Η ψυχική επιβάρυνση της εργασίας στην Ελλάδα, και μια πόρτα που είναι εκεί

Σχεδόν ένας στους δύο εργαζόμενους στην Ελλάδα δηλώνει ότι η δουλειά του τού έχει προκαλέσει ή επιδεινώσει άγχος, κατάθλιψη ή στρες. Το ποσοστό, 49%, είναι το υψηλότερο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο μέσος όρος είναι 29%, σύμφωνα με την πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα OSH Pulse 2025 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία. Ταυτόχρονα, μόλις το 26% των εργαζομένων στη χώρα μας έχει πρόσβαση σε κάποια μορφή ψυχολογικής υποστήριξης μέσω της δουλειάς του.

Μέσα σε αυτό το τοπίο λειτουργούν τα τελευταία χρόνια τα Κέντρα Ημέρας της ΑΜΚΕ ΙΑΣΙΣ, ένα στην Αθήνα και ένα στη Θεσσαλονίκη. Μια πρόσφατη εσωτερική καταγραφή της εταιρίας, με στοιχεία εννέα μηνών, δίνει μια από τις πιο αναλυτικές εικόνες που έχει παρουσιάσει ως τώρα ο ίδιος ο φορέας για το ποιοι είναι οι άνθρωποι που χτυπούν την πόρτα τους.

Ποιοι έρχονται

Από τον Ιανουάριο ως τον Σεπτέμβριο φέτος, 903 άνθρωποι πέρασαν το κατώφλι των δύο Κέντρων Ημέρας. Σε υποσύνολο 213 από αυτούς, όπου πραγματοποιήθηκε συστηματική ψυχομετρική αξιολόγηση με τις επίσημες ελληνικές επικυρωμένες εκδόσεις των εργαλείων DASS-21 και WHOQOL-BREF, η εικόνα είναι ξεκάθαρη. Σχεδόν ένας στους δύο από αυτούς εμφανίζει επίπεδα συμπτωμάτων άγχους ή κατάθλιψης που κατατάσσονται, σύμφωνα με τα προκαθορισμένα όρια του DASS-21, από μέτρια έως πολύ σοβαρά.

Οι άνθρωποι που έρχονται σε εμάς δεν έρχονται με μια ήπια δυσκολία. Έρχονται συχνά εξαντλημένοι, κάποιες φορές μετά από μήνες ή χρόνια σιωπής. Δεν μπορούμε να συγκρίνουμε στατιστικά τα δικά μας νούμερα με την εθνική έρευνα, μετράνε διαφορετικά πράγματα. Αλλά η εικόνα που βλέπουμε καθημερινά δεν έρχεται σε αντίθεση με αυτό που δείχνει η εθνική έρευνα, μάλλον της δίνει ένα ανθρώπινο πρόσωπο.

Την ίδια στιγμή, οι αξιολογήσεις ποιότητας ζωής με το WHOQOL-BREF έδειξαν κάτι που δεν ήταν καθόλου αυτονόητο. Παρά το σοβαρό συμπτωματικό φορτίο, η αντιλαμβανόμενη ποιότητα ζωής των ωφελουμένων παρέμεινε σε μέτριο προς καλό επίπεδο σε όλους τους τομείς που εξετάστηκαν, στη σωματική υγεία, στην ψυχική υγεία, στις κοινωνικές σχέσεις και στο περιβάλλον.

Τα συμπτώματα και η αίσθηση της ζωής δεν κινούνται πάντα μαζί. Αυτό μας λέει κάτι σημαντικό, ότι η καθημερινότητα και οι σχέσεις που χτίζει κανείς σε ένα Κέντρο Ημέρας μπορεί να λειτουργούν προστατευτικά, ακόμα και όταν τα συμπτώματα δεν έχουν υποχωρήσει.

Τι προσφέρει το Κέντρο Ημέρας

Η καθημερινότητα σε ένα Κέντρο Ημέρας δεν μοιάζει με τη γνώριμη εικόνα ενός ιατρείου. Ψυχοεκπαιδευτικές ομάδες, δημιουργικές και πολιτισμικές δραστηριότητες, αθλητισμός, προεπαγγελματική κατάρτιση, ομαδική συμβουλευτική, και ατομικές θεραπευτικές συνεδρίες συνθέτουν ένα πλαίσιο που, όπως σημειώνεται δεν προσπαθεί μόνο να θεραπεύσει ένα σύμπτωμα, προσπαθεί να χτίσει ξανά μια καθημερινότητα.

Και οι άνθρωποι φαίνεται να μένουν. Έξι στους δέκα ωφελούμενους επιστρέφουν τουλάχιστον μία ακόμη ημέρα πέρα από την πρώτη τους επίσκεψη, ενώ τέσσερις στους δέκα συμμετέχουν σε περισσότερα από ένα είδη δραστηριότητας, χτίζοντας σταδιακά μια πιο πολύπλευρη θεραπευτική διαδρομή. Στο ίδιο ψυχομετρικό δείγμα, και οι 213 αυτοί άνθρωποι είχαν μέσο όρο οκτώ ατομικές συνεδρίες συμβουλευτικής ο καθένας.

Πρώτες ενδείξεις, με προσοχή

Σε ένα μικρό υποσύνολο ωφελουμένων που αξιολογήθηκε δύο φορές, στην αρχή και ξανά μετά από μερικούς μήνες, καταγράφηκε μια πρώτη, ενθαρρυντική μείωση στο άγχος και στο στρες. Πρόκειται όμως για μικρό δείγμα, και το εύρημα χρειάζεται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερη κλίμακα πριν βγουν ασφαλή συμπεράσματα.

Είναι όμως ένα ελπιδοφόρο σημάδι που το αντιμετωπίζουμε με την προσοχή που του αξίζει, και για αυτό συνεχίζουμε να παρακολουθούμε συστηματικά κάθε άνθρωπο που περνάει από εδώ. Το επόμενο βήμα, είναι να χτίζεται μια συστηματική παρακολούθηση της πορείας κάθε ανθρώπου που περνάει από τα Κέντρα Ημέρας.

Μια πόρτα, όχι μόνο μια στατιστική

Πίσω από κάθε αριθμό αυτής της καταγραφής κρύβεται ένας άνθρωπος που αποφάσισε, κάποια στιγμή, να ζητήσει βοήθεια. Με μόλις το 26% των εργαζομένων στην Ελλάδα να έχει πρόσβαση σε κάποια μορφή ψυχολογικής υποστήριξης μέσω της δουλειάς του, σύμφωνα με την έρευνα OSH Pulse 2025 του EU-OSHA που αναφέραμε και παραπάνω, τα δύο Κέντρα Ημέρας της ΙΑΣΙΣ προσφέρουν δωρεάν πρόσβαση σε οργανωμένη, συστηματική ψυχοκοινωνική στήριξη, χωρίς να χρειάζεται παραπομπή ή οικονομική επιβάρυνση.

Αν κάτι θέλω να κρατήσει ο αναγνώστης, είναι πολύ απλό. Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας ή κάποιον δικό σας σε αυτά τα νούμερα, η πόρτα μας είναι ανοιχτή. Δεν χρειάζεται να έχει φτάσει η κατάσταση στα άκρα για να έρθετε να μιλήσουμε.

*Η Ιωάννα Αλπέρτη είναι ψυχολόγος MSc, Επιστημονικά Υπεύθυνη IASIS At Centro