Μοσάντ: Η δράση της στο Ιράν και το δόγμα του «θανάτου από χίλιες πληγές»

Μια μακροσκελή ανάλυση για την δράση των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ και συγκεκριμένα της Μοσάντ εντός του Ιράν και την εμπλοκή της στις αναταραχές που ξέσπασαν στην χώρα -την οποία υπογράφει ο Yonah Jeremy Bob - δημοσίευσε η Jerusalem Post.

Σύμφωνα, με τον έμπειρο ισραηλινό αναλυτή, η χώρα του, τουλάχιστον στο δημόσιο πεδίο, κρατά αποστάσεις από τη νέα κρίση που εξελίσσεται στο Ιράν. Οι διαδηλώσεις, η οικονομική ασφυξία και η κοινωνική ένταση αντιμετωπίζονται από την Ιερουσαλήμ με χαμηλούς τόνους, προκειμένου να μη δοθεί στην Τεχεράνη αφορμή για ευθεία στρατιωτική απάντηση, ακόμη και με βαλλιστικά πλήγματα. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά στη Μέση Ανατολή, η επιφάνεια δεν λέει όλη την αλήθεια.

Το ερώτημα που επανέρχεται είναι τι συμβαίνει μακριά από τα φώτα, και ειδικότερα ποιος είναι ο ρόλος της Μοσάντ σε μια περίοδο όπου το ιρανικό καθεστώς δείχνει πιο ευάλωτο από ποτέ.

Από τις «σκιές» στην εμφανή παρουσία

Σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες, η Μοσάντ δεν θεωρείται πλέον μια εντελώς αόρατη δύναμη στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Τον Ιούνιο του 2025, εκατοντάδες πράκτορές της φέρονται να συμμετείχαν στον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ, μια σύγκρουση που -σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις- καθυστέρησε σημαντικά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, έπληξε το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, αποδυνάμωσε τα συστήματα αεράμυνας και οδήγησε στον θάνατο δεκάδων ανώτατων στρατιωτικών και αξιωματούχων πληροφοριών του Ιράν.

Η εικόνα αυτή ενισχύθηκε από μια σπάνια δημόσια τοποθέτηση του επικεφαλής της υπηρεσίας, David Barnea. Μετά τον πόλεμο, ο Barnea δήλωσε ότι το Ισραήλ «θα συνεχίσει να βρίσκεται εκεί, όπως βρισκόταν μέχρι σήμερα», μια φράση που ερμηνεύθηκε ως σαφές μήνυμα ότι οι επιχειρήσεις στην καρδιά του Ιράν δεν ανήκουν στο παρελθόν.

Όταν πρόκειται για τη σχέση των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ με το Ιράν, σπάνια τα πράγματα είναι όπως φαίνονται με την πρώτη ματιά. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο στη σημερινή κρίση, με τις διαδηλώσεις να συνεχίζονται και την Τεχεράνη να βρίσκεται υπό έντονη εσωτερική και εξωτερική πίεση.

Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις και το ίδιο το Ισραήλ, στο δημόσιο πεδίο, κάνουν ό,τι μπορούν για να μείνουν εκτός της τρέχουσας κρίσης των διαδηλώσεων στο Ιράν. Στόχος είναι να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να βρεθούν στο στόχαστρο της Τεχεράνης, ακόμη και με βαλλιστικά πλήγματα. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: Τι συμβαίνει στο παρασκήνιο και ποιος είναι ο ρόλος της Μοσάντ;

Καταρχάς, η Μοσάντ δεν κινείται πλέον τόσο «στις σκιές» στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας όσο στο παρελθόν. Τον Ιούνιο του 2025, εκατοντάδες πράκτορές της συμμετείχαν στον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ, ο οποίος προκάλεσε σοβαρή οπισθοδρόμηση στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, έπληξε το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και τα συστήματα αεράμυνας της χώρας, ενώ οδήγησε στον θάνατο δεκάδων κορυφαίων στρατιωτικών και αξιωματούχων πληροφοριών του Ιράν.

