Καιρός: Ο αεροχείμαρρος του Ατλαντικού ενισχύεται και... απειλεί - Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα
Από την ενέργεια του Ειρηνικού σε έναν πιο ζωντανό Ατλαντικό
Snapshot
- Οι προγνωστικοί χάρτες GFS και ECMWF δείχνουν έναν έντονο πολικό αεροχείμαρρο πάνω από τον Ειρηνικό που κατευθύνεται προς τον Καναδά και ενισχύει την κυκλοφορία στον Βόρειο Ατλαντικό.
- Η ενίσχυση του αεροχείμαρρου μπορεί να ωθήσει ψυχρό αέρα νοτιότερα και να υποστηρίξει την ανάπτυξη βαρομετρικών χαμηλών πάνω από τον Ατλαντικό μετά τα μέσα Νοεμβρίου.
- Η πιθανότητα γένεσης υφέσεων και έντονης κυκλογένεσης στον Βόρειο Ατλαντικό αυξάνεται, ωστόσο η τροχιά και η έντασή τους παραμένουν αβέβαιες.
- Η κυματιστή ροή του αεροχείμαρρου πάνω από την Ευρώπη και τη Μεσόγειο υποδηλώνει πιθανή μετατόπιση συστημάτων προς την περιοχή της Ελλάδας μετά τα μέσα Νοεμβρίου.
- Δεν είναι ακόμη δυνατή η ακριβής πρόβλεψη επιπτώσεων στην Ελλάδα, καθώς απαιτούνται πιο λεπτομερή τοπικά μοντέλα για την εκτίμηση της πορείας και ισχύος των καιρικών συστημάτων.
Η ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από το Βόρειο Ημισφαίριο προετοιμάζεται για μια ιδιαίτερα δυναμική φάση.
Οι χάρτες των μοντέλων GFS και ECMWF επισημαίνουν έναν πολύ έντονο πολικό αεροχείμαρρο πάνω από τον Ειρηνικό, ο οποίος κατευθύνεται προς τον Καναδά και στη συνέχεια ενώνεται με μια ευρεία, κυματιστή κυκλοφορία.
Αυτό το ρεύμα μεγάλου υψομέτρου μπορεί να βοηθήσει στην ώθηση ψυχρότερου αέρα νοτιότερα πάνω από τη Βόρεια Αμερική· ταυτόχρονα, η αντίθεση μεταξύ αερίων μαζών διαφορετικής προέλευσης και θερμοκρασίας ενδέχεται να τροφοδοτήσει μια πιο ενεργή κυκλοφορία και πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό.
Οι δύο συνημμένοι χάρτες αντιπροσωπεύουν τον άνεμο και το γεωδυναμικό ύψος στα 250 hPa, δηλαδή στο ανώτερο τμήμα της τροπόσφαιρας, όπου ρέει ο κύριος κλάδος του αεροχείμαρρου. Οι χρωματιστές περιοχές υποδεικνύουν την ταχύτητα του ανέμου, ενώ οι μαύρες γραμμές δείχνουν τη διαμόρφωση της κυκλοφορίας σε μεγάλο υψόμετρο.
Ο χάρτης του GFS ισχύει για τις 00 UTC στις 15 Νοεμβρίου, ο χάρτης του ECMWF για τις 00 UTC στις 18 Νοεμβρίου: επομένως δεν πρόκειται για στιγμιότυπα της ίδιας στιγμής, αλλά για δύο προβολές που περιγράφουν μια πιθανή εξέλιξη στην κεντρική εβδομάδα του μήνα.
Από την ενέργεια του Ειρηνικού σε έναν πιο ζωντανό Ατλαντικό
Η προβολή του GFS για τις 15 Νοεμβρίου επισημαίνει τον κλάδο του αεροχείμαρρου που διασχίζει τον Ειρηνικό και καμπυλώνεται προς τη Βόρεια Αμερική, με πολύ υψηλές ταχύτητες σε ορισμένους τομείς. Το ρεύμα στη συνέχεια συνεχίζει διασχίζοντας την ήπειρο και ενώνεται με μια κυκλοφορία που επηρεάζει τον Ατλαντικό και την Ευρώπη, αν και με ένα ελικοειδές και πολύπλοκο μοτίβο.
