Δικαστικός χάρτης: Μειώθηκε στις 357 ημέρες ο χρόνος έκδοσης αποφάσεων από τα Πρωτοδικεία

Την πρώτη αποτίμηση της λειτουργίας του νέου Δικαστικού Χάρτη, 18 μήνες μετά την εφαρμογή του, παρουσίασε το υπουργείο Δικαιοσύνης, υποστηρίζοντας ότι η μεταρρύθμιση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική επιτάχυνση της απονομής της πολιτικής δικαιοσύνης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης αποφάσεων στα Πρωτοδικεία μειώθηκε από 774 σε 357 ημέρες, ενώ για πρώτη φορά ο δείκτης εκκαθάρισης των υποθέσεων ξεπέρασε το 100%, γεγονός που, σύμφωνα με το υπουργείο, σημαίνει ότι τα δικαστήρια δεν εκδικάζουν πλέον μόνο τις νέες υποθέσεις, αλλά μειώνουν σταδιακά και το απόθεμα των εκκρεμοτήτων προηγούμενων ετών.

«Την τελευταία τριετία δημοσιεύονται από οργάνωση στοιχεία παλαιότερων ετών πριν από την εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη. Ό,τι παρουσιάζουμε εμείς είναι τα τελευταία στοιχεία στα πρότυπα της CEPEJ. Θεωρώ ότι το 2026, όταν ενσωματωθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα φανεί η πραγματική εικόνα και η βελτίωση της κατάστασης», ανέφερε ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, επισημαίνοντας ότι «πριν από την εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη ο χρόνος έκδοσης απόφασης ήταν 774 ημέρες, ενώ σήμερα είναι 357 ημέρες».

Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, ο υπουργός έκανε λόγο για έναν ακόμη πιο φιλόδοξο στόχο τα επόμενα χρόνια. Όπως είπε, «οι δικαστές θα εφοδιαστούν με σύγχρονες υπολογιστικές μηχανές και θα αξιοποιηθούν όλα τα τεχνολογικά μέσα. Παράλληλα, θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία ο Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών με τη συνεργασία και του δικηγορικού σώματος». Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μέχρι το 2030, η Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις πέντε πρώτες χώρες της Ευρώπης ως προς τους χρόνους απονομής της Δικαιοσύνης.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας υπενθύμισε ότι κατά τους πρώτους μήνες εφαρμογής του Δικαστικού Χάρτη δεν είχαν ακόμη ενταχθεί πλήρως στο νέο σύστημα όλοι οι δικαστές του πρώτου βαθμού, καθώς βρισκόταν σε εξέλιξη η εκπαίδευση των πρώην ειρηνοδικών. Όπως ανέφερε, οι επικείμενες αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, σε συνδυασμό με τη νέα πλατφόρμα για τις ανακοπές, αναμένεται να επιταχύνουν ακόμη περισσότερο τη διαδικασία, με στόχο μέχρι το 2028 να έχουν εκκαθαριστεί και οι σχετικές εκκρεμότητες.

Τα συνολικά στοιχεία

Η αποτίμηση αφορά τους πρώτους 18 μήνες εφαρμογής του Δικαστικού Χάρτη και βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν μέσω του πληροφοριακού συστήματος JustStat. Η σύγκριση πραγματοποιείται ανάμεσα στο δικαστικό έτος 2023-2024, δηλαδή πριν από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, στο δικαστικό έτος 2024-2025 και στην περίοδο των πρώτων 18 μηνών εφαρμογής του νέου χάρτη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 774 ημέρες το δικαστικό έτος 2023-2024 στις 383 ημέρες το δικαστικό έτος 2024-2025 και διαμορφώθηκε στις 357 ημέρες μετά τη συμπλήρωση 18 μηνών εφαρμογής του Δικαστικού Χάρτη. Ουσιαστικά, ο απαιτούμενος χρόνος απονομής της πολιτικής δικαιοσύνης περιορίστηκε από περίπου δύο χρόνια σε περίπου έναν χρόνο.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στον δείκτη εκκαθάρισης υποθέσεων (Clearance Rate). Το δικαστικό έτος 2023-2024 είχαν περαιωθεί 173.714 υποθέσεις έναντι 201.479 εισερχόμενων, με τον δείκτη να διαμορφώνεται στο 86,2%. Ένα χρόνο αργότερα, το δικαστικό έτος 2024-2025, οι εισερχόμενες υποθέσεις ανήλθαν σε 415.555, ενώ οι περατωθείσες έφτασαν τις 417.565, ανεβάζοντας τον δείκτη στο 99,6%. Στο σύνολο των πρώτων 18 μηνών εφαρμογής του Δικαστικού Χάρτη καταγράφηκαν 588.339 εισερχόμενες και 618.239 περατωθείσες υποθέσεις, με αποτέλεσμα ο δείκτης εκκαθάρισης να ανέλθει στο 105,1%.

Η υπέρβαση του ορίου του 100%, σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, σημαίνει ότι τα Πρωτοδικεία δεν εκδικάζουν πλέον μόνο το σύνολο των νέων υποθέσεων κάθε περιόδου, αλλά μειώνουν παράλληλα και τις εκκρεμότητες προηγούμενων ετών, επιτυγχάνοντας πρόσθετη εκκαθάριση της τάξης του 5,1%.

