Αρκτική και Ανταρκτική: Οι πάγοι που αλλάζουν το κλίμα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Η υποχώρηση των πάγων επιταχύνει την ανατροπή των ανθρωπογενών και στρατηγικών ισορροπιών
Snapshot
- Η τήξη των πάγων στην Αρκτική και την Ανταρκτική επηρεάζει σημαντικά την παγκόσμια θερμοδυναμική ισορροπία, τα ωκεάνια ρεύματα και την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα.
- Η συνολική απώλεια παγετώνων από το 1979 έως το 2023 ανήλθε σε 11.000 δισεκατομμύρια τόνους, προκαλώντας αύξηση της στάθμης της θάλασσας κατά πάνω από τρία εκατοστά.
- Το πρόγραμμα iNORTH και ο δορυφορικός αστερισμός COSMO-SkyMed συμβάλλουν στην ακριβή χαρτογράφηση και παρακολούθηση των πολικών περιοχών, υποστηρίζοντας την επιστημονική γνώση και τη ναυσιπλοΐα.
- Η σταδιακή πρόσβαση σε πολικές θαλάσσιες διαδρομές και φυσικούς πόρους αυξάνει τους γεωστρατηγικούς ανταγωνισμούς και απαιτεί ενίσχυση της συλλογικής ασφάλειας και προστασίας υποθαλάσσιων υποδομών.
- Η Ιταλία προωθεί τη συνολική άμυνα και επιστημονική διπλωματία στις πολικές περιοχές, επιδιώκοντας πολυμερή συνεργασία για την προστασία των οικοσυστημάτων και τη διασφάλιση ειρηνικής συνύπαρξης.
Η θερμοδυναμική ισορροπία του πλανήτη Γη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις φυσικές, χημικές και βιολογικές διεργασίες που συντελούνται στις πολικές περιοχές. Η Αρκτική και η Ανταρκτική αποτελούν τους σημαντικότερους ρυθμιστές της πλανητικής ανακλαστικότητας, των ωκεάνιων θερμοαλατικών ρευμάτων και της απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Ακριβώς εξαιτίας αυτής της καθοριστικής λειτουργίας τους, η τήξη των παγετώνων και των θαλάσσιων πάγων δεν αποτελεί απλώς έναν κρίσιμο δείκτη της κλιματικής αλλαγής, αλλά λειτουργεί και ως καταλύτης για βαθιές γεωμορφολογικές και οικολογικές μεταβολές σε παγκόσμιο επίπεδο. Την ίδια στιγμή, η υποχώρηση των πάγων επιταχύνει την ανατροπή των ανθρωπογενών και στρατηγικών ισορροπιών, καθώς δημιουργεί πρόσβαση σε θαλάσσιες διαδρομές που μέχρι πρότινος ήταν απροσπέλαστες, αλλά και σε υποθαλάσσια κοιτάσματα ορυκτών και ενεργειακών πόρων.
Η σύνθετη αλληλεπίδραση της οικολογικής ευαλωτότητας, της επιστημονικής προόδου και των νέων διεθνών εντάσεων βρέθηκε στο επίκεντρο του 2ου Εθνικού Συνεδρίου Άμυνας, με τίτλο «Αρκτική και Ανταρκτική – Το Σύστημα της Χώρας στο Διεθνές Σκηνικό και οι Νέες Προκλήσεις του Παγκόσμιου Ανταγωνισμού». Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2026 στο Κέντρο Ανώτερων Αμυντικών Σπουδών (CASD) στη Ρώμη, με πρωτοβουλία της υφυπουργού Άμυνας Ιζαμπέλα Ράουτι.
Όπως καταγράφεται στην επίσημη αναφορά που επιμελήθηκε το πρακτορείο Τύπου και Επικοινωνίας ItaliensPR, εκπρόσωποι της επιστημονικής κοινότητας, των Ενόπλων Δυνάμεων, των θεσμικών φορέων και της βιομηχανίας παρουσίασαν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία η επιστημονική γνώση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση της παγκόσμιας γεωπολιτικής σταθερότητας.
