Όταν η Ελλάδα νόμιζε πως βρήκε τον Κολοσσό της Ρόδου - Το μέντιουμ που ξεγέλασε μια ολόκληρη χώρα
Ένα ταξίδι στο μακρινό 1987, όταν μια Ολλανδή οραματίστηκε (!) το πού βρίσκεται το μυθικό άγαλμα και ένα μιντιακό πανηγύρι που δεν είχε προηγούμενο
Snapshot
- Το 1987, μια Ολλανδή μέντιουμ ισχυρίστηκε ότι βρήκε τον Κολοσσό της Ρόδου στον βυθό της θάλασσας, προκαλώντας κινητοποίηση ελληνικών αρχών.
- Η έρευνα πραγματοποιήθηκε χωρίς την εμπλοκή επιστημονικών αρχαιολόγων, που ήταν επιφυλακτικοί και αποκλείστηκαν.
- Οι δύτες ανέσυραν ένα αντικείμενο που αποδείχθηκε σύγχρονο μπάζο και όχι αρχαίο χάλκινο άγαλμα.
- Η τότε υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη κατήγγειλε δημόσια την κατάσταση, τονίζοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά ανήκει στους αρμόδιους φορείς και όχι σε μέντιουμ.
- Το επεισόδιο θεωρείται ένα από τα πιο παράδοξα και αστεία γεγονότα στην ελληνική σύγχρονη πολιτική και αρχαιολογική ιστορία.
Ακούγεται εντελώς φαιδρό, στα όρια του γελοίου, κι όμως είναι απολύτως αληθινό. Η «ανακάλυψη» του Κολοσσού της Ρόδου στα μέσα της δεκαετίας του 1980, χαμένου τόσο στα βάθη της θάλασσας όσο και της ιστορίας, παραμένει ένα από τα πιο απίστευτα και αλλόκοτα επεισόδια της σύγχρονης Ελλάδας.
Στην ελληνική αρχαιολογία, η αναζήτηση του απόλυτου «Ιερού Δισκοπότηρου» συνήθως περιστρέφεται γύρω από τον χαμένο τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπως φάνηκε και στο τηλεοπτικό και πολιτικό πανηγύρι των ανασκαφών της Αμφίπολης.
Πολύ κοντά, όμως, βρίσκονται δύο ακόμη αρχαίες εμμονές: το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία στην Ολυμπία και ο θρυλικός Κολοσσός που κάποτε δέσποζε στο λιμάνι της Ρόδου. Και τα δύο ανήκουν δικαίως στα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου.
Το καλοκαίρι του 1987, μια Ολλανδή γυναίκα ισχυρίστηκε ότι ήξερε ακριβώς πού βρισκόταν ο Κολοσσός, το μνημειώδες χάλκινο αριστούργημα που φιλοτεχνήθηκε το 282 π.Χ.
Η είσοδος της «μέντιουμ αρχαιολόγου»
Αν η Αν Ντάνκμπααρ ήταν πραγματική αρχαιολόγος, οι ισχυρισμοί της ίσως να είχαν κάποια βαρύτητα. Αντί γι’ αυτό, δεν είχε καμία απολύτως επιστημονική κατάρτιση. Ήταν αυτοαποκαλούμενη μέντιουμ και χαρτομάντισσα.
Έφτασε στη Ρόδο και άρχισε να λέει σε όποιον την άκουγε ότι είχε λάβει ένα θεϊκό όραμα. Σε αυτό το όραμα, ισχυριζόταν πως είδε το ακριβές σημείο στον βυθό όπου βρίσκονται τα σπασμένα κομμάτια του αρχαίου Κολοσσού.
Σε σχεδόν οποιαδήποτε άλλη χώρα, οι τοπικές αρχές θα της είχαν δώσει ένα συγκαταβατικό χαμόγελο, ένα παρηγορητικό χτύπημα στην πλάτη και θα της εύχονταν καλές διακοπές. Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να πείσει ολόκληρη την πολιτική ηγεσία για τα οράματά της. Ξεκίνησε από τις τοπικές αρχές.
Δύο τοπικοί πολιτικοί ενημέρωσαν αμέσως τον υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας Στάθη Αλεξανδρή, ο οποίος με τη σειρά του πείστηκε πλήρως. Μέσα σε λίγες μέρες, ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός τέθηκε στη διάθεση της Ολλανδής μέντιουμ. Το Λιμενικό, η αστυνομία και επίλεκτοι δύτες του Πολεμικού Ναυτικού κινητοποιήθηκαν.
Οι μόνοι που αποκλείστηκαν από την επιχείρηση ήταν οι πραγματικοί αρχαιολόγοι. Φυσικά επιφυλακτικοί, έμειναν εκτός γιατί τα ενοχλητικά «επιστημονικά δεδομένα» τους απειλούσαν να χαλάσουν μια υπέροχη ιστορία.
Μιντιακό πανηγύρι
Η ιστορία εξελίχθηκε σε μιντιακό πυρετό. Οι εφημερίδες δημοσίευαν καθημερινά αποκαλυπτικές ενημερώσεις για την υποθαλάσσια έρευνα.
Η Ντάνκμπααρ επέμενε ότι ένα από τα χέρια του μνημείου, ένα πόδι και διάφορα τμήματα του κορμού βρίσκονταν στον βυθό. Όταν οι δύτες ανέσυραν τελικά ένα μεγάλο, θαλασσοφθαρμένο αντικείμενο που έμοιαζε αμυδρά με σφιγμένη γροθιά, η μέντιουμ και οι υποστηρικτές της πανηγύρισαν σαν να επρόκειτο για ιστορική δικαίωση. Οι αμφισβητίες κλήθηκαν να καταπιούν τα λόγια τους.
Όταν οι επιστήμονες εξέτασαν πραγματικά το «εύρημα», χρειάστηκαν λιγότερο από δύο λεπτά για να καταλάβουν την αλήθεια.
Αυτό που είχαν μπροστά τους δεν ήταν ένα χάλκινο αριστούργημα 2.000 ετών, αλλά ένα κομμάτι τσιμέντου και μπάζων που είχε πεταχτεί στη θάλασσα από έναν σύγχρονο τοπικό εργολάβο — ένας πραγματικός σύγχρονος απόγονος των αρχαίων Ελλήνων κατασκευαστών.
Η Μελίνα Μερκούρη βάζει τέλος
Το καθήκον της αντιμετώπισης της παγκόσμιας αμηχανίας και της εξήγησης του ανεξήγητου έπεσε στη Μελίνα Μερκούρη. Ως υπουργός Πολιτισμού, είχε κρατήσει αποστάσεις από όλο το εγχείρημα, καθώς ποτέ δεν πίστεψε στα οράματα της μέντιουμ.
Σε μια κατάμεστη συνέντευξη Τύπου, ξέσπασε έντονη αντιπαράθεση όταν η Ολλανδή χαρτομάντισσα προσπάθησε να διακόψει την υπουργό. Η Μερκούρη τη σίγησε με μια αφοπλιστική, ιστορική ατάκα: «Η ευθύνη για την πολιτιστική μας κληρονομιά ανήκει αποκλειστικά στο Υπουργείο Πολιτισμού — όχι σε μάντεις και αναγνώστες καφέ».
Με αυτή τη φράση, το μυθικό ψηφιακό φρούριο του αρχαίου κόσμου της Ελλάδας διαλύθηκε ξανά στη λάσπη, αφήνοντας πίσω του μία από τις πιο αστείες πολιτικές ιστορίες-προειδοποιήσεις της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
