Το «Κάρβουνο»: τα λιγνιτωρυχεία της Ανθούπολης, η εξέγερση των κατοίκων το 1956 και η πυρπόληση

Η ιστορία των λιγνιτωρυχείων της Ανθούπολης, η οικιστική ανάπτυξη της περιοχής, τα προβλήματα στα σπίτια, η εξέγερση των κατοίκων στις 14 Μαΐου 1956, η πυρπόληση των εγκαταστάσεων και το τέλος των λιγνιτωρυχείων

Το «Κάρβουνο»: τα λιγνιτωρυχεία της Ανθούπολης, η εξέγερση των κατοίκων το 1956 και η πυρπόληση
Άποψη από τις εγκαταστάσεις του λιγνιτωρυχείου στην Ανθούπολη
Snapshot
  • Από το 1933 έως το 1956 λειτουργούσαν λιγνιτωρυχεία στην Ανθούπολη, απασχολώντας εκατοντάδες εργάτες σε στοές βάθους έως 70 μέτρων.
  • Η εξόρυξη λιγνίτη προκάλεσε σοβαρά δομικά προβλήματα στα σπίτια της περιοχής, που εντάθηκαν μετά από σεισμούς το 1981 και το 1999 λόγω του σαθρού υπεδάφους.
  • Στις 14 Μαΐου 1956, οι κάτοικοι της Ανθούπολης εξεγέρθηκαν και πυρπόλησαν τις εγκαταστάσεις των λιγνιτωρυχείων μετά από σοβαρές καθιζήσεις και ζημιές στα σπίτια τους.
  • Η εταιρεία Πρεζάνη, που μισθώθηκε το 1951 για τη λειτουργία των ορυχείων, παραβίασε τον νόμο ανοίγοντας στοές σε μικρό βάθος, εντείνοντας τα προβλήματα στην περιοχή και προκαλώντας αντιδράσεις.
  • Το 1958 με 1959 αποφασίστηκε το οριστικό κλείσιμο των λιγνιτωρυχείων και η πλήρωση των στοών με πέτρες και αδρανή υλικά για την αποφυγή νέων καθιζήσεων.
Snapshot powered by AI

Από τις 6 Απριλίου 2013 λειτουργεί ο τερματικός σταθμός “ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ” της Γραμμής 2 του μετρό, στη διασταύρωση της Λεωφόρου Θηβών με την οδό Αναπαύσεως. Ο σταθμός αυτός εξυπηρετεί καθημερινά χιλιάδες επιβάτες. Όσες και όσοι κυκλοφορούν στην περιοχή του σταθμού “ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ” πιθανότατα αγνοούν ότι από το 1933 ως το 1956 στο υπέδαφος κοντά στο μετρό, αλλά και σε ολόκληρη σχεδόν την Ανθούπολη, και όχι μόνο, γινόταν εξόρυξη λιγνίτη και εκατοντάδες εργάτες δούλευαν σε στοές βάθους 20-70 μέτρων, ίσως και ακόμα μεγαλύτερο.

iiiiiiiioir-iiiii-iii-iiiiiii-iii-iiiii-iiiiiiiii.webp

Εξωτερική άποψη του σταθμού του μετρό ''Ανθούπολη''

Αυτές οι στοές, 70 χρόνια μετά την οριστική διακοπή της λειτουργίας των λιγνιτωρυχείων που υπήρχαν στην Ανθούπολη έχουν λιθογομωθεί (γεμιστεί με πέτρες, αδρανή υλικά κ.λπ), έχουν κατακλυστεί από νερά ή έχουν κατακρημνιστεί. Ωστόσο, το υπέδαφος της Ανθούπολης “πρόδωσε” τη συνοικία, τόσο στους σεισμούς του 1981 όσο και στον σεισμό του 1999. Πολλά κτίρια κρίθηκαν κατεδαφιστέα, ενώ άλλα υπέστησαν σοβαρές ζημιές, αλλά ήταν επισκευάσιμα. Όπως ανέφεραν ειδικοί, η ύπαρξη των στοών, έστω κι αν ήταν γεμάτες πέτρες κ.ά. έπαιξε σημαντικό ρόλο σ’ αυτό.