Η εικόνα στα μεγάλα Πρωτοδικεία

Το μεγαλύτερο βάρος της δικαστηριακής ύλης εξακολουθεί να συγκεντρώνει το Πρωτοδικείο Αθηνών, στο οποίο αντιστοιχεί το 52% του συνόλου των πολιτικών υποθέσεων της χώρας. Εκεί ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 1.448 ημέρες πριν από τον Δικαστικό Χάρτη στις 478 ημέρες μετά από 18 μήνες εφαρμογής του, δηλαδή από σχεδόν τέσσερα χρόνια σε περίπου ενάμιση.

Παράλληλα, ο δείκτης εκκαθάρισης αυξήθηκε από 86%, με 60.182 περατωθείσες έναντι 70.014 εισερχόμενων υποθέσεων, σε 112,7%, καθώς μέσα στο 18μηνο περατώθηκαν 280.761 υποθέσεις έναντι 249.028 νέων. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 ο δείκτης ανήλθε ήδη στο 143,8%, γεγονός που σημαίνει ότι το Πρωτοδικείο Αθηνών όχι μόνο απορροφά πλήρως τις νέες υποθέσεις, αλλά μειώνει και τις εκκρεμότητες προηγούμενων ετών κατά 12,7%.

Θετική είναι η εικόνα και στα υπόλοιπα Πρωτοδικεία της χώρας, τα οποία διαχειρίζονται το 48% της συνολικής δικαστηριακής ύλης. Ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης περιορίστηκε από 774 ημέρες πριν από την εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη στις 256 ημέρες μετά τη συμπλήρωση 18 μηνών, δηλαδή από περίπου δύο χρόνια σε λιγότερο από εννέα μήνες.

Παράλληλα, ο δείκτης εκκαθάρισης υποθέσεων αυξήθηκε από 86,2%, όταν είχαν περατωθεί 173.714 υποθέσεις έναντι 201.479 εισερχόμενων, σε 99,5%, με 337.478 περατωθείσες έναντι 339.311 νέων υποθέσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 ο δείκτης ανήλθε ήδη στο 110,8%, γεγονός που σημαίνει ότι τα περιφερειακά Πρωτοδικεία άρχισαν πλέον να μειώνουν σταθερά και τις εκκρεμότητες προηγούμενων ετών.

Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης

Σημαντική βελτίωση καταγράφεται και στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, το οποίο διαχειρίζεται περίπου το 9,6% της συνολικής δικαστηριακής ύλης. Ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 455 ημέρες στις 220 ημέρες, περιοριζόμενος ουσιαστικά στο μισό.

Ο δείκτης εκκαθάρισης αυξήθηκε από 88,9%, με 23.084 περατωθείσες έναντι 25.959 εισερχόμενων υποθέσεων, σε 113,3%, καθώς μέσα στο 18μηνο περατώθηκαν 70.110 υποθέσεις έναντι 61.876 νέων. Ήδη κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 ο δείκτης εκκαθάρισης έφτασε το 119,2%, γεγονός που, σύμφωνα με το υπουργείο, αποτυπώνει όχι μόνο την κάλυψη του εισερχόμενου φόρτου αλλά και τη σταδιακή αποσυμφόρηση των παλαιών εκκρεμοτήτων.

Πρωτοδικείο Πειραιά

Βελτιωμένη εμφανίζεται και η εικόνα στο Πρωτοδικείο Πειραιά, όπου συγκεντρώνεται περίπου το 3,3% της συνολικής δικαστηριακής ύλης. Ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από 425 ημέρες στις 233 ημέρες, δηλαδή από περίπου έναν χρόνο και δύο μήνες σε περίπου εννέα μήνες.

Την ίδια στιγμή, ο δείκτης εκκαθάρισης υποθέσεων αυξήθηκε από 77,2%, με 9.002 περατωθείσες έναντι 11.658 εισερχόμενων υποθέσεων, σε 101,1%, καθώς κατά το 18μηνο περατώθηκαν 23.927 υποθέσεις έναντι 23.674 νέων. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ο δείκτης ανήλθε στο 140,9%, στοιχείο που δείχνει ότι το Πρωτοδικείο Πειραιά όχι μόνο καλύπτει πλήρως τις νέες εισροές, αλλά μειώνει πλέον σταθερά και τις εκκρεμότητες προηγούμενων ετών.

Κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στον μέσο ευρωπαϊκό χρόνο έκδοσης τελεσίδικης απόφασης στις πολιτικές υποθέσεις. Για το πρώτο τρίμηνο του 2026 ο εκτιμώμενος χρόνος στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας ανέρχεται στις 309 ημέρες, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται στις 307 ημέρες.

Παράλληλα, με την εφαρμογή του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας εκτιμάται ότι ο χρόνος στον δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας θα περιοριστεί στις 325 ημέρες. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το υπουργείο θεωρεί ότι μέσα στο 2027 η Ελλάδα θα έχει συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 627 ημερών για την έκδοση τελεσίδικης απόφασης.