου των 2 εκατοστών από απόσταση 20-50 μέτρων. Μπορούν επίσης να διακρίνουν τέτοιες λεπτές διαφορές ακόμη και σε λιμάνια με κακή ηχητική, όπου το τεχνητό σόναρ δυσκολεύεται να διακρίνει μεταξύ της ηχούς που επιστρέφουν και των ήχων των σκαφών, των κυμάτων που χτυπούν την ακτή, καθώς και πολλών και άλλων περιβαλλοντικών θορύβων που αποσυντονίζουν τα ευαίσθητα αυτά μηχανήματα.

Πριν τα δελφίνια αναλάβουν υπηρεσία στα σκοτεινά νερά των ωκεανών, το Αμερικανικό Ναυτικό χρησιμοποιούσε αεροσκάφη για να ελέγχουν και πολλές φορές ακόμα και να χαρτογραφούν τον πυθμένα της θάλασσας, αλλά αδυνατούσαν να κάνουν διάκριση μεταξύ αντικειμένων που αποτελούσαν κίνδυνο και αβλαβών.

Για να προσδιορίσει επικίνδυνα ποντισμένα αντικείμενα, το Πολεμικό Ναυτικό βασίστηκε στα δελφίνια κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου. Ενώ οι εκπαιδευτές-επικεφαλής τους έπλεαν δίπλα τους με ταχύπλοα σκάφη, τα δελφίνια μέσα στο νερό αναζητούσαν νάρκες που είχαν ποντιστεί από τις εχθρικές δυνάμεις.

Όταν εντόπιζαν νάρκη, ειδοποιούσαν τους εκπαιδευτές τους, επιστρέφοντας πίσω στο σκάφος και αγγίζοντας ένα λαστιχένιο δίσκο με το ρύγχος τους.

Στη συνέχεια, τα δελφίνια επέστρεφαν στο ύποπτο υποβρύχιο σημείο και το σημάδευαν με ένα σχοινί ή με ακουστικό πομποδέκτη για να αφοπλιστεί σε δεύτερη φάση, από εξειδικευμένους δύτες του πολεμικού ναυτικού. Μέσα σε μία μόνο εβδομάδα, τα δελφίνια μάχης συνέδραμαν το Αμερικάνικο Πολεμικό Ναυτικό να εντοπίσει και να απενεργοποιήσει πάνω από 200 ποντισμένες νάρκες κατά πλοίων.

Η εκπαίδευση των δελφινιών ακολουθεί το ίδιο ακριβώς μοτίβο με αυτό των αστυνομικών σκύλων και των σκύλων κυνηγίου. Εκπαιδεύονται για να ανιχνεύουν, να εντοπίζουν και στη συνέχεια να αναφέρουν στους χειριστές τους, από τους οποίους θα λάβουν την επόμενη εντολή, παραδείγματος χάριν, για καταστροφή του θαλάσσιου οχήματος ή την εξουδετέρωση του εχθρικού βατραχάνθρωπου και θα επιστρέψουν στο πεδίο μάχης να την εκτελέσουν!

Στα πρώτα χρόνια του προγράμματος εκπαίδευσης, δοκιμάστηκαν πολλά διαφορετικά είδη θαλάσσιων θηλαστικών, καθώς και καρχαρίες, θαλάσσιες χελώνες και υδρόβια πτηνά και διερευνήθηκαν οι δυνατότητες των αισθήσεων, η θέληση για μάθηση, η προσαρμοστικότητα σε συνθήκες αιχμαλωσίας και, βέβαια, οι φυσικές τους δυνατότητες. Σήμερα, το Αμερικανικό Ναυτικό βασίζεται μόνο σε δύο είδη: τα Δελφίνια και τους Θαλάσσιους λέοντες Και τα δύο αυτά ζώα είναι γνωστά για την ικανότητα εκπαίδευσης και προσαρμοστικότητάς τους σε ένα ευρύ φάσμα θαλάσσιων περιβαλλόντων και στρατιωτικών αποστολών! Τόσο οι θαλάσσιοι λέοντες, όσο και τα δελφίνια είναι αρκετά σκληραγωγημένα και ευφυή θηλαστικά και εκπαιδεύονται σχετικά εύκολα. Οι θαλάσσιοι λέοντες μάλιστα, διαθέτουν ακόμα ένα σημαντικό πλεονέκτημα -το ότι είναι αμφίβια.

