Η χρήση ναρκωτικών και διεγερτικών ουσιών στους πολέμους και οι παρενέργειές τους 

Snapshot

• Κατά τους πολέμους του 20ού αιώνα, στρατιώτες λάμβαναν νόμιμα αλκοόλ, καφέ και καπνό, ενώ χρησιμοποιούνταν επίσης παράνομα ναρκωτικά όπως κοκαΐνη, αμφεταμίνες και οπιοειδή για αύξηση της απόδοσης ή ανακούφιση πόνου.
• Οι μπερσέρκερς ήταν οι πρώτοι που πιθανόν χρησιμοποίησαν παραισθησιογόνα μανιτάρια και φυτά για να ενισχύσουν την πολεμική τους κατάσταση.
• Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ναζιστικές δυνάμεις χορήγησαν μαζικά μεθαμφεταμίνες στους στρατιώτες, όπως η περβιτίνη, με σοβαρές παρενέργειες όπως εθισμό και ψυχολογικά προβλήματα.
• Η κοκαΐνη διανεμόταν ελεύθερα στους στρατιώτες κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο για την αύξηση της αντοχής, αλλά απαγορεύτηκε το 1916 λόγω των αρνητικών επιπτώσεων.
• Το ναρκωτικό Captagon χρησιμοποιήθηκε ευρέως από μαχητές του ISIS, με την παραγωγή και εμπορία του να ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τη Συρία, όπου η παραγωγή μειώθηκε σημαντικά μετά την αλλαγή καθεστώτος το 2024.

Snapshot powered by AI

Η συμμετοχή σε έναν πόλεμο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και σκληρή. Όσοι πήραν μέρος στους πολέμους, ιδιαίτερα τον 20ο αιώνα για να ξεπεράσουν τους φόβους τους είχαν, εκτός από όλα τα άλλα και τη βοήθεια (;) της επιστήμης.

Συνθετικά παρασκευάσματα, απαγορευμένα στις μέρες μας, καθώς αποτελούν ναρκωτικά δίνονταν στους στρατιώτες τόσο για χαλάρωση όσο και για διέγερση. Και αν η καφεΐνη, ο καπνός και το αλκοόλ, που επίσης χορηγούνταν στους στρατιώτες είναι νόμιμα, η κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες - μεθαμφεταμίνες και άλλες ουσίες, που χρησιμοποιήθηκαν κατά τους δύο παγκοσμίους πολέμους, σαφώς και είναι ναρκωτικά και ψυχοδιεγερτικά σκευάσματα, με ολέθριες συνέπειες για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Παραισθησιογόνα μανιτάρια και καφεΐνη: τα πρώτα διεγερτικά του πολέμου

Αυτοί που πρώτοι θεωρούνται ότι έκαναν χρήση παραισθησιογόνων ουσιών στη διάρκεια των μαχών ήταν οι μπερσέρκερς (berserkers). Πρόκειται για αρχαίους Σκανδιναβούς πολεμιστές που λάτρευαν τον θεό Όντιν και στη διάρκεια των μαχών πάθαιναν έκσταση ή φρενίτιδα.

Ούρλιαζαν σαν άγρια θηρία, έβγαζαν αφρούς από το στόμα και ροκάνιζαν, θεωρούνταν άτρωτοι από φωτιά και ατσάλι. Προκαλούσαν τότε μεγάλο χάος στους εχθρούς. Όταν η κρίση (;) αυτή τελείωνε ήταν αδύναμοι και ήρεμοι. Φορούσαν δέρματα από αρκούδες και αναφέρεται ότι βίαζαν τα θύματά τους. Θεωρείται ότι έτρωγαν παραισθησιογόνα μανιτάρια και φυτά που περιέχουν αλκαλοειδή, όπως ο μαύρος υοσκύαμος.

Ο Ισπανός Φραγκισκανός λόγιος του 16ου αιώνα Μπερναρντίνο ντε Σαχαγκούν έγραφε ότι οι Τσιτσιμέκα του Μεξικού κατανάλωναν τη ρίζα του πεγιότ, ενός κάκτου που περιέχει ψυχοδραστικά αλκαλοειδή, όπως η μεσκαλίνη για τόνωση στη μάχη. Αλλά και ο Χοσέ Ορτέγκα στο έργο του "Historia del Nayarit" ("Ιστορία του Ναγιαρίτ"), το 1887 έγραφε ότι η ρίζα του πεγιότ ήταν ένα αγαπημένο διεγερτικό στον πόλεμο.

