Σε συναγερμό η Μέση Ανατολή – Ο Τραμπ εξετάζει τις επιλογές του – Το Ιράν «παγώνει» τις εκτελέσεις

Σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης εισέρχεται η κρίση στο Ιράν, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να αποσύρουν μέρος του προσωπικού τους από στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, υπό τον φόβο άμεσης σύγκρουσης.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι πρόκειται για προληπτικό μέτρο, λόγω της έντονης αστάθειας στην περιοχή και των απειλών που διατυπώνονται από την Τεχεράνη. Σύμφωνα με στρατιωτικό αξιωματούχο, «όλα τα σήματα δείχνουν πως ένα αμερικανικό χτύπημα είναι πιθανό», αν και τόνισε ότι η αβεβαιότητα αποτελεί μέρος της στρατηγικής της Ουάσινγκτον.

Την ίδια ώρα, Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει χώρες της περιοχής πως αν οι ΗΠΑ επιτεθούν, αμερικανικές βάσεις σε κράτη-συμμάχους θα αποτελέσουν στόχο.

Μειώσεις προσωπικού σε Κατάρ και άλλες βάσεις

Το Κατάρ επιβεβαίωσε ότι απομακρύνεται προσωπικό από την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ, τη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή. Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι ορισμένα στελέχη έχουν ήδη λάβει εντολή να αποχωρήσουν, χωρίς πάντως να υπάρχουν ενδείξεις μαζικής εκκένωσης.

Σύμφωνα με βρετανικά μέσα, και το Ηνωμένο Βασίλειο αποσύρει προσωπικό από στρατιωτική εγκατάσταση στο Κατάρ, ενώ Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ενδεχόμενη αμερικανική επέμβαση θα μπορούσε να εκδηλωθεί ακόμη και μέσα στις επόμενες 24 ώρες.

Τραμπ: «Παρακολουθούμε τη διαδικασία»

Από τον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός. Δήλωσε ότι έχει ενημερωθεί πως η αιματηρή καταστολή στο Ιράν «υποχωρεί» και ότι, σύμφωνα με πηγές που επικαλέστηκε, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σχέδιο για μαζικές εκτελέσεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν απέκλεισε ωστόσο τη στρατιωτική δράση. «Θα δούμε πώς εξελίσσεται η διαδικασία», είπε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνησή του έχει λάβει «πολύ καλή δήλωση» από την ιρανική πλευρά.

Χώρες καλούν τους πολίτες τους σε άμεση αποχώρηση από το Ιράν

Στο μεταξύ, κύμα διεθνών προειδοποιήσεων έχει ξεσπάσει τις τελευταίες ώρες, καθώς ολοένα και περισσότερες χώρες καλούν τους πολίτες τους να αποφύγουν κάθε ταξίδι στο Ιράν ή να εγκαταλείψουν άμεσα τη χώρα, εν μέσω της αιματηρής καταστολής των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων και του αυξανόμενου φόβου γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Οι εκκλήσεις συνοδεύονται από έκτακτα μέτρα ασφαλείας, κλείσιμο πρεσβειών, αλλαγές σε αεροπορικές πτήσεις και απομάκρυνση στρατιωτικού και διπλωματικού προσωπικού από την ευρύτερη περιοχή.

Ηνωμένες Πολιτείες: «Φύγετε τώρα από το Ιράν»

Η Ουάσινγκτον συνέστησε στους Αμερικανούς πολίτες να εγκαταλείψουν άμεσα το Ιράν. Παράλληλα, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι μέρος του προσωπικού στη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, στο Κατάρ, κλήθηκε να αποχωρήσει προληπτικά, λόγω της αυξημένης έντασης.

Κατάρ: Σε επιφυλακή οι αρχές

Η κυβέρνηση του Κατάρ ανακοίνωσε ότι «λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια πολιτών και κατοίκων», λίγες ώρες μετά την επιβεβαίωση ότι περιορίζεται η παρουσία προσωπικού στην αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ.

Ιταλία: Έκκληση αποχώρησης και μέτρα προστασίας στρατευμάτων

Το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τους πολίτες του να φύγουν από το Ιράν, ενώ ανακοίνωσε ότι λαμβάνονται επιπλέον μέτρα για την ασφάλεια ιταλικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, κυρίως στο Ιράκ και στο Κουβέιτ.

Γερμανία: Αποφυγή ιρανικού εναέριου χώρου

Οι γερμανικές αρχές συνέστησαν στις αεροπορικές εταιρείες να αποφεύγουν τον ιρανικό εναέριο χώρο, επικαλούμενες τον κίνδυνο χρήσης «αντιαεροπορικών όπλων».

Η Lufthansa ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιεί μόνο ημερήσιες πτήσεις προς και από το Τελ Αβίβ και το Αμμάν, περιορίζοντας τις νυχτερινές πτήσεις για λόγους ασφαλείας.

