Explainer: Τι νάρκες έχει τοποθετήσει το Ιράν στο Ορμούζ και πώς μπορούν οι ΗΠΑ να τις απομακρύνουν
Πώς κινείται το Ιράν στο πεδίο
Snapshot
- Το Ιράν έχει τοποθετήσει ναρκοπέδια στο στενό του Ορμούζ χρησιμοποιώντας μικρά σκάφη για ασύμμετρεςκτικές, χωρίς να είναι σαφής ο ακριβής αριθμός των ναρκών.
- Οι νάρκες Maham 3 και Maham 7 ενεργοποιούνται μέσω μαγνητικών και ακουστικών αισθητήρων και είναι σχεδιασμένες για διαφορετικά βάθη νερού.
- Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν μη επανδρωμένα υποθαλάσσια οχήματα και συστήματα όπως το Knifefish και Archerfish για την εκκαθάριση των ναρκών, παρά τους κινδύνους που συνεπάγεται η παρουσία τους στην περιοχή.
- Οι ναρκοθετήσεις στο στενό του Ορμούζ αποτελούν αποτελεσματικό μέσο πίεσης για το Ιράν, που ελέγχει περίπου το 80%
- 90% των μικρών σκαφών ναρκοθέτησης.
- Το νομικό καθεστώς στο στενό είναι αμφισβητούμενο, καθώς ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, δημιουργώντας ασάφειες σχετικά με τη νομιμότητα των ναρκοθετήσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι σχεδιάζει την έναρξη επιχειρήσεων εκκαθάρισης ναρκών στα στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να ανοίξει ξανά η κρίσιμη αυτή θαλάσσια αρτηρία, η οποία στην πράξη έχει μπλοκαριστεί από το Ιράν μετά την έναρξη του πολέμου με ΗΠΑ και Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου. Παρά την εκεχειρία, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Πώς κινείται το Ιράν στο πεδίο
Με τον στόλο των μεγάλων πολεμικών πλοίων του να έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα, το Ιράν στράφηκε σε πιο ευέλικτες και ασύμμετρες τακτικές. Έχει αναπτύξει μικρά σκάφη επιφανείας για την πόντιση ναρκών σε κομβικά σημεία του στενού, χωρίς να είναι σαφές πόσες έχουν τοποθετηθεί.
Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αφήσει ανοιχτό έναν διάδρομο διέλευσης για πλοία που δέχονται να πληρώσουν «διόδια».
Την ίδια στιγμή, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να εντοπίσει όλες τις νάρκες που έχει ρίξει, ούτε διαθέτει τα μέσα για να τις απομακρύνει. Οι νάρκες αποτελούν μόνο ένα μέρος της στρατηγικής πίεσης, καθώς το Ιράν χρησιμοποιεί επίσης drones, αντιπλοϊκούς πυραύλους και ταχύπλοα σκάφη για αιφνιδιαστικές επιθέσεις.
Τι είδους νάρκες χρησιμοποιούνται
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι έχουν αναπτυχθεί κυρίως δύο τύποι: οι Maham 3 και Maham 7. Πρόκειται για σύγχρονες νάρκες που δεν απαιτούν άμεση επαφή με το πλοίο, αλλά ενεργοποιούνται μέσω μαγνητικών και ακουστικών αισθητήρων.
Η Maham 3 είναι αγκυροβολημένη νάρκη περίπου 300 κιλών, ικανή να επιχειρεί σε βάθη έως 100 μέτρων. Η Maham 7, βάρους 220 κιλών, τοποθετείται στον βυθό και χρησιμοποιείται σε ρηχότερα νερά, ενώ το σχήμα της την καθιστά πιο δύσκολα ανιχνεύσιμη από σόναρ.
Παρά τις απώλειες, εκτιμάται ότι το Ιράν διατηρεί ακόμη το 80% έως 90% των μικρών σκαφών και των δυνατοτήτων ναρκοθέτησης, γεγονός που του επιτρέπει να συνεχίσει ή να εντείνει τις επιχειρήσεις αν χρειαστεί.
