To «oπλοστάσιο» του Ιράν: Η πυραυλική δύναμη, τα drones και τα Στενά του Ορμούζ
Έχοντας πληγεί από Ισραηλινούς και Αμερικανικούς πυραύλους, το Ιράν έπληξε το Ισραήλ και τις αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο. Ποια όπλα τροφοδοτούν την αντίδρασή του;
Snapshot
- Το Ιράν εκτόξευσε αντιποίνους με βαλλιστικούς πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ από αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές.
- Η πυραυλική δύναμη του Ιράν, η μεγαλύτερη και πιο ποικίλη στη Μέση Ανατολή, περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους μικρής και μεσαίας εμβέλειας, καθώς και πυραύλους κρουζ και drones για επιθέσεις σε χερσαίους και ναυτικούς στόχους.
- Το Ιράν έχει αναπτύξει υπόγειες βάσεις και σήραγγες για την προστασία και διατήρηση της πυραυλικής του ικανότητας, καθιστώντας δύσκολη την ταχεία εξουδετέρωση της πυραυλικής υποδομής του.
- Η απειλή του Ιράν επεκτείνεται στο Στενό του Ορμούζ, όπου μπορεί να παρεμποδίσει τη ναυτιλία μέσω πυραύλων, ναυτικών ναρκών και drones, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου χωρίς επίσημο αποκλεισμό.
- Η αύξηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή ενισχύει την ισχύ πυρός αλλά επίσης αυξάνει
Αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινές επιδρομές στο Ιράν το Σάββατο, σκοτώνοντας τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και αρκετούς ανώτερους αξιωματούχους, η Τεχεράνη προχώρησε άμεσα σε αντίποινα. Το Ιράν στοχοποίησε το Ισραήλ και στρατιωτικές εγκαταστάσεις που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των κρατών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν θα διατηρηθεί αυτός ο κύκλος αμοιβαίων επιθέσεων ή θα εξελιχθεί σε μια μακρύτερη εκστρατεία που θα διαμορφωθεί από την εμβέλεια των επιθέσεων του Ιράν, τις συμμαχικές δυνάμεις και την πίεση στη ναυτιλία και τις ενεργειακές υποδομές. Στην καρδιά του ερωτήματος βρίσκεται το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν και τα άλλα μέσα που έχει στη διάθεσή του για να προκαλέσει πόνο στις ΗΠΑ και στους συμμάχους τους.
Γιατί αυτή η φορά φαίνεται διαφορετική
Σε αντίθεση με τον 12ήμερο πόλεμο που διεξήγαγαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025, η δολοφονία του Χαμενεΐ φαίνεται πως έπεισε την Τεχεράνη ότι η σύγκρουση είναι μια μάχη για την ίδια την επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι η αναζήτηση εκδίκησης για τη δολοφονία του Χαμενεΐ και άλλων ανώτερων αξιωματούχων είναι «καθήκον και νόμιμο δικαίωμα» της χώρας. Αλλά ποιοι είναι οι τρόποι με τους οποίους το Ιράν υπόσχεται να πάρει την «εκδίκησή» του;
Το πυραυλικό εγχειρίδιο του Ιράν: Οπλοστάσιο, βεληνεκές και στρατηγική
Η πυραυλική δύναμη του Ιράν είναι κεντρικής σημασίας για τον τρόπο με τον οποίο πολεμά. Οι αναλυτές άμυνας την περιγράφουν ως τη μεγαλύτερη και πιο ποικίλη στη Μέση Ανατολή, που περιλαμβάνει βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους κρουζ, και έχει σχεδιαστεί για να παρέχει εμβέλεια στην Τεχεράνη ακόμη και χωρίς σύγχρονη αεροπορία.
Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας ως τη ραχοκοκαλιά της αποτροπής, εν μέρει επειδή η πολεμική αεροπορία βασίζεται σε παλαιωμένα αεροσκάφη. Οι δυτικές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι οι πύραυλοι του Ιράν τροφοδοτούν την περιφερειακή αστάθεια και θα μπορούσαν να υποστηρίξουν έναν μελλοντικό ρόλο στην παράδοση πυρηνικών όπλων - ισχυρισμό που η Τεχεράνη απορρίπτει.
Οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι με το μεγαλύτερο βεληνεκές μπορούν να ταξιδέψουν μεταξύ 2.000 και 2.500 χλμ. Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι πύραυλοι μπορούν να φτάσουν στο Ισραήλ, σε βάσεις που συνδέονται με τις ΗΠΑ στον Κόλπο και σε μεγάλο μέρος της ευρύτερης περιοχής - αλλά σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του Τραμπ και των συνεργατών του, αυτοί οι πύραυλοι δεν μπορούν να πλησιάσουν τις ΗΠΑ.