Επίσης, οι στοές και το σαθρό υπέδαφος, δεν επέστρεψαν να γίνει ο τερματικός σταθμός μερικές εκατοντάδες μέτρα πιο μακριά, απέναντι από το γήπεδο του Αγίου Ιεροθέου. Προτιμήθηκε η λύση της διασταύρωσης της Θηβών με την Αναπαύσεως, και γιατί εξυπηρετεί μελλοντικές επεκτάσεις του μετρό προς Ίλιον και Πετρούπολη.

Η Ανθούπολη - Τα “Λιγνιτωρυχεία Αττικής”

Η Ανθούπολη είναι σήμερα μία από τις μεγαλύτερες συνοικίες του Δήμου Περιστερίου Αττικής. Το όνομά της οφείλεται στο ότι οι πρώτοι κάτοικοί της ήταν ανθοπώλες, καλλιεργητές και έμποροι λουλουδιών δηλαδή. Ως το 1922 η Ανθούπολη ήταν αραιοκατοικημένη, σχεδόν ερημική. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή, από το 1924 και έπειτα κυρίως, ο πληθυσμός της άρχισε να αυξάνεται σημαντικά.

iiiiiioii-iii-iiiiiiiiii-ii-1956.webp

Κάτοικοι της Ανθούπολης το 1956

Από το 1933 άρχισαν οι διαδικασίες για την εξόρυξη λιγνίτη στο Περιστέρι. Είχε προηγηθεί το 1932 αίτηση μεταλλευτικών ερευνών στην περιοχή, από τους Αντώνιο Ραγκούση και Γεώργιο Σιώτη προς τη Νομαρχία Αττικοβοιωτίας. Φαίνεται πάντως ότι πίσω από όλη αυτή τη διαδικασία βρισκόταν η οικογένεια του Γεώργιου Ρομπάκη, που πριν τη μικρασιατική καταστροφή είχε στην ιδιοκτησία της το ορυχείο “Ζαν Γκουλντάκ” στη Μαύρη Θάλασσα. Στις 5/11/1933, ιδρύθηκε η εταιρεία “Λιγνιτωρυχεία Αττικής Α.Ε.” Το ΔΣ την εταιρείας αποτελούσαν οι εξής:

Χρήστος Περσάκης, Πρόεδρος, Αντώνιος Ρομπάκης και Πολύβιος Τσακαλώτος, Διευθύνοντες Σύμβουλοι, Δημήτριος Πανόπουλος, Σπυρίδων Πανόπουλος, Ιωάννης Πρεζάνης, Γεώργιος Σιώτης και Αντώνιος Ραγκούσης. Το 1934 με Βασιλικά Διατάγματα παραχωρείται η έκταση και η Νομαρχία Αττικοβοιωτίας δίνει την άδεια εκμετάλλευσης. Έτσι, το 1935 - 1936 αρχίζει η εξόρυξη λιγνίτη στην περιοχή, κοντά στο σημερινό Άλσος Περιστερίου.Τα τμήματα του λιγνιτωρυχείου ήταν η Πομόνα (αντλία) για την άντληση των νερών από τις στοές, το Ηλεκτρολογείο, το Μηχανουργείο, το Μαγειρείο και η Αποθήκη τροφίμων. Απασχολούνται 350-450 εργάτες που δουλεύουν σε μεγάλα βάθη (80-100 μέτρα). Η παραγωγή είναι 100-150 τόνοι λιγνίτη την ημέρα.

Η περίοδος της Κατοχής

Την περίοδο της Κατοχής 1941-44 το λιγνιτωρυχείο περνά σε ιταλικά χέρια και μετονομάζεται σε Agenta Carboni Italiani. Οι Έλληνες ιδιοκτήτες πωλούν τις μετοχές τους σε Ιταλούς. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι θολό,καθώς οι παλιοί μέτοχοι εξακολουθούν να παίρνουν κάποιο μέρισμα. Πάντως η εταιρία «Λιγνιτωρυχεία Αττικής» εξακολουθεί να λειτουργεί σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής και να δημοσιεύει ισολογισμούς. Τρεις μάλιστα από τους μετόχους επεκτείνουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες ιδρύοντας το 1942 (!) την εταιρεία «Χημικά Προϊόντα ΑΕ».