Ο χάρτης του ECMWF για τις 18 Νοεμβρίου σχεδιάζει μια εξίσου δυναμική εικόνα, με μια ισχυρή ζώνη ανέμων στα ψηλά στρώματα πάνω από τον βορειοανατολικό Ειρηνικό και μια δυτική ροή που επεκτείνεται προς τον Βόρειο Ατλαντικό.
Οι χάρτες επομένως υποστηρίζουν την υπόθεση μιας ενίσχυσης του αεροχείμαρρου του Ατλαντικού, αλλά δεν δείχνουν άμεσα την επιφανειακή πίεση ούτε επιτρέπουν, από μόνοι τους, την πρόβλεψη της γέννησης και της πορείας μιας συγκεκριμένης καταιγίδας. Επιπλέον, οι μέγιστες τιμές που αναφέρονται στις επικεφαλίδες των χαρτών αναφέρονται στη μέγιστη ταχύτητα ανέμου σε ολόκληρο το ημισφαίριο και δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως αναμενόμενες ταχύτητες σε ολόκληρο τον αεροχείμαρρο του Ατλαντικού.
Ο αεροχείμαρρος παίζει σημαντικό ρόλο στην καθοδήγηση των καιρικών συστημάτων των μεσαίων γεωγραφικών πλατών και, όταν η διαμόρφωση στα ανώτερα στρώματα είναι ευνοϊκή, μπορεί να συμβάλει στην εμβάθυνση μιας ύφεσης. Η επιρροή του, ωστόσο, εξαρτάται από τη θέση των μεμονωμένων πυρήνων των ισχυρότερων ανέμων, τις κυματώσεις του ρεύματος και την αλληλεπίδραση με τα μέτωπα και τις υποκείμενες αέριες μάζες.
Σε ορισμένες περιοχές του αεροχείμαρρου, η απόκλιση στα ανώτερα στρώματα μπορεί να ευνοήσει την άνοδο του αέρα και τη μείωση της επιφανειακής πίεσης, αλλά η ενίσχυση ενός κυκλώνα εξαρτάται από το συνδυασμό αυτών των παραγόντων και την εξέλιξή τους με την πάροδο του χρόνου.
Θερμικές αντιθέσεις και πιθανή κυκλογένεση
Πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό, ειδικά την ψυχρή περίοδο, οι εξωτροπικές υφέσεις μπορούν να αναπτυχθούν κατά μήκος περιοχών ισχυρής αντίθεσης μεταξύ ψυχρού πολικού αέρα και ηπιότερου, πιο υγρού αέρα υποτροπικής προέλευσης.
Αυτό είναι ένα περιβάλλον ευνοϊκό για την κυκλογένεση, δηλαδή τον σχηματισμό και την εμβάθυνση περιοχών χαμηλής πίεσης. Ένας πιο Vigorous (ζωντανός/έντονος) αεροχείμαρρος μπορεί να συνοδεύσει και να στηρίξει αυτή τη διαδικασία, αλλά δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι θα σχηματιστούν εξαιρετικές καταιγίδες: για να αξιολογηθεί η πιθανότητά τους, χρειάζονται επίσης συμφωνούντα σήματα στα πεδία πίεσης, στα μέτωπα, στις θερμοκρασίες και στις μεταγενέστερες επεξεργασίες των μοντέλων.
Οι χάρτες δείχνουν επομένως ένα δυνητικά ευνοϊκό πλαίσιο για νέες υφέσεις πάνω από τον ωκεανό γύρω ή μετά τα μέσα Νοεμβρίου, χωρίς ακόμη να καθορίζουν την τροχιά των κέντρων τους. Ακόμη και μικρές αλλαγές στη θέση του αεροχείμαρρου θα μπορούσαν να μετατοπίσουν τις περιοχές ανάπτυξης και την πορεία των διαταραχών, τροποποιώντας τις περιοχές που επηρεάζονται από τους ισχυρότερους ανέμους και τις αδιάκοπες/έντονες βροχοπτώσεις.