Πύραυλοι μικρής εμβέλειας: Η «πρώτη γροθιά»
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μικρής εμβέλειας – περίπου 150-800 χλμ- κατασκευάζονται για κοντινούς στρατιωτικούς στόχους και ταχείες περιφερειακές επιθέσεις. Τα βασικά συστήματα περιλαμβάνουν τις παραλλαγές Fateh: τους πυραύλους Zolfaghar, Qiam-1 και παλαιότερους πυραύλους Shahab-1/2. Η μικρότερη εμβέλειά τους μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα σε μια κρίση. Μπορούν να εκτοξευθούν σε ομοβροντίες, μειώνοντας τον χρόνο προειδοποίησης και καθιστώντας την πρόληψη πιο δύσκολη.
Το Ιράν χρησιμοποίησε αυτό το σενάριο τον Ιανουάριο του 2020, εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους στην αεροπορική βάση Άιν αλ Άσαντ στο Ιράκ, μετά τον θάνατο του Κασέμ Σουλεϊμανί από τις ΗΠΑ, του πιο υψηλόβαθμου στρατηγού της χώρας. Η επίθεση προκάλεσε ζημιές στις υποδομές και τραυμάτισε περισσότερους από 100 Αμερικανούς, αποδεικνύοντας ότι το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει υψηλό κόστος χωρίς την αεροπορική ισχύ των ΗΠΑ.
Πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς: Αλλάζοντας τον χάρτη
Αν οι πύραυλοι μικρής εμβέλειας είναι η απάντηση του Ιράν σε ταχύτατες βολές, οι βαλλιστικοί πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς - περίπου 1.500-2.000 χλμ. - είναι αυτοί που θα μπορούσαν να μετατρέπουν τα αντίποινα σε μια περιφερειακή κρίση. Συστήματα όπως το Shahab-3, το Emad, το Ghadr-1, οι παραλλαγές του Khorramshahr και το Sejjil υποστηρίζουν την ικανότητα του Ιράν να χτυπά πιο μακριά, μαζί με νεότερα σχέδια όπως το Kheibar Shekan και το Haj Qassem.
Το Sejjil ξεχωρίζει ως σύστημα στερεού καυσίμου, επιτρέποντας γενικά ταχύτερη ετοιμότητα εκτόξευσης από τους πυραύλους υγρού καυσίμου - ένα πλεονέκτημα εάν το Ιράν αναμένει εισερχόμενα πλήγματα και χρειάζεται βιώσιμες, ευέλικτες επιλογές.
Συνολικά, αυτοί οι πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς θέτουν το Ισραήλ και ένα ευρύ φάσμα εγκαταστάσεων που συνδέονται με τις ΗΠΑ στο Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εντός εμβέλειας, διευρύνοντας τόσο τον κατάλογο στόχων του Ιράν όσο και την έκθεση της περιοχής.
Πύραυλοι κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη: Το πρόβλημα των χαμηλών πτήσεων
Οι πύραυλοι κρουζ πετούν χαμηλά και συχνά είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν και να παρακολουθηθούν - ειδικά όταν εκτοξεύονται μαζί με drones ή βαλλιστικές ομοβροντίες που έχουν σχεδιαστεί για να υπερφορτώσουν την αεράμυνα.
Το Ιράν εκτιμάται ευρέως ότι διαθέτει πυραύλους κρουζ για χερσαίες επιθέσεις και κατά πλοίων, όπως οι Soumar, Ya-Ali, οι παραλλαγές Quds, Hoveyzeh, Paveh και Ra'ad. Ο Soumar έχει βεληνεκές 2.500 χιλιομέτρων.
Τα drones προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο πίεσης. Πιο αργά από τους πυραύλους αλλά φθηνότερα και πιο εύκολα στην εκτόξευση σε μεγάλους αριθμούς, τα drones μονής κατεύθυνσης επίθεσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επαναλαμβανόμενα κύματα για να εξαντλήσουν τις αεράμυνες και να διατηρήσουν αεροδρόμια, λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις σε συνεχόμενη επιφυλακή για ώρες, όχι για λεπτά. Οι αναλυτές λένε ότι αυτή η τακτική κορεσμού είναι πιθανό να κυριαρχήσει περισσότερο εάν η αντιπαράθεση βαθύνει.
Υπόγειες «πόλεις πυραύλων»
Ο αριθμός των πυραύλων έχει σημασία, αλλά σε μια παρατεταμένη αντιπαράθεση, το βασικό ερώτημα είναι για πόσο καιρό μπορεί το Ιράν να συνεχίσει να βάλλει. Η Τεχεράνη έχει περάσει χρόνια ενισχύοντας τμήματα του προγράμματός της σε υπόγειες σήραγγες αποθήκευσης, κρυφές βάσεις και προστατευμένες τοποθεσίες εκτόξευσης σε όλη τη χώρα. Αυτό το δίκτυο δυσχεραίνει την ταχεία υποβάθμιση της ικανότητας του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και αναγκάζει τους αντιπάλους να υποθέσουν ότι θα επιβιώσει ακόμη και από ένα μεγάλο πρώτο κύμα επιθέσεων.