Η κλιματική αλλαγή στον καθρέφτη των πόλων: Η κρυόσφαιρα και η άνοδος της στάθμης των θαλασσών
Τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα για τις μεταβολές στις πολικές περιοχές παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου από το Ινστιτούτο Πολικών Επιστημών του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών της Ιταλίας (CNR).
Η διευθύντρια του Ινστιτούτου, Τζουλιάνα Πανιέρι, παρουσίασε τα αποτελέσματα ερευνών που συνδύασαν δεδομένα από 27 δορυφορικές αποστολές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1979-2023, αποτυπώνοντας με ακρίβεια το ισοζύγιο της παγετωνικής μάζας.
Στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η συνολική απώλεια πάγου έφτασε τους 11.000 δισεκατομμύρια τόνους. Πρόκειται για έναν όγκο που αντιστοιχεί, σε θεωρητικό επίπεδο, σε έναν συμπαγή κύβο πάγου με πλευρά 23 χιλιομέτρων.
Η τεράστια αυτή ποσότητα γλυκού νερού που κατέληξε στους ωκεανούς προκάλεσε άμεση αύξηση της μέσης στάθμης της θάλασσας κατά περισσότερο από τρία εκατοστά, με επιπτώσεις που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, αλλά επηρεάζουν ευρύτατες θαλάσσιες και παράκτιες ζώνες.
Το σύστημα της Γης λειτουργεί ως ένα πυκνό δίκτυο αλληλεξαρτώμενων διεργασιών, στο οποίο οι διαταραχές σε μία πολική περιοχή μπορούν να προκαλέσουν υδροδυναμικές και μετεωρολογικές αντιδράσεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Χώρες με εκτεταμένες και ευάλωτες παράκτιες περιοχές, όπως η Ιταλία στη λεκάνη της Μεσογείου, εκτίθενται άμεσα στην άνοδο της στάθμης των θαλασσών, στη διάβρωση των ακτών και στην ενίσχυση ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με τις μεταβολές του πολικού αεροχειμάρρου.
Η επιστημονική έρευνα στις παγετωνικές περιοχές δεν περιορίζεται, επομένως, στη συλλογή φυσικών μετρήσεων. Αποτελεί επίσης ένα πεδίο ανάπτυξης εμπιστοσύνης, διεθνούς συνεργασίας και διαρκούς διαλόγου με τις τοπικές αυτόχθονες κοινότητες, οι οποίες διαθέτουν πολύτιμη περιβαλλοντική γνώση για την κατανόηση της ανθεκτικότητας των πολικών οικοσυστημάτων.
Χαρτογράφηση του βυθού και υδρογραφικές έρευνες μέσω του προγράμματος iNORTH
Την ώρα που η επιφάνεια των πάγων παρακολουθείται διαρκώς από δορυφόρους, τα μεγάλα βάθη της Αρκτικής εξακολουθούν να αποτελούν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο πεδίο.
Σήμερα, λιγότερο από το 30% του βυθού του Αρκτικού Ωκεανού έχει χαρτογραφηθεί επαρκώς, σύμφωνα με τα σύγχρονα πρότυπα βαθυμετρικής αποτύπωσης.
Σε αυτό το περιβάλλον σημαντικής έλλειψης δεδομένων δρα το πρόγραμμα iNORTH, μια διεπιστημονική πλατφόρμα επιστημονικής συνεργασίας που προωθείται από το υπουργείο Άμυνας και το Υδρογραφικό Ινστιτούτο του Ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού, σε συνεργασία με πανεπιστήμια και κορυφαία εθνικά ερευνητικά ιδρύματα.
Όπως επισήμανε ο υποναύαρχος Φαμπρίτσιο Ορένγκο, το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε έξι βασικούς άξονες, από την παρακολούθηση των βιογεωχημικών διεργασιών στη θάλασσα έως τις μορφολογικές έρευνες υψηλής ανάλυσης, τους τεχνολογικούς πειραματισμούς και την επιχειρησιακή εκπαίδευση των πληρωμάτων.
Κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας ωκεανογραφικών αποστολών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κυρίως με το υδρογραφικό και ωκεανογραφικό πλοίο Alliance, η επιστημονική κοινοπραξία διένυσε περισσότερα από 7.000 ναυτικά μίλια στα πολικά ύδατα γύρω από το αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ, ολοκληρώνοντας τη χαρτογράφηση περισσότερων από 32.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιου πυθμένα.