Προγνώσεις που μένει να επιβεβαιωθούν
Η χρονική απόσταση είναι καθοριστικός παράγοντας. Η προβολή του ECMWF που ισχύει για τις 18 Νοεμβρίου απέχει δέκα ημέρες από την έκδοση που υποδεικνύεται στον χάρτη, ενώ η προβολή του GFS για τις 15 Νοεμβρίου απέχει επτά ημέρες: αυτές είναι χρήσιμες προθεσμίες για τον εντοπισμό ενός πιθανού γενικού σεναρίου, αλλά ακόμα πολύ μακρινές για να περιγράψουν με αξιοπιστία τις λεπτομέρειες μιας μεμονωμένης ύφεσης.
Οι διαφορές μεταξύ των δύο χαρτών στο σχήμα και τη θέση των κλάδων του αεροχείμαρρου μας υπενθυμίζουν επίσης ότι η εικόνα εξακολουθεί να εξελίσσεται. Στις επόμενες ενημερώσεις, θα είναι επομένως σημαντικό να παρατηρήσουμε εάν τα μοντέλα επιβεβαιώνουν την ενίσχυση της ροής του Ατλαντικού και εάν εντοπίζουν συγκεκριμένες περιοχές κυκλωνικής εμβάθυνσης.
Προς το παρόν, το ισχυρότερο σήμα αφορά μια πολύ ενεργή κυκλοφορία πάνω από το Βόρειο Ημισφαίριο και την πιθανότητα ενός πιο ενεργού Ατλαντικού στο δεύτερο μισό του Νοεμβρίου· η ένταση, οι τροχιές και τυχόν επιπτώσεις στην Ευρώπη μένει να καθοριστούν.
Ακόμη και η πιθανή ανάπτυξη μιας εκρηκτικής κυκλογένεσης, ένας όρος που χρησιμοποιείται για τη γρήγορη πτώση της κεντρικής πίεσης, μπορεί να αξιολογηθεί μόνο όταν τα μοντέλα παρακολουθούν από κοντά ένα καλά προσδιορισμένο χαμηλό.
Πώς θα επηρεαστεί η Ελλάδα
Με βάση τους παρόντες χάρτες μεγάλης κλίμακας (Northern Hemisphere 250 hPa), η άμεση επίδραση στην Ελλάδα δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια λεπτομέρειας, αλλά μπορούμε να εξαγάγουμε ορισμένα κρίσιμα συμπεράσματα για την τάση:
Κυματώδης ροή και αστάθεια: Οι χάρτες δείχνουν μια έντονη κυματιστή διαμόρφωση του αεροχείμαρρου πάνω από την Ευρώπη και τη Μεσόγειο (με εμφανείς εξάρσεις και κοιλάδες / troughs). Αυτό υποδηλώνει ότι καθώς ο Ατλαντικός γίνεται πιο δραστήριος, τα συστήματα που θα σχηματιστούν ενδέχεται τελικά να κινηθούν ανατολικότερα προς τη λεκάνη της Μεσογείου.
Πιθανότητα αλλαγής του καιρού στα μέσα Νοεμβρίου: Η ενίσχυση της κυκλοφορίας στα ανώτερα στρώματα συχνά προμηνύει τη διάσπαση του αντικυκλωωνικού μπλοκαρίσματος (εάν υφίσταται) και ανοίγει τον δρόμο για τη διέλευση διαδοχικών βαρομετρικών χαμηλών ή ψυχρών μετώπων προς την περιοχή μας μετά τα μέσα του μήνα.
Αβεβαιότητα: Επειδή οι χάρτες αυτοί δείχνουν μόνο τη γενική κυκλοφορία της ανώτερης τροπόσφαιρας (στα 250 hPa) και όχι τα επιφανειακά συστήματα πίεσης της περιοχής μας, δεν μπορούμε ακόμη να προβλέψουμε εάν η Ελλάδα θα επηρεαστεί από ισχυρές βροχοπτώσεις, κακοκαιρίες ή αν θα παραμείνει σε πιο ήπιες συνθήκες. Απαιτείται η εξέταση τοπικότερων προγνωστικών μοντέλων (όπως τα GFS/ECMWF περιοCικής ανάλυσης για την Ευρώπη) καθώς θα πλησιάζουμε στις ημερομηνίες αυτές, ώστε να φανεί η ακριβής πορεία και η γένεση τυχόν υφέσεων στη Μεσόγειο.
