Η σύλληψη Μαδούρο και το ντόμινο ανησυχίας παγκοσμίως μετά την επιχείρηση Τραμπ στη Βενεζουέλα

Από τα ερείπια δύο καταστροφικών παγκοσμίων πολέμων τον περασμένο αιώνα, τα κράτη επιχείρησαν να οικοδομήσουν ένα σύστημα διεθνών κανόνων και νόμων με στόχο την αποτροπή ανάλογων συγκρούσεων στο μέλλον.

Σήμερα, όμως, αυτή η παγκόσμια τάξη πραγμάτων —με επίκεντρο τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, λίγα μόλις τετράγωνα από το δικαστήριο όπου ο Νικολάς Μαδούρο οδηγήθηκε ενώπιον της Δικαιοσύνης τη Δευτέρα, μετά την απομάκρυνσή του από την εξουσία στη Βενεζουέλα— δείχνει να απειλείται, καθώς το δόγμα ότι «το δίκαιο του ισχυρού υπερισχύει» επιστρέφει δυναμικά στη διεθνή σκηνή.

Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΟΗΕ, Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο, δήλωσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι «η διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας εξαρτάται από τη συνεχή δέσμευση όλων των κρατών-μελών να τηρούν στο ακέραιο τις διατάξεις του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Η αμερικανική θέση

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιμένει ότι η σύλληψη του Μαδούρο ήταν απολύτως νόμιμη. Η κυβέρνησή του έχει χαρακτηρίσει τα καρτέλ ναρκωτικών που δρουν από το έδαφος της Βενεζουέλας ως παράνομους μαχητές και υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται πλέον σε «ένοπλη σύγκρουση» μαζί τους, σύμφωνα με εσωτερικό υπόμνημα της κυβέρνησης που αποκάλυψε τον Οκτώβριο το Associated Press.

Η επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, από την κατοικία τους σε στρατιωτική βάση στο Καράκας, τους φέρνει αντιμέτωπους με κατηγορίες για συμμετοχή σε συνωμοσία ναρκοτρομοκρατίας. Ο Αμερικανός πρεσβευτής στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, υπερασπίστηκε την επιχείρηση χαρακτηρίζοντάς την «στοχευμένη επιχείρηση επιβολής του νόμου».

Η κίνηση εντάσσεται στη νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα και θέτει ως βασικό στόχο της δεύτερης θητείας Τραμπ την αποκατάσταση της «αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας στο δυτικό ημισφαίριο».

Φόβοι για νέες επεμβάσεις

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η υπόθεση της Βενεζουέλας αποτελεί προάγγελο περαιτέρω ενεργειών. Το βράδυ της Κυριακής, ο Τραμπ έστρεψε τα βέλη του και προς την Κολομβία και τον αριστερό πρόεδρό της, Γκουστάβο Πέτρο.

Σε συνομιλία με δημοσιογράφους, χαρακτήρισε την Κολομβία χώρα που «διοικείται από έναν άρρωστο άνθρωπο που του αρέσει να φτιάχνει κοκαΐνη και να τη πουλά στις Ηνωμένες Πολιτείες». Η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει κυρώσεις τον Οκτώβριο στον Πέτρο, σε μέλη της οικογένειάς του και σε κυβερνητικό αξιωματούχο, κατηγορώντας τους για διασυνδέσεις με το διεθνές εμπόριο ναρκωτικών. Η Κολομβία θεωρείται το επίκεντρο της παγκόσμιας αγοράς κοκαΐνης.

Αναλυτές και κυβερνήσεις —από την Κίνα έως το Μεξικό— καταδίκασαν την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, εκφράζοντας φόβους ότι η ανατροπή του Μαδούρο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέες στρατιωτικές παρεμβάσεις και περαιτέρω υπονόμευση του διεθνούς νομικού συστήματος.

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, δήλωσε ότι η σύλληψη του Μαδούρο «αντιβαίνει στην αρχή της μη χρήσης βίας, που αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς δικαίου», προειδοποιώντας ότι οι ολοένα συχνότερες παραβιάσεις αυτής της αρχής από μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας θα έχουν «σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια».

Παγκόσμιες εστίες ανησυχίας

Ουκρανία

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια με τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, που έχει χαρακτηριστεί κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ο Ρώσος πρεσβευτής στον ΟΗΕ, Βασίλι Νεμπένζια, χαρακτήρισε την επιχείρηση κατά του Μαδούρο «επιστροφή στην εποχή της ανομίας» και κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας να απορρίψει τις «μεθόδους της αμερικανικής στρατιωτικής εξωτερικής πολιτικής».

Γροιλανδία

Ο Τραμπ προκάλεσε νέα ανησυχία στην Ευρώπη όταν μίλησε ανοιχτά για τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας, υποστηρίζοντας ότι «είναι γεμάτη ρωσικά και κινεζικά πλοία». Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, απάντησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «δεν έχει κανένα δικαίωμα προσάρτησης» της περιοχής.

Ταϊβάν

Η σύλληψη του Μαδούρο αναζωπύρωσε συζητήσεις για το αν η Κίνα θα μπορούσε να επιχειρήσει αντίστοιχη κίνηση έναντι της Ταϊβάν. Το Πεκίνο καταδίκασε τη σύλληψη, κάνοντας λόγο για «κατάφωρη χρήση βίας κατά κυρίαρχου κράτους».

Μέση Ανατολή

Η αδυναμία της διεθνούς κοινότητας να αναχαιτίσει τον πόλεμο στη Γάζα και τα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν το 2025 ενισχύουν τους φόβους ότι το διεθνές δίκαιο υποχωρεί μπροστά στη γεωπολιτική ισχύ.

Ευρώπη και Τραμπ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει ότι, παρά τη μη αναγνώριση της πολιτικής νομιμοποίησης του Μαδούρο, «οι αρχές του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη του ΟΗΕ πρέπει να γίνονται σεβαστές». Ωστόσο, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν υποστήριξε ότι οι διεθνείς κανόνες «δεν καθορίζουν τις αποφάσεις πολλών μεγάλων δυνάμεων».

Διαβάστε επίσης