Επιστήμονες κατέγραψαν μικροσκοπικό ψάρι να σκαρφαλώνει καταρράκτη 15 μέτρων μέσα σε λίγα λεπτά
Το απίστευτο ταξίδι των 4 εκατοστών
Snapshot
- Το ψάρι Parakneria thysi στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ανεβαίνει καταρράκτες ύψους έως 15 μέτρων, χρησιμοποιώντας ειδικά πτερύγια με γάντζους για να προσκολλάται στα βράχια.
- Η ανάβαση διαρκεί περίπου 10 ώρες, με μόλις 15 λεπτά κίνησης και πολλές στάσεις ξεκούρασης σε φυσικά «ράφια» των βράχων.
- Η διαδικασία πραγματοποιείται κυρίως προς το τέλος της περιόδου των βροχών και τις απογευματινές ώρες, πιθανώς για να αποφευχθούν ισχυρά ρεύματα και θηρευτές.
- Η ανάβαση σχετίζεται με τη μετανάστευση προς νέες περιοχές τροφής ή την αποφυγή κινδύνων, όπως το αρπακτικό ψάρι Schilbe intermedius.
- Παράνομες αλιευτικές πρακτικές απειλούν τον πληθυσμό του είδους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας του φυσικού τους περιβάλλοντος.
Ένα εντυπωσιακό και μέχρι πρότινος σχεδόν άγνωστο φαινόμενο κατέγραψαν επιστήμονες στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου μικροσκοπικά ψάρια καταφέρνουν να «σκαρφαλώνουν» καταρράκτες ύψους έως και 15 μέτρων, αψηφώντας τη βαρύτητα, σύμφωνα με δημοσίευση του IFLScience.
Το απίστευτο ταξίδι των 4 εκατοστών
Πρόκειται για το είδος Parakneria thysi, γνωστό και ως shellear fish, το οποίο δεν ξεπερνά τα 4 εκατοστά σε μήκος. Παρ’ όλα αυτά, καταφέρνει να ολοκληρώσει μια εξαιρετικά απαιτητική ανάβαση στον καταρράκτη Luvilombo Falls, σε μια διαδικασία που διαρκεί έως και 10 ώρες.
Αν και η συμπεριφορά αυτή ήταν γνωστή στους ντόπιους εδώ και δεκαετίες, μόλις το 2018 και το 2020 επιστήμονες κατάφεραν να την καταγράψουν με κάμερα, προσφέροντας για πρώτη φορά πλήρη οπτική τεκμηρίωση. Το υλικό αυτό αλλάζει τα δεδομένα για το πόσο προσαρμοστικά μπορούν να γίνουν ορισμένα υδρόβια είδη σε ακραία περιβάλλοντα.
Πώς καταφέρνουν να «νικούν» τη βαρύτητα
Σε αντίθεση με άλλα ψάρια που χρησιμοποιούν το στόμα τους για να προσκολλώνται σε επιφάνειες, τα συγκεκριμένα βασίζονται στα πτερύγιά τους. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, διαθέτουν ειδικά κοιλιακά και θωρακικά πτερύγια με μικρές προεξοχές σαν «γάντζους», που τους επιτρέπουν να πιάνουν τα βρεγμένα βράχια και να προχωρούν σταδιακά προς τα πάνω.
Η ανάβαση δεν είναι συνεχής. Από τις περίπου 10 ώρες που απαιτούνται για να φτάσουν στην κορυφή, μόλις 15 λεπτά αφιερώνονται σε πραγματική κίνηση. Το υπόλοιπο διάστημα τα ψάρια κάνουν συχνές στάσεις, ξεκουράζονται σε φυσικά «ράφια» των βράχων και επανακτούν δυνάμεις πριν συνεχίσουν.
Οι ερευνητές εντόπισαν εννέα βασικά σημεία ανάπαυσης, όπου τα ψάρια μπορεί να παραμένουν για περίπου μία ώρα κάθε φορά. Έτσι, το συνολικό ταξίδι μοιάζει περισσότερο με μαραθώνιο αντοχής παρά με γρήγορη ανάβαση.
Πότε γίνεται η ανάβαση
Η διαδικασία ξεκινά προς το τέλος της περιόδου των βροχών, όταν η στάθμη του νερού πέφτει αρκετά ώστε ο καταρράκτης να γίνεται πιο «βατός». Τα ψάρια επιλέγουν συνήθως τις απογευματινές ώρες, μεταξύ 16:00 και 18:00, πιθανότατα για να αποφύγουν τα ισχυρά ρεύματα αλλά και τους θηρευτές.
Ένας από τους βασικούς κινδύνους είναι το αρπακτικό ψάρι Schilbe intermedius, το οποίο συναντάται στην περιοχή και αποτελεί απειλή για τα μικρότερα είδη.
Η κορύφωση της μετακίνησης παρατηρείται στα μέσα Απριλίου, όταν οι συνθήκες είναι ιδανικές. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ανάβαση αυτή σχετίζεται είτε με τη μετανάστευση προς νέες περιοχές τροφής είτε με την αποφυγή κινδύνων.
Απειλές για το εντυπωσιακό είδος
Παρά την εντυπωσιακή αυτή προσαρμογή, το φυσικό περιβάλλον των ψαριών απειλείται. Παράνομες αλιευτικές πρακτικές, όπως η χρήση διχτυών από κουνουπιέρες, συνεχίζουν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα στην περιοχή.
Αν και τέτοιες μέθοδοι έχουν απαγορευτεί, τα μικροσκοπικά αυτά ψάρια συχνά παγιδεύονται κατά λάθος, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τον πληθυσμό τους.
Η ανακάλυψη αυτή δεν αναδεικνύει μόνο τις απίστευτες δυνατότητες προσαρμογής της φύσης, αλλά και την ανάγκη προστασίας ακόμη και των πιο μικρών και άγνωστων ειδών, που κρύβουν μοναδικές ιστορίες επιβίωσης.