Στη μεγάλη αυτή υδρογραφική επιχείρηση συμμετείχαν άμεσα περισσότεροι από 150 ερευνητές, πέντε θεσμικοί φορείς, τέσσερα πανεπιστήμια και αρκετοί διεθνείς βιομηχανικοί εταίροι.
Η δημιουργία τρισδιάστατων ψηφιακών μοντέλων του βυθού εμπλουτίζει την επιστημονική γνώση και προσφέρει ελεύθερη πρόσβαση σε πολύτιμα δεδομένα. Παράλληλα, παρέχει απαραίτητες πληροφορίες για την κατανόηση των θαλάσσιων ρευμάτων και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα ήταν απροσπέλαστες.
Οι δυνατότητες αυτές αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω με την ένταξη σε υπηρεσία νέων πολεμικών πλοίων, τα οποία θα διαθέτουν προηγμένες προδιαγραφές για επιχειρήσεις σε πολικά ύδατα.
Η δορυφορική παρατήρηση και ο ρόλος του COSMO-SkyMed
Η συστηματική παρακολούθηση δυσπρόσιτων και διαρκώς μεταβαλλόμενων περιβαλλόντων απαιτεί ένα προηγμένο σύστημα παρατήρησης της Γης, ικανό να λειτουργεί ακόμη και όταν υπάρχουν πυκνά σύννεφα ή επικρατεί το παρατεταμένο σκοτάδι της πολικής νύχτας.
Σε αυτόν τον τομέα, η ιταλική τεχνολογία ραντάρ συνθετικού διαφράγματος αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο τεχνολογικό πλεονέκτημα.
Ο πρόεδρος της εταιρείας e-GEOS, Έτσιο Μπουζολέτι, υπογράμμισε ότι το Διάστημα αναγνωρίζεται πλέον επίσημα από το ΝΑΤΟ ως ο πέμπτος επιχειρησιακός τομέας, γεγονός που καθιστά τη δορυφορική παρατήρηση βασικό πυλώνα της επιχειρησιακής εικόνας στις πολικές περιοχές και της περιβαλλοντικής προστασίας.
Χωρίς τη συνδυασμένη αξιοποίηση δορυφόρων, η υδρογραφική αναγνώριση των θαλάσσιων περιοχών και η επιτήρηση των ακτών θα περιορίζονταν σημαντικά από ανυπέρβλητες φυσικές και χρονικές δυσκολίες.
Ο εθνικός δορυφορικός αστερισμός COSMO-SkyMed αποτελεί διεθνές σημείο αναφοράς για την ακτινομετρική ακρίβεια και την έγκαιρη συλλογή συμβολομετρικών δεδομένων. Οι πληροφορίες αυτές είναι απαραίτητες για τη μέτρηση ακόμη και των χιλιοστομετρικών μετακινήσεων των ηπειρωτικών πάγων, αλλά και για την παρακολούθηση της πορείας των παγόβουνων.
Η διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής προϋποθέτει μακροπρόθεσμη στρατηγική εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία ακαδημαϊκών προγραμμάτων για την Οικονομία του Διαστήματος, μέσα από τη συνεργασία των Ενόπλων Δυνάμεων με τα πανεπιστήμια, με στόχο τη σύνδεση της διαστημικής φυσικής, της μηχανικής αισθητήρων και των στρατηγικών επιστημών.
Η Ανταρκτική ως φυσικό εργαστήριο και το εθνικό ερευνητικό πρόγραμμα PNRA
Στην άλλη άκρη του πλανήτη, η Ανταρκτική αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα επιστημονικής διπλωματίας και διεπιστημονικού συντονισμού.
Ο πρόεδρος του Εθνικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας και Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής (OGS), Νικόλα Καζάλι, ανέδειξε τον κεντρικό ρόλο του Νότιου Ωκεανού στο παγκόσμιο ενεργειακό ισοζύγιο.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή ρυθμίζει τη θερμοαλατική κυκλοφορία του πλανήτη, λειτουργεί ως μια τεράστια θερμική δεξαμενή και απορροφά σημαντικές ποσότητες ατμοσφαιρικού άνθρακα, επηρεάζοντας άμεσα τα καιρικά συστήματα του βόρειου ημισφαιρίου και της Μεσογείου.
