Κρίσιμες πυρηνικές συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν υπό την απειλή πολέμου - Οι βόμβες «γίγαντες» GBU-57

Οι ΗΠΑ και το Ιράν διεξάγουν κρίσιμες συνομιλίες σήμερα (17/2) στη Γενεύη με στόχο την επίλυση της μακροχρόνιας πυρηνικής τους διαμάχης, με ελάχιστες ωστόσο σαφείς ενδείξεις συμβιβασμού, καθώς η Ουάσινγκτον συγκεντρώνει δυνάμεις στην περιοχή. Οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, θα συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις, οι οποίες διεξάγονται με τη μεσολάβηση του Ομάν, δήλωσε στο Reuters πηγή που έχει ενημερωθεί για το θέμα, μαζί με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί.

Ωστόσο, ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζεται ταυτόχρονα για την πιθανότητα επιχειρήσεων που θα διαρκέσουν εβδομάδες εναντίον του Ιράν εάν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατάξει επίθεση, δήλωσαν στο Reuters δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι. Το Ιράν εν τω μεταξύ ξεκίνησε στρατιωτική άσκηση τη Δευτέρα στο Στενό του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας διεθνή πλωτή οδό και διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου από τα αραβικά κράτη του Κόλπου, τα οποία έχουν απευθύνει έκκληση για διπλωματία για τον τερματισμό της διαμάχης.

Η Ουάσινγκτον έχει επιδιώξει να επεκτείνει το πεδίο των συνομιλιών σε μη πυρηνικά ζητήματα, όπως το πυραυλικό απόθεμα του Ιράν. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι πρόθυμη να συζητήσει μόνο τους περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα - με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων - και ότι δεν θα εγκαταλείψει πλήρως τον εμπλουτισμό ουρανίου ούτε θα συζητήσει το πρόγραμμα πυραύλων της.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στη Βουδαπέστη ότι ήταν δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν, αλλά οι ΗΠΑ είναι πρόθυμες να προσπαθήσουν. Ο Αραγκτσί συναντήθηκε τη Δευτέρα με τον Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, στη Γενεύη για να συζητήσουν τη συνεργασία με τον ΔΟΑΕ και τις τεχνικές πτυχές των επικείμενων συνομιλιών με τις ΗΠΑ.

Συνομιλίες υπό την απειλή σύγκρουσης

Η Ουάσινγκτον και ο στενός σύμμαχός της, το Ισραήλ, πιστεύουν ότι το Ιράν φιλοδοξεί να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο που θα μπορούσε να απειλήσει την ύπαρξη του Ισραήλ. Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι αποκλειστικά ειρηνικό, παρόλο που έχει εμπλουτίσει ουράνιο πολύ πέρα ​​από την καθαρότητα που απαιτείται για την παραγωγή ενέργειας και κοντά σε αυτό που απαιτείται για μια βόμβα.

Η Τεχεράνη γνωρίζει πολύ καλά ότι μία προηγούμενη προσπάθεια αναβίωσης των συνομιλιών βρισκόταν σε εξέλιξη τον Ιούνιο του περασμένου έτους, όταν το Ισραήλ, ξεκίνησε επίθεση εναντίον του Ιράν και στη συνέχεια ενώθηκαν με αμερικανικά βομβαρδιστικά που έπληξαν πυρηνικούς στόχους. Η Τεχεράνη έχει δηλώσει έκτοτε ότι έχει σταματήσει τη δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου.

Έκτοτε οι ισλαμιστές ηγέτες του Ιράν έχουν αποδυναμωθεί από εκτεταμένες διαμαρτυρίες στους δρόμους, οι οποίες πνίγηκαν στο αίμα, ενάντια σε μια κρίση κόστους ζωής που οφείλεται εν μέρει στις διεθνείς κυρώσεις που έχουν στραγγαλίσει τα έσοδα του Ιράν από το πετρέλαιο. Σε αντίθεση με την προηγούμενη φορά, οι ΗΠΑ έχουν πλέον τοποθετήσει στην περιοχή αυτό που ο Τραμπ αποκαλεί τεράστια ναυτική αρμάδα.

Πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη κοντά στο Ιράν

Το BBC επιβεβαίωσε την τοποθεσία του αμερικανικού αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln κοντά στο Ιράν χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες, καθώς η Ουάσινγκτον συνεχίζει να ασκεί πίεση στη χώρα για το στρατιωτικό της πρόγραμμα και την πρόσφατη θανατηφόρα καταστολή των διαδηλωτών.