Διευθυντής στα λιγνιτωρυχεία είναι ο Ιταλός μηχανικός Μπρούνο Μπαριλάρι και τεχνικός διευθυντής ο μεταλλειολόγος Γιάννης Σολωμός. Το απασχολούμενο προσωπικό ανεβαίνει στους 700 εργάτες και αντίστοιχα η παραγωγή στους 200 με 250 τόνους την ημέρα. Από την άλλη οι εργαζόμενοι στο λιγνιτωρυχείο παίρνουν καλό συσσίτιο κι αυτό είναι το πιο πολύτιμο την περίοδο της μεγάλης πείνας. Μάλιστα, οι στοές του αποτέλεσαν καταφύγιο των ανταρτών του ΕΛΑΣ και βασική τους δίοδο προς την Πάρνηθα και την ορεινή Ελλάδα. Ανάμεσα στους τότε εργαζόμενους στο λιγνιτωρυχείο, ξεχωρίζουν τα ονόματα των Θανάση Γκουνενιώτη και Θοδώρας Δαβέττα, που πήραν μέρος στην Αντίσταση και εκτελέστηκαν μετά τη Βάρκιζα. Την περίοδο της Κατοχής έγινε μια δυναμική απεργία με αιτήματα τη βελτίωση του συσσιτίου, την αύξηση των μισθών και ενοίκιο για τις κατοικίες, καθώς οι περισσότεροι εργάτες ήταν εξειδικευμένοι, έχοντας εργαστεί στα ορυχεία των νησιών των Κυκλάδων: Μήλο, Σέριφο κ.ά. Η απεργία σημείωσε μεγάλη επιτυχία κι η διοίκηση υποχρεώθηκε να υποχωρήσει. Την περίοδο της Κατοχής δημιουργείται και η σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το λιγνιτωρυχείο με τον κύριο σιδηροδρομικό άξονα της χώρας στους Αγίους Αναργύρους. Από εκεί, ο λιγνίτης μεταφερόταν σιδηροδρομικώς στο Λαύριο.Το μήκος της γραμμής ήταν περίπου 3 χιλιόμετρα και ήταν "μετρικού εύρους", το πλάτος της δηλαδή, ήταν 1.000 χιλιοστά (1 μέτρο). Κάτοικοι της Ανθούπολης τη δεκαετία του 1950, θυμούνται τα "Σίδερα" όπως τα ονόμαζαν, από τις ράγες στους δρόμους και απ' όπου περνούσαν βαγόνια φορτωμένα με λιγνίτη. Η σιδηροδρομική γραμμή Ανθούπολη-Άγιοι Ανάργυροι έπαψε να λειτουργεί με το κλείσιμο του λιγνιτωρυχείου, ενώ απομεινάρια των γραμμών υπήρχαν και τη δεκαετία του 1960, ίσως και λίγο αργότερα. Λίγο πριν την αποχώρηση των κατακτητών, τον Αύγουστο του 1944, οι Έλληνες Πατσαλής, Βλαχούτσικος και Μόσχος αγοράζουν το ορυχείο από τους Ιταλούς. Έτσι η επιχείρηση εμφανίζεται ως ελληνική και όχι ως «εχθρική περιουσία» η οποία θα έπρεπε να περάσει υπό τον έλεγχο του κράτους σύμφωνα με τον νόμο. Κάτω από αυτή την παράνομη και αμφισβητούμενη ιδιοκτησία το λιγνιτωρυχείο υπολειτουργεί, καθώς σε αυτό απασχολούνται 60 με 140 εργάτες και η παραγωγή είναι πολύ μικρή. Στις 28 Ιουλίου 1945 οι εργάτες των λιγνιτωρυχείων της Αττικής, ανάμεσά τους και του Περιστερίου, συντονίζονται και με υπόμνημά τους προς την κυβέρνηση ζητούν την άμεση επαναλειτουργία των ορυχείων.