Βασικός επιχειρησιακός πυλώνας της ιταλικής ωκεανογραφικής έρευνας στην περιοχή είναι το παγοθραυστικό Laura Bassi, το μοναδικό πλοίο με ιταλική σημαία που έχει εξοπλιστεί ειδικά για ωκεανογραφικές και γεωφυσικές έρευνες σε πολικά ύδατα.
Το πλοίο λειτουργεί ως ένα πλωτό επιστημονικό εργαστήριο στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Ερευνών στην Ανταρκτική (PNRA), το οποίο υλοποιείται με τη συνεργασία του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών και της ENEA.
Μέσω των αποστολών του πραγματοποιούνται χημικές και φυσικές αναλύσεις βαθιών υδάτινων μαζών, μελέτες της αλληλεπίδρασης υποθαλάσσιων ρευμάτων με τις πλωτές πλατφόρμες, καθώς και δειγματοληψίες θαλάσσιων ιζημάτων για την ανασύσταση των κλιματικών συνθηκών του παρελθόντος.
Το επιχειρησιακό και επιστημονικό πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, η οποία μετρά ήδη τέσσερις δεκαετίες, στηρίζεται στη συνεργασία πολιτικών φορέων και στρατιωτικών υπηρεσιών.
Όπως επισήμανε η διευθύντρια της ENEA, Φραντσέσκα Μαριότι, ο οργανισμός έχει αναλάβει την κατασκευή, την τεχνική διαχείριση και τη συντήρηση των επιστημονικών σταθμών, από τον παράκτιο σταθμό Μάριο Ζουκέλι έως τον κοινό ιταλο-γαλλικό σταθμό Κονκόρντια, ο οποίος βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά αφιλόξενο υψίπεδο, σε υψόμετρο άνω των 3.000 μέτρων.
Περισσότεροι από 200 ειδικοί επιλέγονται και εκπαιδεύονται κάθε χρόνο, τόσο σε ψυχολογικό όσο και σε σωματικό επίπεδο, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις συνθήκες απόλυτης απομόνωσης και στις θερμοκρασίες που πέφτουν κάτω από τους -80 βαθμούς Κελσίου.
Ο πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής για την Ανταρκτική, Σιλβάνο Ονόφρι, και ο στρατηγός Κάρλο Ντι Σόμμα υπογράμμισαν ότι η επιχειρησιακή συνέχεια των αποστολών διασφαλίζεται χάρη στην υποστήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η υποστήριξη αυτή περιλαμβάνει αερομεταφορές με αεροσκάφη της Ιταλικής Πολεμικής Αεροπορίας, τη διαχείριση της εγκατάστασης Μπόουλντερ Κλέι, αλλά και την παροχή υπηρεσιών ασφάλειας από ορεινούς στρατιώτες και στρατιωτικούς δύτες.
Ολόκληρη αυτή η σύνθετη δομή συνεργασίας αντλεί τη διεθνή νομιμοποίησή της από τις αρχές της Συνθήκης της Ανταρκτικής του 1959, η οποία αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς δικαίου και προβλέπει ότι η νότια ήπειρος προορίζεται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς και επιστημονική έρευνα.
Οι νέοι γεωστρατηγικοί ανταγωνισμοί για τις θαλάσσιες διαδρομές και τις φυσικές πρώτες ύλες
Η σταδιακή μετατροπή της Αρκτικής σε μια περισσότερο προσβάσιμη θαλάσσια περιοχή αλλάζει τη γεωγραφία του παγκόσμιου εμπορίου και του οικονομικού ανταγωνισμού.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Αρκτικού Οικονομικού Συμβουλίου, Μαντς Κβιστ Φρέντερικσεν, επισήμανε ότι η βόρεια πολική περιοχή διαθέτει σημαντικά εκτιμώμενα αποθέματα υδρογονανθράκων, πλούσιους αλιευτικούς πόρους και μεγάλες συγκεντρώσεις σπάνιων γαιών και κρίσιμων μετάλλων.
