Explainer: Οι Γερμανοί... ξανάρχονται κυριολεκτικά - Πώς γίνονται πάλι παγκόσμια στρατιωτική δύναμη

Snapshot

• Η Γερμανία αυξάνει σημαντικά τις στρατιωτικές δαπάνες της από 95 δισ. ευρώ το 2025 σε 162 δισ. ευρώ έως το 2029, με στόχο να γίνει η ισχυρότερη συμβατική δύναμη στην Ευρώπη.
• Για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γερμανικές δυνάμεις έχουν μόνιμη παρουσία στη Λιθουανία, με σχέδια αύξησης προσωπικού από 1.200 σε 5.000 στρατιώτες.
• Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε την απόφαση για χαλάρωση δημοσιονομικών περιορισμών και επανεξοπλισμό της Γερμανίας, σηματοδοτώντας μια πολιτισμική αλλαγή στη χώρα.
• Η Γερμανία επιδιώκει επιχειρησιακή ανεξαρτησία εντός του ΝΑΤΟ, επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες και ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
• Η γερμανική ηγεσία τονίζει τη συνεργασία και συλλογική ασφάλεια, με αύξηση προσωπικού και ενδεχόμενη επιστροφή της υποχρεωτικής θητείας.

Snapshot powered by AI

Ο στρατηγός Κάρστεν Μπρόιερ δεν είναι άνθρωπος που κινείται αργά. Ως επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της Γερμανίας, θεωρείται σήμερα ο ισχυρότερος –και ίσως ο πιο καθοριστικός– στρατιωτικός παράγοντας στην Ευρώπη. Η αποστολή του είναι ξεκάθαρη και φιλόδοξη: να μετατρέψει τον γερμανικό στρατό στην ισχυρότερη συμβατική δύναμη της ηπείρου, και μάλιστα με ταχύτητα που δεν αφήνει περιθώρια καθυστερήσεων.

Ο ίδιος προειδοποιεί ότι η Ρωσία, μέσα από εντατική στρατολόγηση και επενδύσεις σε εξοπλισμούς, ενδέχεται μέχρι το 2029 να είναι σε θέση να εξαπολύσει μια μεγάλης κλίμακας επίθεση σε έδαφος του ΝΑΤΟ. «Δεν έχω ξαναζήσει μια κατάσταση τόσο επικίνδυνη και τόσο επείγουσα», λέει χαρακτηριστικά. Για έναν στρατιωτικό, η απάντηση είναι μία: προετοιμασία.

Η νέα γερμανική στρατιωτική φιλοδοξία

Ο Μπρόιερ εντάχθηκε στον στρατό της Δυτικής Γερμανίας το 1984, στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα, χωρίς κραυγαλέα στρατιωτική ρητορική, αλλά με σαφή στόχο, επιδιώκει να αναμορφώσει πλήρως τις ένοπλες δυνάμεις.

Η Γερμανία σχεδιάζει να αυξήσει τις στρατιωτικές της δαπάνες από 95 δισ. ευρώ το 2025 σε 162 δισ. ευρώ έως το 2029, μια εκρηκτική άνοδος που απολαμβάνει ευρεία κοινωνική αποδοχή. Δεν είναι μια απλή ενίσχυση. Είναι μια βαθιά μετατόπιση.

Κι όμως, πριν λίγα χρόνια, ένα τέτοιο σχέδιο θα προκαλούσε ανησυχία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ιστορία βαραίνει ακόμη. Στον 20ό αιώνα, η Γερμανία υπήρξε υπεύθυνη για καταστροφικούς πολέμους και ανείπωτες απώλειες. Για δεκαετίες, η χώρα περιόρισε συνειδητά τη στρατιωτική της ισχύ ως πράξη ιστορικής αυτοσυγκράτησης.

Σήμερα, το ερώτημα επιστρέφει με ένταση: μπορεί η Γερμανία να γίνει ξανά στρατιωτική υπερδύναμη χωρίς να προκαλέσει φόβο; Και αν τα καταφέρει, ποιο ρόλο θα επιλέξει;

Στην πρώτη γραμμή της Ανατολικής Ευρώπης

Η απάντηση αρχίζει να διαφαίνεται στη Λιθουανία. Για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γερμανικές δυνάμεις έχουν μόνιμη παρουσία εκεί. Περίπου 1.200 στρατιώτες βρίσκονται ήδη στη χώρα, με στόχο να φτάσουν τις 5.000 μέχρι το επόμενο έτος.

Σε ασκήσεις κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία, οι γερμανικές δυνάμεις προσομοιώνουν σενάρια εισβολής από ανατολικά. Το γεωγραφικό σκηνικό δεν είναι τυχαίο. Η Μεγάλη Ευρωπαϊκή Πεδιάδα –χωρίς φυσικά εμπόδια– έχει αποτελέσει ιστορικά διάδρομο στρατιωτικών εκστρατειών, από τον Ναπολέοντα έως τον Χίτλερ.