Τον Δεκέμβριο του 1945, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας αναλαμβάνει το ίδιο την εκμετάλλευση του λιγνιτωρυχείου το οποίο μπαίνει τελικά υπό μεσεγγύηση σύμφωνα με τον νόμο «για τους αγοράσαντας από τους κατακτητάς». Η διαχείριση, σύμφωνα με το «Ριζοσπάστη», ανατίθεται όχι σε επιτροπή αλλά στον παλιό δωσίλογο εργοδότη Πατσαλή. Ο Πατσαλής κατηγορείται ότι προπώλησε κάρβουνο εισπράττοντας ένα εκατομμύριο δραχμές και αντί να πληρώσει τους εργάτες εξαφανίστηκε. Με τη νέα διεύθυνση υπολογίζεται ότι η παραγωγή από 25 τόνους την ημέρα θα ανέβει στους 100. Ακολουθεί μια μακρά περίοδος αγώνων και απεργιακών κινητοποιήσεων με βασικό αίτημα την καταβολή των δεδουλευμένων. Μια απεργία εκδηλώνεται στις 26 Δεκεμβρίου και κρατάει μέρες. Στις 21 Απριλίου 1948 οι εργάτες του λιγνιτωρυχείου κατεβαίνουν πάλι σε απεργία γιατί τους χρωστάνε 25 ημερομίσθια. Καταγγέλλουν επίσης ότι οι στοές απειλούνται να κατακλυστούν από νερά με συνέπεια να καταστραφεί το λιγνιτωρυχείο. Νέες απεργίες εκδηλώνονται στις 13 Μαΐου 1949, 6 Οκτωβρίου 1949, 24 Νοεμβρίου 1949 και 10 Δεκεμβρίου 1949. Στις 17 Ιουλίου 1950 το Ελληνικό Δημόσιο κινεί διαδικασία προκειμένου να περάσει κάτω από τη δική του ιδιοκτησία το λιγνιτωρυχείο ως «εχθρική περιουσία». Το Νοέμβριο του 1950 καλούνται από το Ελληνικό Δημόσιο οι κάτοχοι μετοχών ή άλλων τίτλων κυριότητας της επιχείρησης να καταθέσουν τα δικαιολογητικά στην Τράπεζα της Ελλάδας.

1951-1956: η περίοδος Πρεζάνη

Το 1951 γίνεται δημοπράτηση του έργου και η επιχείρηση των λιγνιτωρυχείων μισθώνεται από εταιρεία του Φραγκίσκου Πρεζάνη. Όπως αποκάλυψε μόλις το 1956 στη Βουλή, ο Υπουργός Βιομηχανίας Παναγής Παπαληγούρας δεν τέθηκε κανένας απολύτως όρος στον Πρεζάνη. Το 1952, η εταιρεία Πρεζάνη ανοίγει νέο φρέαρ, βορειότερα από τα προηγούμενα, εκεί που βρίσκονται σήμερα το Δημοτικό Κλειστό Γυμναστήριο Ανθούπολης (“Κάρβουνο”) και σχολικά κτίρια. Ισχυρίζεται ότι το φρέαρ προορίζεται για την εγκατάσταση μηχανημάτων εξαερισμού. Με την κάλυψη του Υπουργείου Βιομηχανίας και κατά παράβαση του Μεταλλευτικού Κώδικα όμως, ξεκινά την εξαγωγή λιγνίτη και από αυτό το σημείο. Στο μεταξύ, η παραγωγή λιγνίτη έχει φτάσει τους 25.000 - 30.000 τόνους τον χρόνο και οι εργάτες τους 200. Η εταιρεία Πρεζάνη ανοίγει στοές σε πολύ μικρό βάθος (20 περίπου μέτρα), αντί για τα 50 μέτρα που προβλέπει ο νόμος. Η Ανθούπολη μεταπολεμικά αρχίζει να αναπτύσσεται ραγδαία. 10.000 - 12.000 ήταν πλέον οι κάτοικοί τους. Όπως αποκάλυψε το 1956 στη Βουλή ο βουλευτής της ΕΡΑ Βρανόπουλος, η διεύθυνση των ορυχείων κατέστρεψε φυσικές κολόνες υποστύλωσης, ενώ ακόμα και υπόγειες φλέβες νερού καταστράφηκαν, με αποτέλεσμα τα πηγάδια, τα οποία ήταν η μοναδική πηγή ύδρευσης της Ανθούπολης τη δεκαετία του 1950, να στερέψουν. Από τον Σεπτέμβριο του 1953 άρχισαν να παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα στα φτωχόσπιτα της Ανθούπολης. Ρωγμές σε τοίχους, κομμάτια από ταβάνια που αποκολλούνται και αναστάτωση των κατοίκων κάθε βράδυ από τις εκρήξεις δυναμίτη. Στις 30/10/1953 κατέρρευσε η στοά νο5, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο εργάτης Ιωάννης Τάντουλης και να τραυματιστούν οι Σ. Ασονίδης, Κ. Φουστέρης και Λ. Προκάκης. Η διοίκηση των λιγνιτωρυχείων δεν πτοήθηκε. Συνέχισε να ανοίγει στοές, σε ακόμα μικρότερο βάθος (12 μέτρα!). Οι εκκλήσεις του Δημάρχου Περιστερίου Γολεμάτη, να σταματήσει η λειτουργία του λιγνιτωρυχείου έπεσαν στο κενό.