Το Abraham Lincoln, το οποίο ηγείται μιας ομάδας κρούσης με τρία αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους, μεταφέρει 90 αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών F35, και 5.680 άτομα πλήρωμα, φέρεται να αναπτύχθηκε στην περιοχή του Κόλπου στο τέλος Ιανουαρίου, αλλά δεν έχει εμφανιστεί σε δορυφορικές εικόνες μέχρι τώρα. Έχει εντοπιστεί στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, περίπου 700 χιλιόμετρα από το Ιράν.

Οι ΗΠΑ φέρονται επίσης να έχουν στείλει στη Μέση Ανατολή το USS Gerald R Ford, το μεγαλύτερο πολεμικό πλοίο στον κόσμο, το οποίο θα μπορούσε να φτάσει στην περιοχή εντός των επόμενων τριών εβδομάδων. Η άφιξη του Lincoln έρχεται να προστεθεί σε όσα γνωρίζουμε για την τρέχουσα στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες εβδομάδες, όπου το BBC έχει παρακολουθήσει μια αύξηση των αμερικανικών αντιτορπιλικών, των πολεμικών πλοίων και των μαχητικών αεροσκαφών στην περιοχή.

Ποιες στρατιωτικές δυνάμεις έχουν μεταφέρει οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή;

Eικόνες από τους ευρωπαϊκούς δορυφόρους Sentinel-2 δείχνουν το Abraham Lincoln, στην Αραβική Θάλασσα, περίπου 240 χιλιόμετρα από τις ακτές του Ομάν. Οι στρατιωτικές δυνάμεις στην ξηρά είναι πιο ορατές και καταγράφονται συχνά μέσω δορυφόρου. Αυτό σημαίνει ότι έχουn πλέον εντοπιστεί 12 αμερικανικά πλοία στη Μέση Ανατολή μέσω δορυφορικών εικόνων: το Abraham Lincoln, ένα πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο κλάσης Nimitz, το οποίο μαζί με τρία αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke σχηματίζει μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρων, καθώς και δύο αντιτορπιλικά ικανά να πραγματοποιούν επιθέσεις με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και τρία εξειδικευμένα πλοία για μάχη κοντά στην ακτή, τα οποία βρίσκονται επί του παρόντος στη ναυτική βάση του Μπαχρέιν στον Κόλπο.

Δύο άλλα αντιτορπιλικά έχουν θεαθεί στην ανατολική Μεσόγειο κοντά στην αμερικανική βάση στον κόλπο της Σούδας και ένα ακόμη στην Ερυθρά Θάλασσα. Το ΒΒC παρακολουθεί επίσης τις κινήσεις των αμερικανικών αεροσκαφών στην περιοχή, όπου έχει καταγραφεί αύξηση των μαχητικών αεροσκαφών F-15 και EA-18 που σταθμεύουν στη στρατιωτική βάση Muwaffaq Salti στην Ιορδανία, καθώς και αύξηση των αμερικανικών αεροσκαφών μεταφοράς φορτίου και αεροσκαφών ανεφοδιασμού και επικοινωνιών που κινούνται προς τη Μέση Ανατολή από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Πώς αντέδρασε το Ιράν;

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ δημοσίευσε φωτογραφίες του Abraham Lincoln πλαισιωμένου από αντιτορπιλικά, μαχητικά αεροσκάφη, αεροσκάφη επιτήρησης και σκάφη της ακτοφυλακής στην Αραβική Θάλασσα στις 6 Φεβρουαρίου, σε μια εμφανή επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, την οποία το Ιράν αντιμετώπισε με τη δική του επίδειξη ισχύος.

Τη Δευτέρα (16/2) το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ξεκίνησε ναυτική άσκηση στο Στενό του Ορμούζ, που βρίσκεται στον Κόλπο μεταξύ Ομάν και Ιράν. Στην άσκηση, ο Αρχιστράτηγος των IRGC, Υποστράτηγος Μοχάμεντ Πακπούρ, επιθεώρησε ναυτικά σκάφη σε ένα λιμάνι προτού εκτοξευθούν πύραυλοι από πλοίο, ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, το οποίο συνδέεται με την IRCG.

Το Στενό θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο και ζωτικό σημείο για τη διαμετακόμιση πετρελαίου. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου ρέει μέσω του Στενού, συμπεριλαμβανομένου του νησιού Kharg, του κύριου τερματικού σταθμού εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν. Ο Πακπούρ εθεάθη να πετάει πάνω από το νησί με ελικόπτερο στο ρεπορτάζ που δείχνει τους τελευταίους στρατιωτικούς ελιγμούς του Ιράν.

Σύγκριση με την επιχείρηση στη Βενεζουέλα και την Επιχείρηση «Σφυρί του Μεσονυχτίου»

Ο ειδικός στις στρατιωτικές πληροφορίες, Τζάστιν Κραμπ, δήλωσε στο BBC Verify ότι οι τρέχουσες στρατιωτικές προετοιμασίες των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή δείχνουν «μεγαλύτερο βάθος και βιωσιμότητα» από τους ελιγμούς τους πριν από την κατάληψη του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον Ιανουάριο ή την επιχείρηση αεροπορικών επιθέσεων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο.