Μετά το τέλος του πολέμου, ο επικεφαλής της Μοσάντ, David Barnea, προχώρησε σε μια σπάνια και αιφνιδιαστική δημόσια δήλωση, προαναγγέλλοντας τη συνέχιση της δράσης της υπηρεσίας στην Τεχεράνη. Όπως είπε απευθυνόμενος τόσο στο προσωπικό της Μοσάντ όσο και στο ευρύτερο κοινό, το Ισραήλ «θα συνεχίσει να βρίσκεται εκεί, όπως βρισκόταν μέχρι σήμερα».

Διαδηλώσεις, μηνύματα και λογαριασμοί «βιτρίνα»

Στις 29 Δεκεμβρίου, λογαριασμός στην πλατφόρμα X (Twitter) στα φαρσί, που αποδίδεται στη Μοσάντ, κάλεσε ανοιχτά τους Ιρανούς να διαδηλώσουν κατά του καθεστώτος. «Βγείτε όλοι μαζί στους δρόμους. Ήρθε η ώρα», ανέφερε, προσθέτοντας: «Είμαστε μαζί σας. Όχι μόνο από μακριά και με λόγια. Είμαστε μαζί σας στο πεδίο».

Πηγές της Μοσάντ αρνήθηκαν οποιαδήποτε επίσημη σύνδεση με τον συγκεκριμένο λογαριασμό. Κι όμως, είναι ευρέως γνωστό ότι η Μοσάντ, η CIA και άλλες υπηρεσίες πληροφοριών χρησιμοποιούν συχνά σχήματα-βιτρίνα, χωρίς τυπική σύνδεση, για τη διεξαγωγή μυστικών επιχειρήσεων ή ψυχολογικού πολέμου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επίθεση του Ιουλίου 2020 στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Νατάνζ. Τότε, μια άγνωστη ομάδα ανέλαβε την ευθύνη, η οποία αργότερα αποκαλύφθηκε ότι δεν υπήρχε καν. Η διεθνής κοινότητα, όπως και το ίδιο το Ιράν, απέδωσαν την επίθεση στη Μοσάντ, κάτι που επιβεβαιώνεται σχεδόν ανοιχτά στο βιβλίο του πρώην αρχηγού της υπηρεσίας Yossi Cohen, «The Sword of Freedom», όπου η επιχείρηση περιγράφεται με λεπτομέρειες.

Καταγγελίες, διαψεύσεις και τα όρια της δημοσιότητας

Την Τρίτη, ο δημοσιογράφος Tamir Morag του Channel 14 μετέδωσε ότι ξένοι παράγοντες έχουν εξοπλίσει Ιρανούς, ώστε να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τις δυνάμεις του καθεστώτος που χρησιμοποιούνται για την καταστολή των διαδηλωτών. Η αναφορά αναδημοσιεύθηκε από τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, στο πλαίσιο της δικής του πολιτικής ατζέντας.

Και σε αυτή την περίπτωση, πηγές της Μοσάντ πήραν αποστάσεις από το ρεπορτάζ και απέφυγαν οποιαδήποτε ρητή παραδοχή εμπλοκής στις διαδηλώσεις. Σύμφωνα με αναλυτές, η παρούσα συγκυρία δεν επιτρέπει στο Ισραήλ να αναγνωρίσει δημόσια ρόλο που θα υπονόμευε το βασικό αφήγημα περί μιας αυθόρμητης λαϊκής εξέγερσης Ιρανών πολιτών απέναντι σε ένα αυταρχικό καθεστώς.

Οι αναρτήσεις στο X έγιναν εν μέσω διαδηλώσεων που ξέσπασαν λόγω της κατάρρευσης του ιρανικού ριάλ, της αύξησης των τιμών των καυσίμων και μιας πρόσφατης, πανεθνικής κρίσης νερού.

Η κρίση νερού και το «στρατηγικό παράθυρο»

Αναφερόμενος στο ζήτημα της ύδρευσης, ο πρώην πρωθυπουργός Naftali Bennett, σε αποχαιρετιστήρια συνέντευξή του το 2022 στο βιβλίο «Target Tehran», περιέγραψε ένα καθεστώς «βαθιά διεφθαρμένο και αρκετά ανίκανο αυτή την περίοδο». Όπως σημείωσε, μεγάλες εκτάσεις της χώρας δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό, «ανοίγεις τη βρύση και βγαίνει λάσπη», γεγονός που πυροδοτεί διαδηλώσεις και αφήνει τους πολίτες «εξαιρετικά απογοητευμένους με τους Φρουρούς της Επανάστασης».