DA-SN-85-09341

Παναγής Παπαληγούρας

Στις 30/7/1954 δικάστηκαν τέσσερις Ανθουπολιώτισσες, με την κατηγορία της εξύβρισης του Α. Τσάκωνα, ανώτερου στελέχους του Υπουργείου Βιομηχανίας, στις 26/9/1953 (μετά την εμφάνιση των πρώτων ρωγμών σε σπίτια), ο οποίος πήγε επί τόπου για να εξετάσει τις καταγγελίες των κατοίκων και δύο αστυνομικοί, γιατί δεν τις εμπόδισαν! Οι γυναίκες καταδικάζονται σε φυλάκιση 15 ημερών και οι αστυνομικοί σε φυλάκιση 5 μηνών!

Η εξέγερση του “Κάρβουνου” (14 Μαΐου 1956)

Η κατάσταση φτάνει στο απροχώρητο στις 14 Μαΐου 1956. Δυο ακόμα σπίτια υφίστανται καθίζηση. Οι κάτοικοι της Ανθούπολης είναι ανάστατοι κι αρχίζουν να συγκεντρώνονται σε μικρές ομάδες. Στις 10 το βράδυ η καμπάνες της Αγίας Μαρίνας, της κεντρικής εκκλησίας της συνοικίας χτυπούν και καλούν τον κόσμο σε γενική κινητοποίηση. Συγκεντρώνονται περίπου 5 χιλιάδες. Οι αγανακτισμένοι κάτοικοι της Ανθούπολης κατευθύνονται στις εγκαταστάσεις των λιγνιτωρυχείων όπου βρίσκεται ο πύργος με τους ανελκυστήρες. Εκείνη την ώρα σχολάει η βάρδια και δεν υπάρχουν άλλοι εργάτες στις στοές. Η μόνιμη φρουρά των χωροφυλάκων δεν μπορεί να τους αντιμετωπίσει. Με πανιά ποτισμένα με πετρέλαιο πυρπολούν τις ξύλινες εγκαταστάσεις ενώ ανατινάζουν με δυναμίτη τα τσιμεντένια χτίσματα. Είναι στιγμές που η φωτιά υψώνεται στα 100-150 μέτρα και είναι ορατή χιλιόμετρα μακριά. Σε πολλές γειτονιές της Αθήνας αρχίζουν να χτυπούν κι εκεί οι καμπάνες.