Για τους στρατιωτικούς αναλυτές, αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις για περαιτέρω πλήγμα στην πυραυλική υποδομή του Ιράν ενέχουν τον κίνδυνο παρατεταμένων ανταλλαγών και όχι μιας σύντομης, αποφασιστικής εκστρατείας.
Στενό του Ορμούζ: Διακοπή χωρίς επίσημο αποκλεισμό
Το αποτρεπτικό εγχειρίδιο του Ιράν δεν περιορίζεται σε χερσαίους στόχους. Ο Κόλπος και το Στενό του Ορμούζ , μέσω των οποίων διέρχεται ένα σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, δίνουν στην Τεχεράνη μια ιδανική ευκαιρία να ταρακουνήσει τις παγκόσμιες αγορές.
Το Ιράν μπορεί να απειλήσει τις ναυτικές δυνάμεις και την εμπορική ναυτιλία χρησιμοποιώντας πυραύλους κατά πλοίων, ναυτικές νάρκες, drones και σκάφη ταχείας επίθεσης. Έχει επίσης επιδείξει αυτό που αποκαλεί «υπερηχητικά» συστήματα, όπως η σειρά Fattah, διαφημίζοντας πολύ υψηλές ταχύτητες και ευελιξία, αν και τα ανεξάρτητα στοιχεία σχετικά με την επιχειρησιακή τους κατάσταση παραμένουν περιορισμένα.
Δεν είναι απαραίτητος ένας επίσημος αποκλεισμός για να επηρεαστούν οι αγορές. Οι προειδοποιήσεις που αποδίδονται στα δεξαμενόπλοια του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) του Ιράν που βρίσκονται εκτός του στενού και η αυξανόμενη ασφάλιση κινδύνου πολέμου επηρεάζουν ήδη τις κινήσεις των πλοίων και το κόστος μεταφοράς. Το Σώμα IRGC έχει επίσης δηλώσει ότι έπληξε τρία πετρελαιοφόρα που συνδέονται με τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο κοντά στο Στενό του Ορμούζ.
Ο δανικός όμιλος ναυτιλίας εμπορευματοκιβωτίων Maersk δήλωσε την Κυριακή ότι ανέστειλε όλες τις διελεύσεις πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Αμερικανικές δυνάμεις στον Κόλπο: Περισσότερη ισχύς πυρός, περισσότεροι στόχοι
Η Ουάσινγκτον έχει αυξήσει τα ναυτικά και αεροπορικά της μέσα στην περιοχή, δημιουργώντας αυτό που οι αξιωματούχοι περιγράφουν ως μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις αμερικανικής ισχύος κοντά στο Ιράν εδώ και χρόνια. Αυτό ενισχύει την ικανότητα κρούσης και αεράμυνας, αλλά αυξάνει επίσης τη λίστα των πιθανών στόχων.
Οι αμερικανικές δυνάμεις είναι διασκορπισμένες σε πολλές χώρες και εξαρτώνται από ένα δίκτυο βάσεων, κόμβων logistics και κέντρων διοίκησης που δεν μπορούν να προστατεύονται όλα στο ίδιο επίπεδο, συνεχώς. Στρατιωτικοί αναλυτές λένε ότι η διείσδυση αμυντικών συστημάτων σε λίγες τοποθεσίες θα μπορούσε να αλλάξει τους πολιτικούς υπολογισμούς στην Ουάσιγκτον, να αυξήσει την πίεση στους γείτονες της περιοχής και να αυξήσει το κόστος περιορισμού της σύγκρουσης.
Το μήνυμα της Τεχεράνης: Όχι σε «περιορισμένο» πόλεμο
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ ή του Ισραήλ σε ιρανικό έδαφος θα αντιμετωπιστεί ως η έναρξη ενός ευρύτερου πολέμου και όχι ως μια περιορισμένη επιχείρηση. Μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ, το μήνυμα αυτό έχει ενταθεί.
Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν υποσχεθεί περαιτέρω αντίποινα και το Ιράν έχει σηματοδοτήσει μια εκστρατεία και όχι ένα μεμονωμένο δραματικό πλήγμα: συνεχείς εκτοξεύσεις προς το Ισραήλ και αυτό που τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν ως επιθέσεις κοντά σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε περισσότερες από μία χώρες, παράλληλα με απειλές για δράση σε και γύρω από βασικές εμπορικές οδούς.
Η σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να διευρυνθεί μέσω ομάδων που συνδέονται με το Ιράν, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι της Υεμένης, οι οποίες έχουν καταδικάσει τη δολοφονία του Χαμενεΐ και έχουν διακηρύξει τη συμμαχία τους με την Τεχεράνη.
Διαβάστε επίσης