Τα σενάρια των ΗΠΑ για εκκαθάριση
Η εκκαθάριση ναρκών είναι μια εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη διαδικασία. Αν και τα στενά είναι γεωγραφικά περιορισμένο, η περιοχή που πρέπει να ελεγχθεί μπορεί να είναι τεράστια. Τα παραδοσιακά ναρκαλιευτικά πλοία θεωρούνται ευάλωτα, ειδικά σε περίπτωση επανέναρξης των συγκρούσεων.
Γι’ αυτό, οι ΗΠΑ εξετάζουν κυρίως τη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται υποθαλάσσια οχήματα όπως το Knifefish, αλλά και ταχύπλοα μέσα εκκαθάρισης ναρκών. Παράλληλα, υπάρχει και η δυνατότητα χρήσης του συστήματος Archerfish από ελικόπτερα MH-60S, το οποίο εντοπίζει και καταστρέφει νάρκες με τη βοήθεια σόναρ.
Ωστόσο, ακόμη και αυτά τα μέσα δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο. Για να λειτουργήσουν, απαιτείται παρουσία αμερικανικών δυνάμεων κοντά στην περιοχή επιχειρήσεων, κάτι που τις καθιστά ευάλωτες σε πυραυλικές επιθέσεις ή επιθέσεις με drones αν καταρρεύσει η εκεχειρία.
Ήδη, η διέλευση δύο αμερικανικών αντιτορπιλικών από τα στενά στις 11 Απριλίου θεωρείται προάγγελος τέτοιων επιχειρήσεων, αν και παραμένει άγνωστο πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη σε μια πιο συστηματική επιχείρηση εκκαθάρισης.
Γιατί οι νάρκες είναι τόσο αποτελεσματικές
Οι θαλάσσιες νάρκες αποτελούν ένα από τα πιο αποδοτικά όπλα χαμηλού κόστους. Ακόμη και μικρός αριθμός μπορεί να διακόψει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, ειδικά σε σημεία όπως τα στενά του Ορμούζ, από το οποίο περνά σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι νάρκες μπορούν να ρυθμιστούν ώστε να εκρήγνυνται μετά από συγκεκριμένο αριθμό διελεύσεων πλοίων, ενισχύοντας την αβεβαιότητα και τον φόβο, κάτι που από μόνο του αρκεί για να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα.
Το νομικό θολό τοπίο
Το καθεστώς στο στενά του Ορμούζ παραμένει περίπλοκο και νομικά αμφισβητούμενο. Ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ έχουν προσχωρήσει στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, γεγονός που δημιουργεί διαφορετικές ερμηνείες για το τι επιτρέπεται και τι όχι.
Το διεθνές δίκαιο απαγορεύει τη χρήση ναρκών για τον αποκλεισμό διεθνών στενών όταν παρεμποδίζεται η αβλαβής διέλευση. Ωστόσο, το Ιράν υποστηρίζει ότι τμήμα των στενών ανήκει στα χωρικά του ύδατα.
Παραμένει επίσης ασαφές αν η Τεχεράνη θα ήταν υποχρεωμένη να παραδώσει χάρτες ναρκοθέτησης στις ΗΠΑ, ειδικά όσο οι δύο χώρες βρίσκονται σε κατάσταση ένοπλης αντιπαράθεσης, έστω και με προσωρινή εκεχειρία.
Σε κάθε περίπτωση, τα στενά του Ορμούζ εξελίσσεται ξανά σε μια από τις πιο επικίνδυνες περιοχές του πλανήτη, με την παγκόσμια ναυσιπλοΐα να εξαρτάται από λεπτές ισορροπίες και κινήσεις υψηλού ρίσκου.
*Με πληροφορίες από τον Guardian
Διαβάστε επίσης