Ο Bennett εκτιμούσε ότι υπήρχαν ευκαιρίες να αξιοποιηθούν οι αδυναμίες του καθεστώτος και, σύμφωνα με μία εκδοχή, πίεσε τον David Barnea να κινηθεί με ακόμη μεγαλύτερη επιθετικότητα και δημιουργικότητα. Στο ίδιο πνεύμα, μίλησε για στρατηγική «θανάτου από χίλιες πληγές», κατά τα πρότυπα της αμερικανικής στρατηγικής στον Ψυχρό Πόλεμο απέναντι στη Σοβιετική Ένωση, πολύ πέρα από την κλασική στρατιωτική αντιπαράθεση.

Σύμφωνα με παράλληλη αφήγηση, ο Barnea όχι μόνο συμμεριζόταν αυτές τις απόψεις, αλλά φέρεται να πίεζε ο ίδιος τον Bennett να είναι ακόμη πιο τολμηρός, αλλάζοντας τους «κανόνες του παιχνιδιού» με το Ιράν προς όφελος του Ισραήλ. Ενδεικτικά, του χάρισε το βιβλίο του Peter Schweitzer, «Victory: The Reagan Administration's Secret Strategy That Hastened the Collapse of the Soviet Union», το οποίο περιγράφει δεκάδες μη στρατιωτικές τεχνικές που αξιοποίησαν οι ΗΠΑ για να εκμεταλλευτούν τις εγγενείς αδυναμίες ενός αυταρχικού καθεστώτος.

Προηγούμενο και κατηγορίες

Πέρα από τα παραπάνω, θεωρείται δεδομένο ότι το Ισραήλ γνωρίζει πώς να διοχετεύει όπλα σε τρίτους όταν το κρίνει απαραίτητο. Στο παρελθόν έχει στηρίξει διάφορες παλαιστινιακές ένοπλες ομάδες εναντίον της Χαμάς στη Γάζα, ενώ σύμφωνα με δημόσιες ουκρανικές δηλώσεις που μεταδόθηκαν από ισραηλινά και διεθνή μέσα, η Ιερουσαλήμ βρήκε τρόπους να φτάσουν δεκάδες πύραυλοι Patriot στην Ουκρανία μέσω έμμεσων διαύλων.

Ταυτόχρονα, διευκόλυνε τη μεταφορά, με αμερικανικά αεροσκάφη, μεγάλων ποσοτήτων ρωσικής κατασκευής όπλων της Χεζμπολάχ, τα οποία το Ισραήλ κατέλαβε κατά την εισβολή στον Λίβανο το 2024. Διαχρονικά, το Ισραήλ και η Μοσάντ έχουν στηρίξει στρατιωτικά και άλλες ομάδες, από τον Λίβανο της δεκαετίας του 1970 έως το 2000, αλλά και σε πολλές ακόμη περιοχές.

Στο ίδιο πλαίσιο, το Ιράν κατηγορεί εδώ και χρόνια Κούρδους Ιρανούς και άλλες μεγάλες μειονότητες της χώρας ότι συνεργάζονται με τη Μοσάντ.

Η πλήρης εικόνα της εμπλοκής της Μοσάντ πιθανότατα θα αποκαλυφθεί μόνο όταν η κατάσταση ξεκαθαρίσει. Μέχρι τότε, ένα στοιχείο παραμένει σταθερό: όταν πρόκειται για τη Μοσάντ και το Ιράν, πάντα υπάρχουν πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται.

Ο Bob, ενός από τους πιο έμπειρους και καλά διασυνδεδεμένους δημοσιογράφους σε θέματα άμυνας, πληροφοριών και Μέσης Ανατολής. Με πολυετή κάλυψη της Μοσάντ, του ισραηλινού στρατού και του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ο Bob θεωρείται πηγή με βαθιά γνώση του παρασκηνίου και των πραγματικών συσχετισμών ισχύος. Και ως εκ τούτου τα όσα λέει για την παρουσία και την δράση της Μοσάντ στο Ισραήλ, έχουν την δική τους βαρύτητα.

Διαβάστε επίσης