Πρόκειται για πρώτες ύλες απαραίτητες για την ηλεκτροκίνηση, την αεροδιαστημική βιομηχανία και την κατασκευή προηγμένων αμυντικών συστημάτων.
Ήδη, σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου που κατευθύνεται στις ευρωπαϊκές αγορές προέρχεται από νορβηγικούς τερματικούς σταθμούς, ενώ οι επενδύσεις στην εξόρυξη φυσικών πόρων αυξάνονται σταθερά.
Ωστόσο, το άνοιγμα των αρκτικών θαλάσσιων διαδρομών, όπως το Βορειοανατολικό Πέρασμα κατά μήκος των ακτών της Σιβηρίας και το Βορειοδυτικό Πέρασμα μέσα από το καναδικό αρχιπέλαγος, δεν σημαίνει ότι δημιουργείται αυτομάτως μια νέα, άμεσα αξιοποιήσιμη παγκόσμια εμπορική αρτηρία.
Η μεταβλητότητα των πάγων, το απαγορευτικό κόστος ασφάλισης και η έλλειψη ασφαλών λιμανιών επιβάλλουν ιδιαίτερη προσοχή.
Σε αυτό το περιβάλλον, όπως υπογράμμισε η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, στο μήνυμά της προς το CASD, η χώρα διεκδικεί τον ρόλο μιας ισχυρής ναυτικής δύναμης με επίκεντρο τη Μεσόγειο, η οποία λειτουργεί ως στρατηγική γέφυρα ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ινδο-Ειρηνικό.
Η ανάπτυξη των πολικών θαλάσσιων διαδρομών δεν αναμένεται να περιθωριοποιήσει το εμπόριο στις νότιες περιοχές. Αντίθετα, μπορεί να επαναπροσδιορίσει τις διασυνδέσεις μεταξύ των λιμανιών και να καταστήσει αναγκαία τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, ώστε οι εμπορικές διαδρομές να παραμείνουν ελεύθερες, ρυθμιζόμενες και ασφαλείς απέναντι σε προσπάθειες δημιουργίας μονοπωλίων.
Στρατιωτική αποτροπή και προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών στη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική
Η μεταμόρφωση της πολικής περιοχής δεν αφορά μόνο το εμπόριο, αλλά επηρεάζει άμεσα και την αρχιτεκτονική της ευρωατλαντικής συλλογικής ασφάλειας.
Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Άμυνας, στρατηγός Λουτσιάνο Πορτολάνο, και ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο επανέλαβαν την ανάγκη να εγκαταλειφθεί η αποσπασματική προσέγγιση των πολικών περιοχών, αναγνωρίζοντας την άμεση σύνδεσή τους με την προστασία των εθνικών συμφερόντων.
Οι ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες δοκιμάζουν τις αντοχές των μεταλλικών υλικών, την ενεργειακή απόδοση των μπαταριών, αλλά και τα συστήματα ραδιοεπικοινωνιών και δορυφορικών επικοινωνιών.
Για τον λόγο αυτό απαιτούνται εξειδικευμένο προσωπικό, αισθητήρες που λειτουργούν από το Διάστημα έως τον θαλάσσιο πυθμένα και ενισχυμένες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Σε πολυμερές επίπεδο, η νέα Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αρκτική, η οποία εγκρίθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026 και παρουσιάστηκε από τον ειδικό απεσταλμένο Κλοντ Βερόν-Ρεβίλ, προσδιορίζει τέσσερις βασικούς άξονες προτεραιότητας: την άμυνα και την ανθεκτικότητα, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την οικονομική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και την ευημερία των τοπικών κοινωνιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στρατηγική σχέση με τις βόρειες γειτονικές περιοχές, αλλά και στη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη επιθετικότητα της Ρωσίας, η ενίσχυση των βόρειων ναυτικών βάσεων και οι αδιαφανείς δραστηριότητες του λεγόμενου σκιώδους στόλου.
Ιδιαίτερα ευάλωτες θεωρούνται οι κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές.