Ηνωμένο Βασίλειο: Κλείνει προσωρινά η πρεσβεία στην Τεχεράνη

Το Λονδίνο ανακοίνωσε ότι η βρετανική πρεσβεία στην Τεχεράνη κλείνει προσωρινά, με το σύνολο του προσωπικού να αποσύρεται από τη χώρα. Το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανανέωσε επίσης τη σύσταση για πλήρη αποφυγή ταξιδιών στο Ιράν.

Ισπανία: «Φύγετε με κάθε διαθέσιμο μέσο»

Η Ισπανία κάλεσε τους πολίτες της να εγκαταλείψουν το Ιράν «με κάθε διαθέσιμο μέσο» και προειδοποίησε έντονα να αποφεύγεται οποιοδήποτε ταξίδι προς τη χώρα.

Σαουδική Αραβία: Αυξημένη επιφυλακή για Αμερικανούς πολίτες

Η αμερικανική πρεσβεία στη Σαουδική Αραβία κάλεσε τους πολίτες των ΗΠΑ σε «αυξημένη προσοχή» και τους προέτρεψε να περιορίσουν τις μη απολύτως αναγκαίες μετακινήσεις, ιδιαίτερα κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Ινδία: Αλλαγές στις πτήσεις

Η Air India ανακοίνωσε ότι αλλάζει δρομολόγια και τροποποιεί τις πτήσεις της στην περιοχή, προκειμένου να αποφευχθούν ζώνες αυξημένου κινδύνου.

Αραγτσί: «Οι απαγχονισμοί είναι εκτός συζήτησης»

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, μιλώντας στο Fox News και την εκπομπή «Special Report with Bret Baier», επιχείρησε να διασκεδάσει τους φόβους για επικείμενες εκτελέσεις, δηλώνοντας ότι «δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για απαγχονισμούς», την ώρα που η χώρα συγκλονίζεται από τις μαζικές αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις.

Στην ερώτηση «θα προχωρήσετε στον απαγχονισμό κάποιων από τους διαδηλωτές;» ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας απάντησε πως δεν θα γίνουν «απαγχονισμοί σήμερα (σ.σ. χθες Τετάρτη) ή αύριο (σήμερα Πέμπτη)».

Μιλώντας στο Fox News και την εκπομπή «Special Report with Bret Baier», ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας ήταν κατηγορηματικός: «Δεν υπάρχει σχέδιο για απαγχονισμούς. Οι απαγχονισμοί είναι εκτός συζήτησης».

Οι διαβεβαιώσεις αυτές, ωστόσο, αντιμετωπίζονται με έντονο σκεπτικισμό από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Iran Human Rights Society, με έδρα τη Νορβηγία, υπενθυμίζει ότι οι απαγχονισμοί αποτελούν διαδεδομένη πρακτική στο ιρανικό σωφρονιστικό σύστημα, γεγονός που, όπως τονίζει, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις επίσημες δηλώσεις της Τεχεράνης.

Την ίδια στιγμή, ο Αραγτσί υποστήριξε ότι το καθεστώς έχει αποκαταστήσει τον έλεγχο. «Πλέον επικρατεί ηρεμία. Έχουμε τον πλήρη έλεγχο της κατάστασης», δήλωσε, παρά τις συνεχιζόμενες αναφορές για εκτεταμένες κινητοποιήσεις και βίαιη καταστολή.

Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, ο Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι το Ιράν είναι «έτοιμο για διαπραγματεύσεις» και ότι βρίσκεται σε αυτή τη στάση εδώ και 20 χρόνια.

Παράλληλα κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναζητήσουν λύση μέσω διαλόγου, τονίζοντας ότι «η διπλωματία είναι πολύ καλύτερη από τον πόλεμο», ενώ απέδωσε τη βία σε «τρομοκρατικές ομάδες», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για «ισραηλινό σχέδιο» με στόχο να «παρασύρει τον Τραμπ στη σύγκρουση».

Δεν εκτελέστηκε ο Ιρανός διαδηλωτής Ερφάν Σολτάνι

Στο μεταξύ, ο Ερφάν Σολτάνι δεν εκτελέστηκε τελικά την Τετάρτη, όπως δήλωσε συγγενικό του πρόσωπο στο Sky News. Οι οικείοι του 26χρονου καταστηματάρχη, που συνελήφθη την περασμένη εβδομάδα στο πλαίσιο των διαδηλώσεων, σημειώνουν ωστόσο ότι, παρά την προσωρινή αναβολή, η εκτέλεση μπορεί να πραγματοποιηθεί «ανά πάσα στιγμή».

Σύμφωνα με τη νορβηγική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Hengaw, ο Σολτάνι κρατείται στις φυλακές Κεζέλ Χεσάρ και «ο κίνδυνος εκτέλεσης τις επόμενες ώρες παραμένει εξαιρετικά υψηλός».