i-iiiiii-iii-iiiiiiiii-iiii-1651956.webp

Ο πύργος του Κάρβουνου, στις 16.5.1956

Οι ενισχύσεις των χωροφυλάκων που φτάνουν εσπευσμένα από τους Αγίους Αναργύρους , τη Νέα Ιωνία, τα Νέα Λιόσια(Ίλιον σήμερα) και τη Νέα Φιλαδέλφεια αποκρούονται με πέτρες. Η κυβέρνηση πανικοβάλλεται. Επί τόπου φτάνουν ο Διευθυντής της Αστυνομίας Αθηνών Γεωργίου κι ο διοικητής της Γενικής Ασφάλειας Ρακιντζής με νέες ενισχύσεις: 300 χωροφύλακες από το Σύνταγμα Μακρυγιάννη με πολεμική εξάρτυση, κράνη και βραχύκαννα όπλα και 680 αστυφύλακες, ασφαλίτες και άλλους. Οι αστυνομικοί φτάνουν με όποιο μέσο μπορούν: αυτοκίνητα, ΙΧ, φορτηγά ακόμα και λεωφορεία της γραμμής. ‘Ίλη τεθωρακισμένων της Αστυνομίας αναλαμβάνει τη φύλαξη των γραφείων της εταιρείας στα οποία φυλάσσονται μεγάλες ποσότητες εκρηκτικών υλών καθώς υπήρχαν πληροφορίες ότι οι εξεγερμένοι κατευθύνονταν προς τα εκεί. Ενώ οι συμπλοκές συνεχίζονται οι χωροφύλακες αρχίζουν να πυροβολούν στον αέρα για να απομακρύνουν τον κόσμο. Ρίχνονται πάνω από 500 σφαίρες αλλά οι εξεγερμένοι δεν πτοούνται. Από τις συμπλοκές με την Αστυνομία τραυματίζονται και μεταφέρονται στον Σταθμό Α Βοηθειών οι Κ. Τσίτος 30 χρόνων, Ν. Καραβανάς 16 χρονών και Ευσταθία Μαναρακοπούλου 20 χρόνων. Η φωτιά στις εγκαταστάσεις συνεχίζεται. Οι Ανθοπουλιώτες καταφέρνουν να εξουδετερώσουν τις πυροσβεστικές αντλίες που προσπαθούν να πλησιάσουν, ενώ καταστρέφουν ολοσχερώς την πρώτη από αυτές. Τελικά η κατάσβεση της φωτιάς ξεκίνησε στις 3 π.μ. και ολοκληρώθηκε περίπου στις 5 το πρωί αφού κατέστρεψε ολοκληρωτικά τις επίγειες εγκαταστάσεις των λιγνιτωρυχείων. Η Χωροφυλακή συνέλαβε 40 άτομα. Κρατήθηκαν 14. Ανάμεσά τους και ο νεαρός τότε, Παναγιώτης Κασουρίδης, πατέρας του παλιού διεθνή μπασκετμπολίστα Νίκου Κασουρίδη και τρία μέλη της οικογένειας Κορωναίου, που θεωρούνται ως επικεφαλής της εξέγερσης από πολλούς. Δημιουργείται επιτροπή από κρατικούς υπαλλήλους και αξιωματικούς της Χωροφυλακής για να μελετήσει το θέμα της συνέχισης της λειτουργίας των λιγνιτωρυχείων, ενώ η Ομοσπονδία Μεταλλευτών ζητά συμμετοχή στην επιτροπή και την εξασφάλιση των εργαζομένων και διασφάλιση της ζωής των κατοίκων της Ανθούπολης. Στις 5 Ιουνίου το Εργατικό Κέντρο Αθήνας ζητά να επισπευσθεί η επαναλειτουργία του λιγνιτωρυχείου καθώς μένουν άνεργοι 250 εργάτες. Το ίδιο επαναλαμβάνει στις 28 Οκτωβρίου 1956 και η Ομοσπονδία Μεταλλευτών.

i-iiiiiiiiii-iiiiiiiiii-iiiiii-ii-iiiriiii-ii-iiiii-iii-iiiiiiii.jpg

Πυροσβέστες προσπαθούν μάταια να σβήσουν τη φωτιά στο Κάρβουνο

Στις 16 Μαΐου, ο νέος Δήμαρχος Περιστερίου Αριστείδης Σελίμης μαζί με το νομικό σύμβουλο του Δήμου Ευάγγελο Γιαννόπουλο (σημαίνον στέλεχος του ΠΑΣΟΚ αργότερα) και τον Προϊστάμενο των Τεχνικών Υπηρεσιών Ν. Γαβριηλίδη παραχωρούν συνέντευξη Τύπου στο Δημαρχείο όπου δηλώνουν ότι αν συνεχιστεί η λειτουργία του λιγνιτωρυχείου, ακόμα κι αν ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα, ολόκληρος ο συνοικισμός της Ανθούπολης κινδυνεύει να καταρρεύσει. Χαρακτηριστικά αναφέρουν ότι την προηγούμενη μέρα στην οδό Παπαμάρκου σημειώθηκε ρωγμή στο κατάστρωμα του δρόμου, πλάτους 15 εκ. και μήκους 20 μέτρων.