Η ιστορία εδώ δεν είναι απλώς παρελθόν. Είναι προειδοποίηση.

Από την αποστρατιωτικοποίηση στην επανεξοπλισμό

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, η Γερμανία –όπως και μεγάλο μέρος της Ευρώπης– μείωσε δραστικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες. Υπήρξαν περίοδοι όπου οι ελλείψεις ήταν τόσο έντονες ώστε οι στρατιώτες εκπαιδεύονταν με… σκουπόξυλα αντί για όπλα.

Η κατάσταση αυτή θεωρείται πλέον παρελθόν. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία λειτούργησε ως καταλύτης. Το 2025, το γερμανικό κοινοβούλιο προχώρησε σε ιστορική απόφαση, χαλαρώνοντας τους αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς για να χρηματοδοτήσει την άμυνα.

Για μια χώρα που κουβαλά ακόμη το τραύμα του υπερπληθωρισμού του Μεσοπολέμου, αυτή η απόφαση δεν ήταν απλώς οικονομική. Ήταν βαθιά πολιτισμική. «Μια πραγματική πολιτισμική επανάσταση», όπως την περιγράφουν αναλυτές.

Η σκιά των ΗΠΑ και η αναζήτηση αυτονομίας

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη στροφή έπαιξε και η μεταβολή στη στάση των ΗΠΑ. Οι δηλώσεις της αμερικανικής ηγεσίας περί μείωσης της δέσμευσης στην ευρωπαϊκή ασφάλεια προκάλεσαν σοκ στο Βερολίνο.

Η μεταπολεμική Γερμανία είχε χτίσει την ασφάλειά της πάνω στην αμερικανική ομπρέλα. Σήμερα, αυτή η βεβαιότητα κλονίζεται. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα στρατηγική: «επιχειρησιακή ανεξαρτησία» εντός του ΝΑΤΟ.

Η Γερμανία επενδύει πλέον σε δικές της δυνατότητες: πληροφορίες, drones, πλήγματα ακριβείας, ακόμη και διαστημικές τεχνολογίες. Παράλληλα, προωθεί μια σιωπηλή πολιτική ενίσχυσης της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

Η επιστροφή της στρατιωτικής ισχύος – με επιφυλάξεις

Παρά την ενίσχυση, η γερμανική ηγεσία επιμένει στη γλώσσα της συνεργασίας. Το μήνυμα είναι σαφές: αυτή τη φορά, η Γερμανία δεν επιδιώκει κυριαρχία αλλά συλλογική ασφάλεια.

Η αύξηση του προσωπικού είναι ενδεικτική. Από 182.000 στρατιώτες σήμερα, ο στόχος είναι να φτάσουν τους 200.000 άμεσα και τους 240.000 μέσα στην επόμενη δεκαετία, με παράλληλη ενίσχυση των εφέδρων.

Και αν χρειαστεί, δεν αποκλείεται η επιστροφή της υποχρεωτικής θητείας.

Η Ευρώπη σε νέα εποχή

Οι ευρωπαίοι σύμμαχοι –ακόμη και χώρες με βαριά ιστορική μνήμη όπως η Πολωνία– βλέπουν πλέον θετικά την ενίσχυση της Γερμανίας. Όπως λένε χαρακτηριστικά, προτιμούν μια ισχυρή Γερμανία που δρα εντός συμμαχιών, παρά μια Γερμανία παθητική.

Η ισορροπία, ωστόσο, παραμένει λεπτή. Η Ευρώπη καλείται να αναδιαμορφώσει το σύστημα ασφάλειάς της, χωρίς να έχει έναν ξεκάθαρο αντικαταστάτη των ΗΠΑ.

Το βάρος της ευθύνης

Όταν ρωτήθηκε αν αισθάνεται το βάρος του ρόλου του ως ο ισχυρότερος στρατιωτικός στην Ευρώπη, ο Μπρόιερ απάντησε λιτά: «Αισθάνομαι την ευθύνη κάθε μέρα».

Ίσως αυτή η φράση συνοψίζει τη νέα γερμανική στάση. Λιγότερη έπαρση, περισσότερη ευθύνη. Λιγότερη επίδειξη ισχύος, περισσότερη προετοιμασία.

Ο κόσμος που δημιουργήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλάζει. Και μαζί του αλλάζει και η θέση της Γερμανίας. Δεν είναι πια «περιορισμένη». Είναι ξανά στο κέντρο των εξελίξεων – εξοπλισμένη, αποφασισμένη και πιο προσεκτική από ποτέ.

*Με πληροφορίες από το BBC