Τα δίκτυα καλωδίων οπτικών ινών που βρίσκονται στον πυθμένα της Αρκτικής και μεταφέρουν σχεδόν το σύνολο των χρηματοπιστωτικών και τηλεπικοινωνιακών δεδομένων μεταξύ της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης είναι εκτεθειμένα σε ενέργειες υβριδικού σαμποτάζ και υποθαλάσσιες παρεμβάσεις.
Παράλληλα, υπάρχει και μια κρίσιμη διάσταση που αφορά την πυρηνική αποτροπή. Από βαλλιστική άποψη, οι τροχιές που περνούν πάνω από τον παγωμένο Αρκτικό Ωκεανό αποτελούν τη συντομότερη διαδρομή ανάμεσα στις πυρηνικές υπερδυνάμεις.
Η διέλευση υπερηχητικών όπλων ή πυραύλων από αυτά τα γεωγραφικά πλάτη περιορίζει δραστικά τον χρόνο προειδοποίησης και αναχαίτισης από τα συστήματα αεράμυνας της Βόρειας Αμερικής.
Η συγκεκριμένη απειλή αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ενισχύονται σημαντικά τα ολοκληρωμένα συστήματα επιτήρησης της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Η νέα πολική αρχιτεκτονική: Επιστημονική διπλωματία και συνολική άμυνα
Η πολυπλοκότητα της σημερινής κατάστασης καθιστά αδύνατη την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων μεμονωμένα από κάθε χώρα.
Ο πρώην πρόεδρος της Ισλανδίας και σημερινός πρόεδρος του οργανισμού Arctic Circle, Όλαφουρ Ράγκναρ Γκρίμσον, επισήμανε ότι η Αρκτική δεν αποτελεί ένα ενιαίο γεωπολιτικό μπλοκ.
Η Ρωσία ελέγχει γεωγραφικά περίπου τη μισή περιοχή και, μετά την αλλαγή των διπλωματικών σχέσεων που προκάλεσε η εισβολή στην Ουκρανία, έχει επιταχύνει τη συνεργασία της με ασιατικούς εταίρους, όπως η Κίνα και η Ινδία, στους τομείς της ενέργειας και των θαλάσσιων διαδρομών.
Η οικονομική και στρατιωτική σύγκλιση μεταξύ αυτών των δυνάμεων δημιουργεί την ανάγκη για μεγαλύτερη ενότητα στη Δύση, ώστε οι πολιτικές διαφωνίες να μην αποδυναμώσουν τη συλλογική αποτρεπτική ισχύ των δημοκρατικών χωρών.
Στις καταληκτικές τοποθετήσεις του συνεδρίου, η υφυπουργός Άμυνας Ιζαμπέλα Ράουτι και ο ειδικός απεσταλμένος για την Αρκτική, Αγκουστίνο Πίνα, υπογράμμισαν ότι η ιταλική παρουσία στις πολικές περιοχές στηρίζεται στον συνδυασμό επιστημονικής αριστείας και στρατηγικής παρουσίας.
Ιστορικές πρωτοβουλίες, όπως η επέτειος των 100 χρόνων από την πολική πτήση του Ουμπέρτο Νομπίλε και τα 30 χρόνια λειτουργίας της αρκτικής ερευνητικής βάσης Ντιριτζίμπιλε Ιτάλια στο Νι-Όλεσουντ, αποδεικνύουν τη διαχρονική και αναγνωρισμένη παρουσία της Ιταλίας στην περιοχή.
Το δόγμα της Συνολικής Άμυνας, το οποίο έχει ενσωματωθεί στις εθνικές στρατηγικές κατευθύνσεις, επιδιώκει να συνδυάσει την επιστημονική διπλωματία με την τεχνολογική ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων και την καινοτομία στη ναυπηγική και την αεροδιαστημική βιομηχανία.
Ο τελικός στόχος της ιταλικής επιστημονικής και θεσμικής κοινότητας δεν είναι η στρατιωτικοποίηση των πολικών περιοχών, αλλά η δημιουργία ενός πολυμερούς πλαισίου συνεργασίας που θα προστατεύει τα πιο ευάλωτα οικοσυστήματα του πλανήτη, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ασφάλεια και την ειρηνική συνύπαρξη στη νέα διεθνή τάξη πραγμάτων.
