Πακιστάν: Το διπλό παιχνίδι με το Ιράν; Μυστικό σύμφωνο με τη Σ. Αραβία και ο πόλεμος
Ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, μετέβησαν στο Πακιστάν για συνομιλίες με Ιρανούς εκπροσώπους. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν το Σαββατοκύριακο, με την αμερικανική αντιπροσωπεία να αποχωρεί χωρίς συμφωνία
Snapshot
- Το Πακιστάν προσπαθεί να διαμεσολαβήσει μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ παράλληλα έχει μυστική αμυντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία που το δεσμεύει στρατιωτικά.
- Η συμφωνία αμοιβαίας άμυνας του 2025 υποχρεώνει το Πακιστάν σε στρατιωτική υποστήριξη προς τη Σαουδική Αραβία, χωρίς να έχει εγκριθεί από το πακιστανικό κοινοβούλιο.
- Παρά τις ειρηνευτικές προσπάθειες, οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν στο Πακιστάν κατέρρευσαν και η παρουσία πακιστανικών δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία υπονομεύει την ουδετερότητα της χώρας.
- Το Πακιστάν δέχεται πιέσεις λόγω της οικονομικής εξάρτησης από τους συμμάχους του Κόλπου και της ανάγκης να ισορροπήσει μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.
- Υπάρχει κίνδυνος το Πακιστάν να εμπλακεί σε σύρραξη με το Ιράν λόγω της αμυντικής συμφωνίας, γεγονός που θα είχε σοβαρές γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Το Πακιστάν επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο ειρηνοποιού ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, την ώρα που ένα μυστικό αμυντικό σύμφωνο με τη Σαουδική Αραβία φαίνεται να το φέρνει όλο και πιο κοντά στο πεδίο της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Drop Site News, το οποίο επικαλείται διαβαθμισμένα έγγραφα, το Ισλαμαμπάντ δεσμεύεται από συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με το Ριάντ, η οποία φέρεται να έχει ήδη ενεργοποιηθεί, αυξάνοντας τον κίνδυνο να εμπλακεί στην ίδια τη σύρραξη που προσπαθεί να αποτρέψει.
Τι αποκαλύπτουν τα έγγραφα
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η τελευταία εκδοχή της συμφωνίας, που υπογράφηκε το 2025, προβλέπει ότι το Πακιστάν υποχρεούται να:
- στηρίζει τις σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις απέναντι σε κάθε απειλή κατά της κυριαρχίας ή της ασφάλειας του βασιλείου,
- αναπτύσσει στρατιωτικά μέσα κατόπιν σχετικού αιτήματος,
- επεκτείνει τη συνεργασία πέρα από την εκπαίδευση, παρέχοντας επιχειρησιακή αμυντική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι η συμφωνία, σύμφωνα με το Drop Site News, δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ ούτε τέθηκε προς έγκριση στο πακιστανικό κοινοβούλιο.
Πρόκειται για σημαντική μεταβολή σε σχέση με τις προηγούμενες μορφές της συμφωνίας, οι οποίες περιορίζονταν σε εκπαίδευση, επιμελητειακή υποστήριξη και γενική αμυντική συνεργασία, χωρίς πρόβλεψη άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής.
Γιατί η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη
Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η ένταση στη σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ–κρατών του Κόλπου κλιμακώνεται.
Η Σαουδική Αραβία επιβεβαίωσε πρόσφατα την άφιξη πακιστανικών στρατιωτικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών, σε στρατηγικής σημασίας αεροπορική βάση, κίνηση που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, συνδέεται άμεσα με το αμυντικό σύμφωνο.
Την ίδια στιγμή, το Πακιστάν είχε φιλοξενήσει υψηλού επιπέδου συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι οποίες τελικά κατέρρευσαν, ενώ οι διπλωματικές προσπάθειες για προσέγγιση συνεχίζονται.
Η αντίφαση είναι εμφανής: το Ισλαμαμπάντ εμφανίζεται ταυτόχρονα ως διαμεσολαβητής και ως σύμμαχος με δεσμευτικές στρατιωτικές υποχρεώσεις.
Η προσπάθεια για εκεχειρία και η κατάρρευση των συνομιλιών
Το Πακιστάν είχε επιχειρήσει να αναδειχθεί σε απρόσμενο ειρηνευτικό παράγοντα.
Ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ ανακοίνωσε ακόμη και προσωρινή κατάπαυση του πυρός νωρίτερα μέσα στον μήνα, κάνοντας λόγο για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, μετέβησαν στο Πακιστάν για συνομιλίες με Ιρανούς εκπροσώπους.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν το Σαββατοκύριακο, με την αμερικανική αντιπροσωπεία να αποχωρεί χωρίς συμφωνία.
Κατά το Drop Site News, η δημόσια αποκάλυψη από τη Σαουδική Αραβία της ανάπτυξης πακιστανικών στρατευμάτων εν μέσω των συνομιλιών ενδέχεται να υπονόμευσε την ουδετερότητα του Πακιστάν και να εξέπεμψε μήνυμα πίεσης προς το Ιράν.
Μια συμφωνία δεκαετιών
Η αμυντική σχέση των δύο χωρών δεν είναι καινούργια, αλλά εξελίχθηκε αθόρυβα μέσα στις τελευταίες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που επικαλείται το δημοσίευμα:
- 1982: υπογράφεται η πρώτη εμπιστευτική αμυντική συμφωνία
- 2005: διευρύνεται η συνεργασία σε εκπαίδευση και logistics
- 2021–2024: εισάγονται τροποποιήσεις για άμεσες στρατιωτικές υποχρεώσεις
- 2025: υπογράφεται το Στρατηγικό Σύμφωνο Αμοιβαίας Άμυνας (SMDA)
Η καθοριστική αλλαγή ήρθε τα τελευταία χρόνια, όταν οι υποχρεώσεις του Πακιστάν επεκτάθηκαν ώστε να περιλαμβάνουν και πραγματική στρατιωτική ανάπτυξη δυνάμεων σε περίπτωση απειλής κατά της Σαουδικής Αραβίας.
Γιατί το Πακιστάν βρίσκεται υπό πίεση
Η θέση του Πακιστάν καθορίζεται από πολλαπλές και αντικρουόμενες πιέσεις.
Από τη μία πλευρά, η χώρα εξαρτάται οικονομικά από τους συμμάχους της στον Κόλπο, καθώς Σαουδική Αραβία και Κατάρ έχουν προσφέρει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οικονομική στήριξη ύψους 5 δισ. δολαρίων εν μέσω της οικονομικής κρίσης.
Από την άλλη, το Ισλαμαμπάντ προσπαθεί να διατηρήσει ισορροπίες τόσο με το Ιράν όσο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, μια πιθανή στρατιωτική ευθυγράμμιση απέναντι στην Τεχεράνη θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές εσωτερικές αντιδράσεις, καθώς το Πακιστάν διαθέτει μεγάλη σιιτική κοινότητα και σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης εμφανίζεται ευνοϊκό προς το Ιράν.
Συμβολική παρουσία ή προάγγελος εμπλοκής;
Παρά την ανησυχία, αναλυτές που επικαλείται το δημοσίευμα εκτιμούν ότι η τρέχουσα ανάπτυξη δυνάμεων ίσως είναι κυρίως συμβολική.
Όπως επισημαίνουν:
- δεν θεωρείται πιθανή χερσαία εισβολή του Ιράν στη Σαουδική Αραβία,
- τα αμερικανικά συστήματα κυριαρχούν ήδη στην αεράμυνα του βασιλείου,
- το σύμφωνο έχει αμυντικό και όχι επιθετικό χαρακτήρα.
Ωστόσο, η παρουσία πακιστανικών δυνάμεων στέλνει σαφές μήνυμα ευθυγράμμισης σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος: να παρασυρθεί σε πόλεμο
Η βαθύτερη ανησυχία αφορά τη δομική παγίδα στην οποία μπορεί να βρεθεί το Πακιστάν.
Το αμυντικό σύμφωνο ενδέχεται να το υποχρεώσει να εμπλακεί σε μια σύγκρουση που δύσκολα μπορεί να αντέξει.
Η χώρα ήδη αντιμετωπίζει πιέσεις σε πολλαπλά σύνορα, ενώ μια πολεμική αντιπαράθεση με το Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρατηγική περικύκλωση, με σοβαρές οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε πηγή στο Drop Site News, η συμφωνία είχε σχεδιαστεί ως «χρήμα έναντι αποτροπής», όμως η αποτροπή φαίνεται να έχει αποτύχει.