Όλα διαθέτουν μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρων και αρκετά αντιτορπιλικά που επιχειρούν ανεξάρτητα. Ωστόσο, οι ΗΠΑ ανέπτυξαν δυνάμεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν πέρυσι υπό αρκετά διαφορετικές συνθήκες.

Οι ΗΠΑ ανέπτυξαν το Gerald R Ford στην Καραϊβική πριν από τις επιθέσεις τους στη Βενεζουέλα, ένα από τα οκτώ πολεμικά πλοία που παρακολουθούσαμε στην περιοχή εκείνη την εποχή, αν και χρησιμοποίησαν λιγότερα αεροσκάφη, καθώς μπορούσαν εύκολα να στείλουν αεροσκάφη από τις γύρω αμερικανικές βάσεις στην ηπειρωτική χώρα της Αμερικής ή από τη βάση τους στο Πουέρτο Ρίκο.

Οι ΗΠΑ ανέπτυξαν επίσης αμφίβια πλοία εντός της Καραϊβικής, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πλατφόρμες εκτόξευσης για επιχειρήσεις ελικοπτέρων, όπως φάνηκε με τη σύλληψη του Μαδούρο. Αλλά ο στρατός της Βενεζουέλας θεωρείται γενικά λιγότερο ικανός να αμυνθεί ή να αντιδράσει εναντίον των ΗΠΑ. Όταν οι ΗΠΑ χτύπησαν το Ιράν πέρυσι στην επιχείρηση «Σφυρί Μεσονυχτίου», η οποία στόχευε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν , επιτέθηκαν σε μια χώρα με πολύ πιο ισχυρό στρατό από τη Βενεζουέλα. Ο στρατός του Ιράν είναι ικανός να χτυπήσει αμερικανικές βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Σφυρί του Μεσονυχτίου», οι ΗΠΑ είχαν δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στην περιοχή, πέντε αντιτορπιλικά στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα και τρία πολεμικά πλοία στον Κόλπο. Είχαν επίσης μετακινήσει μοίρες μαχητικών αεροσκαφών και αεροσκαφών ανεφοδιασμού από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, αλλά οι πτήσεις stealth βομβαρδιστικών B2 που χρησιμοποιήθηκαν για να χτυπήσουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις Φόρντο, Ισφαχάν και Νατάνζ απογειώθηκαν στην πραγματικότητα από αμερικανικές βάσεις στο Μιζούρι.

Ο Κραμπ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας διαχείρισης κινδύνων και πληροφοριών Sibylline, δήλωσε ότι η ανάπτυξη αμερικανικών πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών, καθώς και οκτώ υφιστάμενων αεροπορικών βάσεων στην περιοχή, θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να διεξάγουν «αρκετά εντατικό και διαρκή ρυθμό επιθέσεων» περίπου 800 εξόδων την ημέρα, με στόχο να καταστήσει «αναποτελεσματικές» τυχόν ιρανικές απαντήσεις.

«Αυτό που βλέπουμε δεν είναι απλώς προετοιμασία για επίθεση, αλλά μάλλον μια ευρύτερη ανάπτυξη αποτρεπτικών δυνάμεων που μπορεί να κλιμακωθεί σε αυξομειώσεις», είπε. «Αυτό σημαίνει ότι έχει μεγαλύτερο βάθος και βιωσιμότητα από τις δυνάμεις που οργανώθηκαν είτε για τη Βενεζουέλα είτε για την επιχείρηση πέρυσι. Έχει σχεδιαστεί για να διατηρεί μια εμπλοκή και να αντιμετωπίζει όλες τις πιθανές αντιδράσεις εναντίον αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων στην περιοχή και, φυσικά, του Ισραήλ».

Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ παραγγέλνει βόμβες GBU-57, 13,6 τόνων

Εν μέσω των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ ανέθεσε στην Boeing σύμβαση για την αναπλήρωση του οπλοστασίου της από βόμβες καταστολής καταφυγίων GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) , τις οποίες οι ΗΠΑ έριξαν πάνω από δώδεκα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Σφυρί του Μεσονυχτίου»

Η GBU-57 έχει σχεδιαστεί ειδικά για να πλήττει βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις και οχυρωμένα κέντρα, όπως το συγκρότημα Φορντό στο Ιράν, που βρίσκεται θαμμένο σε βάθος έως και 90 μέτρων κάτω από βουνό. Πρόκειται για μια κατευθυνόμενη βόμβα που βασίζεται σε στρατιωτικό GPS, με συνολικό βάρος σχεδόν 13,6 τόνους (30.000 λίβρες), εκ των οποίων οι 2,4 τόνοι αποτελούν εκρηκτική ύλη.