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο καφές είναι σήμερα ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως. Το βασικό συστατικό του, η καφεΐνη όμως, στον Εμφύλιο των Η.Π.Α. χρησιμοποιήθηκε από τους Βόρειους ως διεγερτικό στη διάρκεια των μαχών. Κάθε στρατιώτης τους κατανάλωνε, κατά μέσο, 16 κιλά καφέ ετησίως! Αυτό συνεχίστηκε και κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου η ημερήσια παραγωγή αυξήθηκε σε 19.300 κιλά την ημέρα (αύξηση 3.000%) σε σύγκριση με την περίοδο πριν τον Α' ΠΠ.

Ο καπνός... απαραίτητος για τη διατήρηση του ηθικού των στρατευμάτων

Σήμερα, οι βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος είναι γνωστές σε όλους και τα τσιγάρα έχουν εξοβελιστεί από τους δημόσιους χώρους. Πόσοι όμως γνωρίζουν ότι πριν από 110 χρόνια περίπου, κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο καπνός εθεωρείτο απαραίτητος για τη διατήρηση του ηθικού των στρατιωτών.

Η χρήση του καπνού στους πολέμους μαρτυρείται από τον 17ο αιώνα, ιδιαίτερα από τον Τριακονταετή Πόλεμο (1618-1648). Κατά τον Α' ΠΠ, ο Αμερικανός Στρατηγός J. Pershing τόνιζε: "Ο καπνός είναι απαραίτητος όσο η ημερήσια μερίδα φαγητού".

Το ίδιο ακριβώς πίστευε και ο Στρατηγός George Goethals, ενώ ο υψηλόβαθμος στρατιωτικός γιατρός του αμερικανικού στρατού William Gorgas τόνιζε ότι ο καπνός προήγαγε την ικανοποίηση και το ηθικό των στρατιωτών και οι βλαβερές συνέπειές του ήταν πολύ λιγότερες από τα οφέλη του.

Αλκοόλ: το «υγρό θάρρος»

Μια ακόμα ουσία που «κυκλοφορεί» ελεύθερα ανάμεσά μας, αρκεί βέβαια κάποιος να είναι ενήλικος είναι το αλκοόλ. Επίσης, η κατανάλωση αλκοόλ σε συνδυασμό με οδήγηση είναι απαγορευτική, όπως και ο συνδυασμός φαρμάκων και αλκοόλ σε πολλές περιπτώσεις.

Όμως, το αλκοόλ έχει μακρά στρατιωτική χρήση και, λόγω του ρόλου που παίζει στη προετοιμασία των στρατιωτών για τις μάχες, λέγεται «υγρό θάρρος». Το αλκοόλ έχει χρησιμοποιηθεί για την αναισθησία τραυματισμένων στρατιωτών και βέβαια, σε εορτασμούς στρατιωτικών επιτυχιών και την αντιμετώπιση των συναισθημάτων μιας ήττας.

Εκείνο που δεν έχει κατορθωθεί ακόμα είναι να προσδιοριστεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια, πόσο συνδέεται η κατανάλωση αλκοόλ από στρατιώτες στη διάρκεια ενός πολέμου με τον αλκοολισμό, τη χρόνια και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ δηλαδή, μετά το τέλος του.

Υπάρχουν, ανεπιβεβαίωτες, αναφορές, ότι στον πόλεμο Ρωσίας - Ουκρανίας, οι Ρώσοι στρατιώτες συνδυάζουν την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ με «σκληρά» ναρκωτικά, με αποτέλεσμα να γίνονται εύκολη λεία για τους αντιπάλους στις μάχες.

Κι αν η καφεΐνη, το αλκοόλ και ο καπνός πωλούνται ελεύθερα μέχρι σήμερα, δεν συμβαίνει το ίδιο με ναρκωτικά, όπως η κοκαΐνη, που φυσικά είναι απαγορευμένα και η εμπορία και η χρήση τους τιμωρείται, αλλά χρησιμοποιήθηκαν για στρατιωτικούς σκοπούς σε πολέμους του 20ου αιώνα!

Οπιοειδή: Η μορφίνη

Τα οπιοειδή είναι αλκαλοειδείς ουσίες που προέρχονται από το όπιο. Και η χρήση των οπιοειδών για στρατιωτικούς σκοπούς ξεκίνησε τον 19ο αιώνα κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου, τα οπιοειδή ήταν τα πιο αποτελεσματικά παυσίπονα που ήταν διαθέσιμα στους στρατιωτικούς χειρουργούς.

Χρησιμοποιούνταν επίσης για τη θεραπεία της διάρροιας, των μυϊκών σπασμών σε ακρωτηριασμένους, της γάγγραινας, της δυσεντερίας, της φλεγμονής από τραύματα από πυροβολισμούς και για την καταπράυνση των ταραγμένων στρατευμάτων.