iiiiiiiiii-iiiiiiiiii-iii-ii-iiiiiiiiii-iii-ipoundiiiii-iiiiiiiiiiii.jpg

Δημοσίευμα εφημερίδας για τη συνέντευξη των Σελίμη-Γιαννόπουλου

Στις 19 Μαΐου 1956, 14 κάτοικοι της Ανθούπολης που τα σπίτια τους υπέστησαν ζημιές καταθέτουν μήνυση κατά της εταιρείας του Πρεζάνη. Στις 21 Νοεμβρίου 1956 πρόκειται να ξεκινήσει η δίκη των κατοίκων της Ανθούπολης που κατηγορούνται για τον εμπρησμό. Στα δικαστήρια, που έχουν κατακλυστεί από Περιστεριώτες και ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, επικρατεί μεγάλη ένταση. Η δίκη αναβάλλεται. Στις 28 Νοεμβρίου 1956 διεξάγεται συζήτηση στη Βουλή για την Ανθούπολη. Ο βουλευτής της ΕΡΕ, που ήταν τότε στην κυβέρνηση, Βρανόπουλος προβαίνει σε συγκλονιστικές αποκαλύψεις, ενώ ο Υπουργός Βιομηχανίας Παναγής Παπαληγούρας (πατέρας του Αναστάση Παπαληγούρα) ρίχνει τις ευθύνες στις πρώτες μεταπολεμικές κυβερνήσεις…Στις 11 Ιανουαρίου 1957 επαναλαμβάνεται η δίκη 18 κατοίκων της Ανθούπολης που κατηγορούνται για την πυρπόληση των λιγνιτωρυχείων. Οι βασικοί μάρτυρες κατηγορίας, δυο χωροφύλακες της φρουράς των λιγνιτωρυχείων και ο φύλακας της επιχείρησης Ξυγκάκης απουσιάζουν. Ο Ξυγκάκης βρίσκεται στη φυλακή για κλοπές. Η δίκη αναβάλλεται.

iiiiiiiii-iiiiiiiiiiii.webp

Ευάγγελος Γιαννόπουλος

Στις 30 Ιανουαρίου 1957 ξεκινά η δίκη των υπευθύνων των λιγνιτωρυχείων. Κατηγορούμενοι ο Φ. Πρεζάνης, εκπρόσωπος της εταιρείας «Αττική» και ο Ι. Φινές, μηχανικός των λιγνιτωρυχείων. Στην απολογία του ο Πρεζάνης ισχυρίζεται ότι δεν είναι παράνομος αυτός (αν και δεν συμμορφώθηκε με τις εντολές της μεταλλευτικής υπηρεσίας), αλλά οι κάτοικοι της Ανθούπολης που έχτισαν αυθαίρετα. Τρεις μέρες αργότερα εκδίδεται η απόφαση. Ο Πρεζάνης καταδικάζεται σε φυλάκιση τεσσάρων μηνών κι ο Φινές τριών. Οι κατηγορούμενοι εξαγοράζουν τις ποινές τους με 200 μεταλλικές δραχμές την ημέρα και γυρίζουν ήσυχοι σπίτι τους. Στους κατοίκους, που υπέστησαν ζημιές τα σπίτια τους, αποφασίζεται να καταβληθεί το ποσό των 500 δραχμών στον καθένα για ψυχική οδύνη! Για την αποκατάσταση των ζημιών ούτε λόγος.

i-iiiiiiiii-iiiiiiiiiiii.webp

Ευάγγελος Γιαννόπουλος

Στις 7 Μαρτίου επαναλαμβάνεται η δίκη των κατηγορουμένων της εξέγερσης και δυο μέρες αργότερα βγαίνει η απόφαση. Το δικαστήριο τους αθωώνει όλους από την κατηγορία της φθοράς ξένης ιδιοκτησίας, δηλαδή την καταστροφή των λιγνιτωρυχείων και του πυροσβεστικού οχήματος (η κατηγορία για διέγερση του λαού εις στάσιν έχει εξαφανιστεί) και καταδικάζει μόνο έξι από αυτούς σε πέντε μήνες φυλακή για αντίσταση κατά της Αρχής απλής μορφής. Οι καταδικασθέντες Ι. Κορωναίος, Ν. Κλάδης, Αιμίλιος Σταματιάδης, Νικ. Βασιλείου, Χρ. Τσικνιαδόπουλος και Νικ. Ελευθερίου, ασκούν έφεση και αφήνονται ελεύθεροι. Το 1958-1959 οριστικοποιήθηκε το οριστικό κλείσιμο των λιγνιτωρυχείων στο Περιστέρι. Ως τα τέλη της δεκαετίας του 1980, ο καμένος πύργος του “Κάρβουνου” θύμιζε στους παλαιότερους τα γεγονότα και οδηγούσε τους νεότερους σε μια σειρά ερωτήσεων για την ιστορία των λιγνιτωρυχείων.