Ο γίγαντας της άμυνας «έχει αποκτήσει μοναδική εμπειρία σε μια περίοδο 18 ετών προσαρμόζοντας αυτό το εξειδικευμένο όπλο για να καλύψει τις εξελισσόμενες ανάγκες της αποστολής, καθώς το MOP μεταβαίνει από την απόδειξη της ιδέας στην πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα», ανέφερε το έγγραφο της παραγγελίας, προσθέτοντας ότι η ανάθεση της σύμβασης σε οποιαδήποτε άλλη εταιρεία θα είχε οδηγήσει σε απαράδεκτες καθυστερήσεις.

Μια καθυστέρηση θα έθετε σε κίνδυνο την ετοιμότητα των δυνάμεων και τη στρατηγική αποτροπή, παρεμποδίζοντας τις προσπάθειες πρόληψης του πυρηνικού πολλαπλασιασμο, αναφέρει το έγγραφο. Ο ακριβής αριθμός των BGU-57 που αγοράστηκαν και το κόστος της σύμβασης, μαζί με τις ημερομηνίες παράδοσης, δεν δημοσιεύθηκαν.

Τι είναι η GBU-57 MOP

Η GBU-57 MOP αναπτύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 από την Boeing και την Υπηρεσία Μείωσης των Απειλών Άμυνας (DTRA) και σχεδιάστηκε για να εξουδετερώνει σκληρούς και βαθιά θαμμένους στόχους (HDBTs) – συμπεριλαμβανομένων υπόγειων εργαστηρίων, κέντρων διοίκησης και χημικών, βιολογικών και πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Ένα ενημερωτικό δελτίο της Πολεμικής Αεροπορίας περιέγραφε τη MOP ως «ένα οπλικό σύστημα σχεδιασμένο για να φέρει εις πέρας μια δύσκολη και περίπλοκη αποστολή προσέγγισης και καταστροφής των όπλων μαζικής καταστροφής των αντιπάλων μας που βρίσκονται σε καλά προστατευμένες εγκαταστάσεις».

Με βάρος 13.600 κιλά, με την κεφαλή μόνη της να ζυγίζει 2.600 κιλά και μήκος πάνω από 6 μέτρα, η MOP μπορεί να διαπεράσει έως και 60 μέτρα χώμα ή 18 μέτρα οπλισμένο σκυρόδεμα, καθιστώντας την την πιο ισχυρή μη πυρηνική βόμβα στο οπλοστάσιο των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με μια αναφορά στο Scientific American, η κινητική πρόσκρουση «παράγει 800 έως 900 μεγατζάουλ κινητικής ενέργειας – συγκρίσιμη με ένα Boeing 747-400 285 τόνων που προσγειώνεται με 274 χλμ/ώρα ή ένα τρένο Amtrak Acela 565 τόνων που κινείται με 193 χλμ/ώρα. Η έκρηξη της GBU-57 υπολογίζεται ότι έχει πάνω από δέκα φορές την ισχύ της παλαιότερης BLU-109, ενώ έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει καταστροφική ζημιά σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις που μέχρι πρότινος θεωρούνταν απρόσβλητες.

Πρώτη επιχειρησιακή χρήση στο Ιράν

Η επιχείρηση «Σφυρί Μεσονυχτίου» , η οποία στόχευσε τις βαθιά θαμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025, ήταν η πρώτη χρήση της βόμβας MOP σε μάχη. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, επτά βομβαρδιστικά B-2 Spirit έριξαν 14 GBU-57 σε τοποθεσίες στο Φόρντοου, το Νατάνζ και το Ισφαχάν – τοποθεσίες που εδώ και καιρό ήταν ύποπτες ότι στεγάζουν κρίσιμα στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Ενώ οι Αμερικανοί αξιωματούχοι χαιρέτισαν την αποστολή ως επιτυχία, ανεξάρτητες εκτιμήσεις υπέδειξαν ανάμεικτα αποτελέσματα. Το Φόρντοου φέρεται να υπέστη σοβαρές ζημιές, αλλά το Νατάνζ και το Ισφαχάν ενδέχεται να ανέκαμψαν ταχύτερα από το αναμενόμενο.

Η επιχείρηση ανέδειξε τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και τα μειονεκτήματα της MOP, ιδιαίτερα το τεράστιο μέγεθός της καθώς και την περιορισμένη συμβατότητά της με αεροσκάφη, την πρόκληση της διείσδυσης σε εξαιρετικά ανθεκτικούς στόχους και τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη εξελιγμένων αμυντικών συστημάτων από το Ιράν.

Διαβάστε επίσης