Οι βόρειοι, στη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου χρησιμοποίησαν 5,3 - 10 εκατομμύρια χάπια οπίου και επιπλέον γύρω στους 80 τόνους παρασκευασμάτων οπιοειδών, όπως λάβδανο, που περιέχει 10% κατά βάρος σκόνη οπίου. Πολλοί βετεράνοι του πολέμου είχαν εθισμό στα οπιοειδή, κάτι που ονομάστηκε «νόσος του στρατιώτη» (ή «νόσος του Στρατού»).

Πάντως, η ακριβής επίδραση του Αμερικανικού Εμφυλίου, στον εθισμό των βετεράνων στα οπιοειδή, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Ανάλογος εθισμός παρουσιάστηκε και κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς η μορφίνη, ένα ισχυρό οπιοειδές χρησιμοποιήθηκε για τη θεραπεία τραυματισμών και κυρίως ως αναλγητικό, φάρμακο δηλαδή για την αντιμετώπιση των πόνων.

Κάνναβη, (μεθ)αμφεταμίνη και κοκαΐνη

Η κάνναβη

Η χρήση κάνναβης από στρατεύματα των Η.Π.Α. ξεκίνησε τη δεκαετία του 1910, από στρατιώτες οι οποίοι στάθμευαν στη Ζώνη της Διώρυγας του Παναμά και άνδρες που συμμετείχαν στη λεγόμενη «Μεξικανική Αποστολή», εναντίον του Πάντσο Βίλα (14/3/1916-7/2/1917).

Σύντομα, η χρήση της κάνναβης έγινε παράνομη. Ωστόσο, το Ιατρικό Σώμα των Η.Π.Α. παρουσίασε την έκθεση «Κάπνισμα μαριχουάνας στον Παναμά» το 1933, για το τμήμα της Διώρυγας του Παναμά, συνιστώντας την μη ύπαρξη περαιτέρω περιορισμών.

Από το 1948 ως το 1975 το Χημικό Σώμα του Στρατού των ΗΠΑ δοκίμασε κανναβινοειδή και άλλες ουσίες σε εθελοντές στρατιώτες, σε απόρρητη έρευνα και πειράματα που διεξήχθησαν στις εγκαταστάσεις Edgewood Arsenal στο Μέριλαντ. Τα πειράματα διακόπηκαν απότομα, όταν το «απόρρητο» από το οποίο καλύπτονταν έγινε γνωστό. Το μεγάλο πρόβλημα των Αμερικανών με τα ναρκωτικά ήταν στον πόλεμο του Βιετνάμ, που άλλωστε είχε προκαλέσει και τεράστιες αντιδράσεις στις ΗΠΑ.

Το 1971 έκθεση του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ ανέφερε ότι πάνω από το 50% των Αμερικανών στρατιωτών στο Βιετνάμ είχαν κάνει χρήση κάνναβης. Η σχετική συζήτηση είχε ξεκινήσει από το 1968.

Η κυβέρνηση Νίξον, μετά τον σάλο που ξέσπασε θέσπισε ιδιαίτερα αυστηρούς κανόνες για χρήση ναρκωτικών στον Στρατό και υποχρέωσε όλους τους στρατιώτες που επέστρεφαν από το Βιετνάμ, να περάσουν από κλινικό τεστ ούρων, στο πλαίσιο της Επιχείρησης «Golden Flue».

Αμφεταμίνες και μεθαμφεταμίνες: Η χρήση τους από τους ναζί

Στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τα ναζιστικά στρατεύματα χρησιμοποίησαν ιδιαίτερα αμφεταμίνη και μεθαμφεταμίνη. Οι αμφεταμίνες χορηγούνταν στους στρατιώτες για να έχουν αυξημένη εγρήγορση. Επίσης προκαλούσαν μείωση της όρεξης και της κόπωσης.

Από τον Απρίλιο ως τον Ιούλιο του 1940, οι Γερμανοί στρατιωτικοί στο Δυτικό Μέτωπο, έλαβαν περισσότερα από 35 εκατομμύρια χάπια μεθαμφεταμίνης. Η μεθαμφεταμίνη είναι ένα διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ) που χρησιμοποιείται κυρίως ως ψυχαγωγικό φάρμακο ή φάρμακο που βελτιώνει την απόδοση και λιγότερο συχνά ως θεραπεία δεύτερης γραμμής για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Έχει επίσης ερευνηθεί ως πιθανή θεραπεία για τραυματική εγκεφαλική βλάβη. Η μεθαμφεταμίνη ανακαλύφθηκε το 1893. Τα γερμανικά στρατεύματα, θα έμεναν για τρεις μέρες χωρίς ύπνο κατά τη διάρκεια της εισβολής στη Γαλλία. Αμφεταμίνες δίνονταν και στα βρετανικά στρατεύματα. Υπολογίζεται ότι οι Βρετανοί έλαβαν περίπου 72 εκατομμύρια χάπια σε όλη τη διάρκεια του Β' ΠΠ.

Γνωστότερη από τις μεθαμφεταμίνες που λάμβαναν οι Γερμανοί ήταν η περβιτίνη, που κυκλοφορούσε με την εμπορική ονομασία PERVITIN. Το Pervitin (Περβιτίν) ήταν ένα εμπορικό σκεύασμα μεθαμφεταμίνης που κυκλοφόρησε στη Γερμανία το 1938, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως διεγερτικό για τους στρατιώτες. Εξαλείφοντας την κούραση, την πείνα και τον φόβο, έγινε εξαιρετικά δημοφιλές, παρά τις ακραίες παρενέργειες όπως εθισμός, παράνοια, καρδιακή ανεπάρκεια και αυτοκτονικές τάσεις.

Νόμιμη η χορήγηση κοκαΐνης στις αρχές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου!

Μπορεί να φαίνεται απίστευτο, αλλά, καθώς δεν είχαν εντοπιστεί οι ολέθριες συνέπειες της κοκαΐνης, στις αρχές, τουλάχιστον, του Α' ΠΠ η κοκαΐνη δινόταν ελεύθερα στους στρατιώτες! Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η χρήση κοκαΐνης μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων χαρακτηρίστηκε από τη μεγαλύτερη χρήση. Χρησιμοποιήθηκε για ιατρικούς σκοπούς και ως βελτιωτικό της απόδοσης.

Εκείνη την εποχή, δεν ήταν ελεγχόμενη ουσία και ήταν άμεσα διαθέσιμη στα στρατεύματα. Ο Βρετανικός Στρατός διένειμε χάπια που περιείχαν κοκαΐνη με την επωνυμία «Forced March» της Tabloid, τα οποία διαφημίζονταν για την καταστολή της όρεξης και την αύξηση της αντοχής. Καθώς άρχισαν να παρουσιάζονται αντιδράσεις για τις επιπτώσεις της κοκαΐνης στην κοινωνία, το Βρετανικό Συμβούλιο Στρατού απαγόρευσε το 1916 την μη εξουσιοδοτημένη πώληση ψυχοδραστικών ναρκωτικών όπως η κοκαΐνη και τα οπιοειδή σε μέλη των ενόπλων δυνάμεων.

Κατά τις τελευταίες ημέρες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γερμανικός Στρατός παρήγαγε έναν συνδυασμό 5 mg κοκαΐνης, 3 mg μεθαμφεταμίνης και 5 mg οξυκωδόνης σε μια ένωση που ονόμασαν D-IX. Η ένωση φέρεται να δοκιμάστηκε σε κρατούμενους στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Sachsenhausen και διαπιστώθηκε ότι ένα άτομο που είχε καταναλώσει την ένωση μπορούσε να διανύσει 90 χιλιόμετρα την ημέρα χωρίς ανάπαυση μεταφέροντας 20 κιλά εξοπλισμού. Οι γιατροί και οι στρατιωτικές αρχές που δοκίμασαν την ένωση ήταν ενθουσιασμένοι με τα αποτελέσματα, αλλά ο πόλεμος τελείωσε πριν η ένωση μπορέσει να παραχθεί και να διανεμηθεί μαζικά.

Captagon: Το ναρκωτικό του ISIS

Το πιο γνωστό από τα ναρκωτικά που χρησιμοποιήθηκαν σε ένοπλες συγκρούσεις τον 21ο αιώνα είναι το «Captagon]. Πρόκειται για εμπορική ονομασία της φαινετυλίνης (ή φαιναιθυλίνης), που αποτελεί συνδυασμό αμφεταμίνης και θεοφυλλίνης. Πρόκειται για ψυχοδιεγερτικό φάρμακο, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως από τους μαχητές του ISIS.

Ως το 2023, το 80% της παγκόσμιας παραγωγής Captagon γινόταν στη Συρία και η εξαγωγή του, κυρίως από το λιμάνι της Λατάκιας απέφερε κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων για το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, το οποίο φαίνεται ότι ήταν στενά συνδεδεμένο με την παραγωγή και εμπορία των συγκεκριμένων χαπιών. Ο Άσαντ ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 2024 και το νέο καθεστώς διέταξε την παύση του εμπορίου ναρκωτικών. Η παραγωγή φαίνεται ότι έχει μειωθεί κατά 90%.

Διαβάστε επίσης