iiiiiiiii-iiiiiiiii-1651956.jpg

Εφημερίδα ''Ελευθερία'', 16.5.1956

Τι απέγιναν οι στοές του λιγνιτωρυχείου;

Σήμερα στην Ανθούπολη τίποτα δεν θυμίζει το παρελθόν. Μόνο το όνομα “Κάρβουνο” έχει μείνει. Οι λίγοι παλιοί Ανθουπολιώτες που ζουν μέχρι σήμερα θυμούνται ότι για πολλά χρόνια μετά το κλείσιμο των λιγνιτωρυχείων ζούσαν με εφιάλτες από τις εκρήξεις των δυναμιτών και οι μεσήλικες, που πρόλαβαν τον “πύργο” του “Κάρβουνου” θυμούνται με νοσταλγία τους αγώνες ποδοσφαίρου που γίνονταν στην αλάνα που υπήρχε εκεί…

icurrencyi-iii-1551956.webp

ΤΑ ΝΕΑ, 15.5.1956

Τι έγιναν όμως οι στοές του λιγνιτωρυχείου; Αντλήσαμε στοιχεία γι' αυτές από τη Διπλωματική Εργασία των Γεώργιου Κρασσακόπουλου και Λουκά Ταμβάκη με θέμα «Εκτίμηση Κινδύνου στην Επέκταση της Γραμμής 2 του Μετρό των Αθηνών «Άγιος Αντώνιος-Περιστέρι» που παρουσιάστηκε στη Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου το 2011:

«Κατά το 1958, όπως αναφέρεται από το Ι.Γ.Μ.Ε. (1999), επιτροπή συσταθείσα για τον σκοπό αυτό αποφαίνεται ότι δεν είναι δυνατή πλέον η συνύπαρξη οικισμών και ορυχείων και έτσι αποφασίζεται να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα λιθογομώσεων των στοών το οποίο και ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο του 1959. Με το πέρας των εργασιών λιθογόμωσης, η επιτροπή διαχώρισε το λιγνιτωρυχείο σε τρεις τομείς. Στον πρώτο τομέα, σε βάθος από την επιφάνεια 47 -70 m, που έχει κατακλυστεί από νερά από τον Μάιο του 1956, στον δεύτερο τομέα, σε βάθος 32 -47 m, με μερική λιθογόμωση και μερική κατακρήμνιση των στοών του και στον τρίτο τομέα σε βάθος 20 -32 m, όπου όλα τα έργα έχουν λιθογομωθεί. Η λιθογόμωση αυτή βοήθησε στο να αποφευχθεί εκτεταμένη καθίζηση. Η ακριβής περιοχή στην οποία έχει γίνει πλήρωση των υπογείων στοών και η πληρότητα των εργασιών πλήρωσης δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστή με ακρίβεια. Επόμενη επιτροπή στις 7/6/59 καταλήγει πράγματι στο συμπέρασμα ότι η λιθογόμωση έχει σε γενικές γραμμές επιτύχει στο να υποστηρίξει «όσον το δυνατόν καλύτερον» την οροφή των στοών χωρίς όμως να αποκλείει την πιθανότητα καταπτώσεων ή πυρκαγιών λόγω αυταναφλέξεως».

ii-iiiii-iii-iiiiiiiiiiiiii-iii-1940.webp

Οι στοές του λιγνιτωρυχείου του 1940

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν προέρχονται από δύο εξαιρετικά άρθρα του Νίκου Θεοδοσίου για το "Κάρβουνο":

"ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ “ΚΑΡΒΟΥΝΟΥ” (των Λιγνιτωρυχείων Περιστερίου) και "ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ-Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΒΟΥΝΟΥ", μαρτυρίες κατοίκων της Ανθούπολης και τη διπλωματική εργασία των Γ. Κρασσακόπουλου-Λ. Ταμβάκη, στην οποία αναφερθήκαμε.

Διαβάστε επίσης

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή