Στις φλόγες F-16 στη Ζάκυνθο: Ήταν Viper, από τα πιο εξελιγμένα μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας

Συναγερμός σήμανε στο Πεντάγωνο και την Πολεμική Αεροπορία το μεσημέρι της Πέμπτης όταν ένα αεροπλάνο F-16 τύπου Viper πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στο αεροδρόμιο της Ζακύνθου.

Το αεροσκάφος, το οποίο τυλίχθηκε στις φλόγες, ενδεχομένως να αντιμετώπισε δυσλειτουργία στο σύστημα πέδησης καθώς στο video-ντοκουμέντο που δημοσίευσε το Newsbomb φαίνεται να έχει προσγειωθεί με την «κοιλιά», χωρίς να έχουν κατέβει οι τροχοί πέδησης.

Το συγκεκριμένο F-16 ήταν ένα από τα 54 Viper που έχει η Πολεμική Αεροπορία. Τα αεροσκάφη αυτά αποκτήθηκαν ως F-16 Block 52 + Advanced και αναβαθμίζονται σταδιακά στην έκδοση Viper με ευθύνη της κατασκευάστριας εταιρείας Lockheed Martin στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίαας στην Τανάγρα.

Στο πλαίσιο της διερεύνησης αναμένεται να διακριβωθεί πώς ένα τόσο εξελιγμένο αεροσκάφος παρουσίασε δυσλειτουργία και τι είδους μηχανική βλάβη ήταν αυτή που οδήγησε τον χειριστή του μαχητικού σε αναγκαστική προσγείωση. Από αύριο, οι εμπειρογνώμονες της Πολεμικής Αεροπορίας, θα πραγματοποιήσουν έρευνα για να εντοπίσουν τα αίτια του ατυχήματος.

Τα χαρακτηριστικά του F-16 Viper

Το F-16 Viper δεν είναι απλώς ένα «καλύτερο» F-16. Είναι ουσιαστικά νέο αεροσκάφος κάτω από το γνωστό στους ελληνικούς ουρανούς κέλυφος, το οποίο μετατρέπει τα ελληνικά Block 52+ στα πιο προηγμένα F-16 της Ευρώπης. Το πρόγραμμα τρέχει αδιάλειπτα στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας στην Τανάγρα, υπό τη στενή τεχνική καθοδήγηση ομάδων της Lockheed Martin.
Η αναβάθμιση στην έκδοση Viper μετατρέπει τα αεροσκάφη σε μαχητικά 4.5 γενιάς με πρωτοποριακά συστήματα αεροναυτιλίας και ηλεκτρονικού πολέμου.

Το ραντάρ AN/APG-83 SABR - η καρδιά της αναβάθμισης

Το βασικότερο σημείο του εκσυγχρονισμού είναι το ραντάρ AN/APG-83 Scalable Agile Beam Radar (SABR), τεχνολογίας AESA (Active Electronically Scanned Array), κατασκευής Northrop Grumman.

Αντί για τη μηχανική κίνηση κεραίας που χρησιμοποιούσαν τα παλαιότερα APG-68, το SABR κατευθύνει ηλεκτρονικά τη δέσμη μέσω εκατοντάδων μικρών μονάδων εκπομπής-λήψης, σχεδόν ακαριαία. Βασίζεται στην ίδια οικογένεια τεχνολογίας με το APG-77 του F-22 Raptor και το APG-81 του F-35, με τη Northrop Grumman να αναφέρει περίπου 95% ομοιότητα αρχιτεκτονικής με το ραντάρ του F-35.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το APG-83 εντοπίζει στόχους σε αποστάσεις που ξεπερνούν τα 160 έως και πάνω από 200 χιλιόμετρα, ανάλογα με ύψος, συνθήκες και μέγεθος στόχου - οι ακριβείς επιχειρησιακές επιδόσεις παραμένουν διαβαθμισμένες. Το σύστημα μπορεί να παρακολουθεί δεκάδες στόχους ταυτόχρονα, να χαρτογραφεί το έδαφος με ανάλυση τύπου SAR (Synthetic Aperture Radar) για πλήγματα παντός καιρού, και να εκτελεί ταυτόχρονα αναγνώριση αέρος και προετοιμασία πλήγματος εδάφους.

