Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν αυξάνει τον έλεγχο και ανεβάζει την ένταση στον Περσικό Κόλπο

Snapshot

• Περίπου 1.500 πλοία βρίσκονται σε αναμονή για έγκριση διέλευσης, με σημαντική μείωση της διεθνούς ναυτιλιακής δραστηριότητας στην περιοχή λόγω γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
• Η ιρανική ζώνη ελέγχου επεκτείνεται λειτουργικά σε περιοχές που συνδέονται με λιμάνια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αυξάνοντας τις πιέσεις στον ενεργειακό διάδρομο Habshan–Fujairah.
• Η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και εναέριου χώρου για αμερικανική επιχείρηση, δυσχεραίνοντας το συντονισμό περιφερειακής ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο.
• Περίπου το 40% των δεξαμενόπλοιων στην περιοχή σχετίζονται με κυρώσεις, ενώ η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ εγείρει φόβους για νέα ενεργειακή κρίση και διαταραχές στις διεθνείς αγορές.

Snapshot powered by AI

Σε μια κίνηση που αυξάνει κατακόρυφα τη γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο, το Ιράν επιχειρεί να ενισχύσει τον επιχειρησιακό του έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, εγκαθιδρύοντας ένα νέο καθεστώς θαλάσσιας επιτήρησης σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Η Τεχεράνη, μέσω νέων οδηγιών προς τη διεθνή ναυσιπλοΐα, επιχειρεί να καθορίσει μια ιδιότυπη «ζώνη ελέγχου» γύρω από το νησί Λαράκ, μεταβάλλοντας ουσιαστικά τον τρόπο διέλευσης των εμπορικών πλοίων από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα.

Η εξέλιξη έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία τόσο στις ναυτιλιακές αγορές όσο και στον ενεργειακό τομέα, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οι Φρουροί της Επανάστασης στο επίκεντρο του νέου συστήματος

Σύμφωνα με τις νέες κατευθύνσεις που φέρεται να έχουν δοθεί από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), όλα τα εμπορικά πλοία που επιθυμούν να κινηθούν μέσω του Ορμούζ καλούνται να συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές και να ακολουθούν προκαθορισμένες διαδρομές κοντά στο νησί Λαράκ.

Το νέο μοντέλο δρομολόγησης προβλέπει ότι:

• τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο κινούνται βόρεια του νησιού, πλησίον της ιρανικής ακτογραμμής,
• ενώ τα εξερχόμενα πλοία διέρχονται νότια του Λαράκ.

Με αυτόν τον τρόπο, η Τεχεράνη αποκτά μεγαλύτερη δυνατότητα επιτήρησης και επιχειρησιακού ελέγχου των διερχόμενων εμπορικών κινήσεων.

Παράλληλα, το Ιράν έχει ορίσει ζώνες περιορισμένης και ελεγχόμενης παρακολούθησης ανάμεσα στις λωρίδες κυκλοφορίας, απομακρυνόμενο από το μέχρι σήμερα διεθνώς διαχειριζόμενο σύστημα πλοήγησης που βασιζόταν περισσότερο στα ύδατα του Ομάν.

Ναυτιλιακές σε στάση αναμονής - Χιλιάδες πλοία υπό πίεση

Το κλίμα αβεβαιότητας έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Πολλές εταιρείες αποφεύγουν να ζητήσουν άδεια διέλευσης από τις ιρανικές αρχές, φοβούμενες πιθανές αμερικανικές κυρώσεις ή εμπλοκή σε γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.

Ο Ιρανός βουλευτής Saeedi υποστήριξε πως περίπου 1.500 πλοία βρίσκονται σε αναμονή για έγκριση εξόδου από την περιοχή, στοιχείο που καταδεικνύει το μέγεθος της αναστάτωσης.

Η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous αναφέρει ότι η εμπορική δραστηριότητα έχει περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά:

• σε μικρά πλοία γενικού φορτίου που εξυπηρετούν το Ιράν,
• καθώς και σε ορισμένα μικρά φορτηγά πλοία υπό σημαίες Ινδίας και Κομορών.

Στο στόχαστρο και τα λιμάνια των ΗΑΕ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η ιρανική «ζώνη ελέγχου» φαίνεται να επεκτείνεται λειτουργικά και σε περιοχές που συνδέονται με κρίσιμες λιμενικές εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπως:

• το Khor Fakkan
• και η Fujairah.

Τα συγκεκριμένα λιμάνια έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε βασικούς κόμβους μεταφόρτωσης και ενεργειακού ανεφοδιασμού, ιδιαίτερα μετά τη μείωση της ναυσιπλοΐας εντός του Ορμούζ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο στρατηγικός αγωγός Habshan–Fujairah, μέσω του οποίου τα ΗΑΕ επιχειρούν να εξάγουν πετρέλαιο παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Η ενίσχυση της ιρανικής παρουσίας στην περιοχή αυξάνει τις πιέσεις στον συγκεκριμένο ενεργειακό διάδρομο και δημιουργεί φόβους για πιθανές απειλές στις πετρελαϊκές ροές.

Η στάση της Σαουδικής Αραβίας και το παρασκήνιο με τις ΗΠΑ

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες του NBC News, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και του σαουδαραβικού εναέριου χώρου για την επιχείρηση «Freedom».

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους που οδήγησαν τον Ντόναλντ Τραμπ στην αναστολή της επιχείρησης.

Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ριάντ επιχειρεί να αποφύγει άμεση εμπλοκή σε ενδεχόμενη στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν, φοβούμενο αντίποινα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.

Η στάση αυτή αναδεικνύει παράλληλα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ στη δημιουργία ενός πλήρως συντονισμένου περιφερειακού μετώπου ασφαλείας για την προστασία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.

«Σκιώδης» στόλος και πλοία με κυρώσεις στον Κόλπο

Σύμφωνα με στοιχεία της Signal Ocean που επικαλείται η Xclusiv Shipbrokers, στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ και του Περσικού Κόλπου βρίσκονται αυτή τη στιγμή:

• 128 bulk carriers
  και 58 tankers.

Από τα δεξαμενόπλοια:

• 25 είναι MR2,
• 11 MR1,
• ενώ υπάρχουν επίσης VLCC, aframax, suezmax και panamax/LR1.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περίπου το 40% των tankers χαρακτηρίζονται ως sanctioned vessels, δηλαδή πλοία που σχετίζονται με δίκτυα υπό καθεστώς κυρώσεων.

Στα bulk carriers το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει περίπου το 11%.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η πραγματική εικόνα ενδέχεται να είναι διαφορετική, καθώς αρκετά πλοία κινούνται με απενεργοποιημένο AIS λόγω της έντασης στην περιοχή, δημιουργώντας συνθήκες «σκιώδους ναυσιπλοΐας».

Φόβοι για νέα ενεργειακή κρίση

Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή από κυβερνήσεις, ενεργειακές εταιρείες και ναυτιλιακούς ομίλους, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις:

• στις διεθνείς τιμές πετρελαίου,
• στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα,
• αλλά και στην ασφάλεια της εμπορικής ναυσιπλοΐας.