Να σημειωθεί πως ο Ντόναλντ Τραμπ είχε διαμηνύσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαντήσουν με «πολύ ισχυρή δράση» σε περίπτωση που το καθεστώς της Τεχεράνης ξεκινήσει εκτελέσεις διαδηλωτών, την ώρα που στην Ουάσινγκτον εξετάζονται ήδη σενάρια περαιτέρω κλιμάκωσης, ακόμη και στρατιωτικής φύσης.

Απειλές κατά βάσεων και πάγωμα επαφών

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει ζητήσει από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Τουρκία να αποτρέψουν οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Ιράν έχει καταστήσει σαφές πως αμερικανικές βάσεις στις χώρες αυτές θα αποτελέσουν νόμιμους στόχους σε περίπτωση στρατιωτικού πλήγματος.

Παράλληλα, έχουν διακοπεί οι απευθείας επαφές ανάμεσα στον Ιρανό ΥΠΕΞ και τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο.

Χιλιάδες νεκροί αλλά το καθεστώς δείχνει ανθεκτικότητα

Στο εσωτερικό του Ιράν, η κατάσταση παραμένει εκρηκτική. Ιρανός αξιωματούχος μίλησε για πάνω από 2.000 νεκρούς, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανεβάζουν τον αριθμό σε περισσότερους από 2.600. Η HRANA αναφέρει ότι έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο 2.403 διαδηλωτών.

Παρά την πρωτοφανή έκταση των ταραχών, δυτικός αξιωματούχος εκτιμά ότι το καθεστώς δεν βρίσκεται άμεσα στα πρόθυρα κατάρρευσης και ότι οι δυνάμεις ασφαλείας εξακολουθούν να ελέγχουν την κατάσταση.

Επιφυλακτικός ο Τραμπ για Παχλαβί

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι ο Ρεζά Παχλαβί, προβεβλημένη μορφή της ιρανικής αντιπολίτευσης και γιος του τελευταίου σάχη, «φαίνεται πολύ συμπαθής», εξέφρασε όμως σοβαρές αμφιβολίες για το αν θα μπορούσε να εξασφαλίσει ουσιαστική στήριξη στο εσωτερικό του Ιράν και να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο σε μια επόμενη ημέρα.

Σε αποκλειστική συνέντευξη στο Reuters από το Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο κατάρρευσης του θεοκρατικού καθεστώτος λόγω των μαζικών διαδηλώσεων, ωστόσο εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το αν ο Παχλαβί θα μπορούσε να ηγηθεί μιας τέτοιας μετάβασης.

«Φαίνεται πολύ καλός άνθρωπος, αλλά δεν ξέρω πώς θα στεκόταν μέσα στη δική του χώρα. Και δεν είμαστε ακόμη σε αυτό το σημείο», είπε. «Δεν ξέρω αν ο λαός θα αποδεχόταν την ηγεσία του – αν πάντως την αποδεχόταν, αυτό δεν θα με ενοχλούσε».

Οι δηλώσεις αυτές εντείνουν την απόσταση που κρατά ο Τραμπ από τον Παχλαβί, μετά και την τοποθέτησή του την περασμένη εβδομάδα ότι δεν σκοπεύει να τον συναντήσει.

Ο 65χρονος Ρεζά Παχλαβί ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες και βρίσκεται εκτός Ιράν από πριν την ανατροπή του πατέρα του το 1979. Τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της αντιπολίτευσης, ωστόσο το αντιπολιτευτικό στρατόπεδο παραμένει βαθιά κατακερματισμένο, χωρίς ενιαία ηγεσία και με περιορισμένη οργανωμένη παρουσία στο εσωτερικό της χώρας.

Ο Τραμπ σημείωσε ακόμη ότι το ενδεχόμενο πτώσης του καθεστώτος είναι υπαρκτό, προσθέτοντας όμως πως «στην πραγματικότητα, οποιοδήποτε καθεστώς μπορεί να καταρρεύσει». «Είτε πέσει είτε όχι, μπαίνουμε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο», κατέληξε.

Επίδειξη ισχύος από την Τεχεράνη

Το ιρανικό καθεστώς επιχειρεί να προβάλει εικόνα αντοχής και λαϊκής στήριξης. Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε πλάνα από μεγάλες κηδείες ανθρώπων που σκοτώθηκαν στις ταραχές σε Τεχεράνη, Ισφαχάν, Μπουσέρ και άλλες πόλεις, με πλήθη να κρατούν σημαίες και πορτρέτα του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Την ίδια ώρα, το μπλακ άουτ στο διαδίκτυο συνεχίζει να δυσχεραίνει την επιβεβαίωση πληροφοριών, ενισχύοντας το κλίμα αβεβαιότητας σε μια κρίση που δείχνει να πλησιάζει σε επικίνδυνο σημείο καμπής.