Τα υπόλοιπα συστήματα της διαμόρφωσης Viper

Πέρα από το ραντάρ, η αναβάθμιση περιλαμβάνει:

• Νέο υπολογιστή αποστολής (mission computer) με σύγχρονη, ανοιχτή αρχιτεκτονική λογισμικού που επιτρέπει γρήγορη ενσωμάτωση νέων όπλων και απειλών
• Ζεύξη δεδομένων Link 16 για ανταλλαγή τακτικής εικόνας σε πραγματικό χρόνο με άλλα αεροσκάφη και μονάδες
• Ενισχυμένο cockpit με έγχρωμη οθόνη υψηλής ανάλυσης
• Ψηφιακό δέκτη προειδοποίησης ραντάρ (DRWR) πλήρως ενσωματωμένο με το APG-83

Σε ό,τι αφορά την αυτοπροστασία, το υπάρχον σύστημα ASPIS II της Raytheon, που εξοπλίζει τα Block 52+/52+ Advanced, θεωρείται πλέον ανεπαρκές λόγω αναλογικής φιλοσοφίας ασύμβατης με το ψηφιακό APG-83. Το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας αξιολογεί δύο υποψήφια συστήματα νέας γενιάς:

• το AN/ALQ-254(V)1 Viper Shield της L3Harris, σχεδιασμένο εξ αρχής για το Viper,
• και το AN/ALQ-257 IVEWS της Northrop Grumman - το οποίο έχει ήδη επιλέξει η Τουρκική Αεροπορία για τα δικά της F-16. Και τα δύο υπόσχονται πλήρη συμβατότητα με το ραντάρ AESA χωρίς αλληλοπαρεμβολές φάσματος.

Κόστος και σταθμοί του προγράμματος

Η διακρατική συμφωνία (FMS) υπογράφηκε το 2018 και τέθηκε σε ισχύ στις 30 Απριλίου του ίδιου έτους, με την ελληνική πλευρά να καταβάλλει, χωρίς τόκους, 1.528.115.956 δολάρια για την αναβάθμιση αρχικά 84 αεροσκαφών Block 52+ και Block 52+ Advanced - αριθμός που μειώθηκε στη συνέχεια σε 83 λόγω απώλειας αεροσκάφους σε ατύχημα.

Στις 17 Ιανουαρίου 2021 πραγματοποιήθηκε η παρθενική πτήση του πρώτου αναβαθμισμένου αεροσκάφους, με σειριακό αριθμό «005», σηματοδοτώντας το πρώτο ορόσημο του προγράμματος. Έως τον Μάιο του 2026 είχαν παραδοθεί 52 αναβαθμισμένα Viper, με ολοκλήρωση προγραμματισμένη έως το 2027. Τον Απρίλιο του 2026 η Πολεμική Αεροπορία παρέλαβε το 50ό αναβαθμισμένο F-16 Viper.

Ένα F-16 Block 52+ (Peace Xenia III) που έγινε Viper έχει κοστίσει στον Έλληνα φορολογούμενο περίπου $37,5 εκατ. (αγορά) + $18,2 εκατ. (αναβάθμιση) που φέρνει δηλαδή 55-56 εκατ. δολάρια συνολικά.
Ενώ ένα F-16 Block 52+ Advanced (Peace Xenia IV) που έγινε Viper: $66 εκατ. (αγορά) + $18,2 εκατ. (αναβάθμιση) που φέρνει το κόστος στα $84-85 εκατ. συνολικά.

Ο ρόλος του στον αέρα

Το Viper λειτουργεί ως πολλαπλού ρόλου πλατφόρμα αεράμυνας και επίγειας υποστήριξης, με έμφαση στην αναχαίτιση πάνω από το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Η ικανότητά του να μοιράζεται δεδομένα μέσω Link 16 με Rafale και F-35 το καθιστά κομβικό κρίκο σε ένα δίκτυο αισθητήρων που δίνει στην Πολεμική Αεροπορία εικόνα του πεδίου μάχης σε πραγματικό χρόνο.

Με 82 αναβαθμισμένα Viper να προστίθενται στα 24 Rafale που ήδη πετούν με ραντάρ AESA, η Πολεμική Αεροπορία θα διαθέτει σύντομα πάνω από 100 αεροσκάφη τελευταίας τεχνολογίας - αριθμό που αλλάζει τους συσχετισμούς στο Αιγαίο, όσο η Άγκυρα περιμένει ακόμα το πράσινο φως του αμερικανικού Κογκρέσου για τα δικά της F-16 Block 70/72.

Διαβάστε επίσης