Η εκπαίδευση είναι συγκρίσιμη με αυτή των σκύλων. Ακριβώς όπως εκπαιδεύεται ένα βελγικό Μαλινουά να λειτουργεί ως φύλακας, μπορούν να εκπαιδευτούν και τα δελφίνια ή οι θαλάσσιοι λέοντες. Ειδικά τα ρινοδέλφινα ίσως είναι από τα ελάχιστα είδη ζώων που έχουν την ικανότητα να απομνημονεύουν και να μιμούνται τον εκπαιδευτή τους, απλά παρακολουθώντας τον. Το δελφίνι ή ο θαλάσσιος λέοντας περιμένουν το σήμα από τον χειριστή τους και λαμβάνουν μια αγκαλιά ή κάποια άλλη βρώσιμη επιβράβευση για κάθε σωστά εκτελεσμένη εντολή.

Τα δελφίνια και οι θαλάσσιοι λέοντες διαθέτουν ένα πολύ εξελιγμένο φυσικό σόναρ που είναι γνωστό εδώ και πολλές δεκαετίες. Υποβρύχια και άλλα δυνητικά θαλάσσια οχήματα στον ωκεανό που είναι δύσκολο να ανιχνευθούν με τα εξειδικευμένα σόναρς, ειδικά σε παράκτια ρηχά ή γεμάτα λιμάνια και φυσικούς κόλπους, εύκολα εντοπίζονται από τα δελφίνια με τις πολύ εξελιγμένες αισθήσεις τους. Τόσο τα δελφίνια όσο και οι θαλάσσιοι λέοντες έχουν εξαιρετική όραση σε χαμηλό φωτισμό και στοχευμένη ακοή κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, που τους επιτρέπουν να ανιχνεύουν και να παρακολουθούν κινούμενους ή στατικούς υποθαλάσσιους στόχους, ακόμη και σε σκοτεινά νερά, αλλά και σκάφη επιφανείας. Μπορούν επίσης να καταδυθούν σε πολλές δεκάδες μέτρα βάθος, χωρίς κίνδυνο της ασθένειας της αποσυμπίεσης όπως οι δύτες. Σήμερα, η ολοκλήρωση αυτών των αποστολών μπορούν να γίνουν και με υποβρύχια drones, αλλά τα θαλάσσια θηλαστικά γι’ αυτού του είδους τις αποστολές συνεχίζουν να είναι ανεκτίμητα.

Για μικρές αποστάσεις, εκπαιδεύονται είτε να κολυμπούν δίπλα σε ένα μικρό σκάφος ή να οδηγούν το ίδιο το σκάφος. Για μεγαλύτερα ταξίδια, τα δελφίνια μπορούν να μεταφέρονται διά θαλάσσης με σκάφη ή αεροπορικώς σε αεροπλάνα ή ελικόπτερα, ή εξειδικευμένα πλοία μεταφοράς, που έχει στην κατοχή του το Ελληνικό Πολεμικό τα οποία διαθέτουν βυθιζόμενες πλατφόρμες.

Τα δελφίνια μάχης του Πολεμικού Ναυτικού μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό στρατιωτικό πλεονέκτημα, μιας και τόσο τα δελφίνια όσο και οι θαλάσσιοι λέοντες γενικά, έχουν πίσω τους εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης ως την εποχή αυτή που ξεκίνησαν να αναλαμβάνουν αποστολές για τον άνθρωπο. Σίγουρα μπορούμε και στην Ελλάδα να εκμεταλλευθούμε αυτά τα φυσικά χαρίσματα και τις ικανότητες αυτών των υπέροχων πλασμάτων, για να θωρακίσουμε ακόμα περισσότερο την άμυνα της χώρας μας -ειδικά στο Ανατολικό Αιγαίο και την Κρήτη... και σίγουρα όχι μόνο. Αν η Ελλάδα, μια χώρα με τόσα προβλήματα με τους γείτονές απέναντι, δεν αναγνωρίσει την ευκαιρία ενός στρατηγικού πλεονεκτήματος, που θα θωρακίσει τις θάλασσές μας, απέναντι σε "εχθρούς” και... "ακάλεστους”, που θέλουν να έρθουν μια νύχτα ξαφνικά… ε!... τότε πραγματικά θα είμαστε πραγματικά άξιοι της μοίρας μας".