Από το Μεσολόγγι στο Λονδίνο: Η ελληνική τεχνική για δροσερό σπίτι χωρίς κλιματισμό στον καύσωνα

Snapshot

• Η βαφή των σπιτιών με λευκό χρώμα μειώνει σημαντικά τις εσωτερικές και εξωτερικές θερμοκρασίες, βοηθώντας στην αντιμετώπιση του φαινομένου του αστικού νησιού θερμότητας.
• Η αποτελεσματική ψύξη απαιτεί συνδυασμό παθητικών στρατηγικών, όπως λευκές επιφάνειες, κλειστά παράθυρα, εξωτερικά σκίαστρα και νυχτερινό αερισμό.
• Η χρήση λευκών σκεπών δεν επηρεάζει σημαντικά τη θερμοκρασία το χειμώνα, ειδικά όταν η στέγη είναι καλά μονωμένη.
• Το κόστος εφαρμογής ανακλαστικών βαφών ή υλικών σε στέγες είναι σχετικά χαμηλό και προτιμάται ιδιαίτερα σε επίπεδες ή χαμηλής κλίσης στέγες.
• Απλές, παραδοσιακές τεχνικές δροσισμού μπορούν να βοηθήσουν τα σπίτια στο Ηνωμένο Βασίλειο να προσαρμοστούν στις κλιματικές αλλαγές και την αύξηση κόστους ενέργειας.

Snapshot powered by AI

Αρχικές τεχνικές που παλαιότερα ήταν κατάλληλες για τη Μεσόγειο, τώρα προσφέρουν διδάγματα για τη σύγχρονη Βρετανία, όπου τα κύματα καύσωνα γίνονται ο νέος κανόνας.

Το πρωτόγνωρο κύμα ακραίας ζέστης που πλήττει το Ηνωμένο Βασίλειο, σπάει κάθε προηγούμενο μετεωρολογικό ρεκόρ για τον μήνα Μάιο - τουλάχιστον από το 2012 και μετά - και προκαλώντας απώλειες ανθρώπινων ζωών.

Συγκεκριμένα, η βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία ανακοίνωσε ότι η θερμοκρασία άγγιξε τις προηγούμενες ημέρες τους 35 βαθμούς Κελσίου στο Λονδίνο. Το νέο αυτό ιστορικό ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας ήρθε να καταρρίψει την αμέσως προηγούμενη μέγιστη τιμή που είχε σημειωθεί, όταν ο υδράργυρος σκαρφάλωσε στους 34,8 βαθμούς Κελσίου στο Κιου Γκάρντενς, τον γνωστό βοτανικό κήπο στο νοτιοδυτικό Λονδίνο.

Το Met Office επιβεβαίωσε ότι και η νύχτα της Δευτέρας προς Τρίτη χαρακτηρίστηκε ως τροπική νύχτα, αφού σε αρκετές περιοχές το θερμόμετρο δεν έπεσε κάτω από τους 20°C, αποτελώντας τη θερμότερη νύχτα Μαΐου στα χρονικά.

Σε σεμινάριο για στρατηγικές ψύξης κτιρίων στα τέλη της δεκαετίας του 1990, είχε διατυπωθεί η προειδοποίηση ότι «σε 30 χρόνια, το κλίμα του Λονδίνου θα είναι όπως το Μεσολόγγι σήμερα». Τρεις δεκαετίες μετά, το σενάριο δεν θεωρείται πλέον θεωρητικό.

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής και Σχεδιασμού Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Δυτικού Λονδίνου, Ρόσα Σκιάνο-Φαν, αντλεί στοιχεία από την επαγγελματική εμπειρία και τη μεσογειακή καταγωγή της για τη μελέτη της «Η Αρχιτεκτονική της Φυσικής Δροσιάς» η οποία δημοσιεύεται σε άρθρο της στην Independent.

Λευκές επιφάνειες ανακλούν το ηλιακό φως

Ένας από τους πιο απλούς και αποτελεσματικούς τρόπους ψύξης ενός κτιρίου είναι η αλλαγή του χρώματός του. Λευκές επιφάνειες αντανακλούν το ηλιακό φως αντί να το απορροφούν, και μελέτες δείχνουν ότι η βαφή των στεγών με λευκό χρώμα ή η προσθήκη άλλου τύπου ανακλαστικής επίστρωσης μπορεί να μειώσει τις εσωτερικές θερμοκρασίες κατά περισσότερο από 1°C και μερικές φορές περισσότερο από 4°C. Μπορούν ακόμη να μειώσουν τις γύρω εξωτερικές θερμοκρασίες έως και 2°C.

Σε μια ολόκληρη πόλη, αυτό μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά, βοηθώντας στην αντίσταση στο φαινόμενο του αστικού νησιού θερμότητας, όπου τεχνητές επιφάνειες απορροφούν θερμότητα και σημαίνουν ότι μια πόλη είναι πιο καυτή από την περιβάλλουσα αγροτική περιοχή.

Συνδυασμός στρατηγικών κρίνεται απαραίτητος

Η επιτυχία αυτών των στρατηγικών, ωστόσο, συνοδεύεται με προειδοποίηση. Όσες περισσότερες χαμηλής ενέργειας «παθητικές» στρατηγικές – κουφώματα, λευκά κτίρια, αερισμός – υιοθετούνται σε συνδυασμό, τόσο πιο πιθανό είναι να λειτουργήσουν αποτελεσματικά. Μια λευκή στέγη, για παράδειγμα, είναι πιο αποτελεσματική αν τα παράθυρα παραμένουν κλειστά κατά τις πιο καυτές ώρες, με κουφώματα ή εξωτερικά σκίαστρα να κρατούν τον ήλιο έξω.

Με κλειστά παράθυρα, οι τοίχοι και τα δάπεδα λειτουργούν καλύτερα, επειδή τα υλικά αποθηκεύουν δροσιά από τον νυχτερινό αέρα και την απελευθερώνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό εξηγεί γιατί τα μεσογειακά σπίτια συχνά παραμένουν άνετα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και σε ακραία θερμότητα.

Ο νυχτερινός αερισμός παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο, τουλάχιστον αν ο αέρας έξω πραγματικά δροσίζει μετά το σκοτάδι. Σε πόλεις όπως το Λονδίνο ή το Μάντσεστερ με ισχυρό φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, οι ανακλαστικές στέγες και η αποφυγή της σπατάλης θερμότητας από μονάδες κλιματισμού γίνονται ακόμη πιο κρίσιμες.

Δεν υπάρχει πρόβλημα με το χειμώνα

Ορισμένοι ιδιοκτήτες σπιτιών ανησυχούν ότι μια λευκή στέγη μπορεί να κάνει το σπίτι πιο κρύο τον χειμώνα. Είναι όμως πολύ μικρό πρόβλημα, ειδικά αν η στέγη είναι καλά μονωμένη. Πόσο θα χρειαστεί να θερμανθεί ένα σπίτι καθορίζεται από την ικανότητα του εξωτερικού κελύφους να διατηρεί τη θερμότητα που είναι ήδη μέσα, παρά από την ικανότητά του να εμποδίζει τη θερμότητα να έρχεται από έξω.

Σε βόρεια κλίματα, ο χειμερινός ήλιος είναι αδύναμος και συχνά καλύπτεται από σύννεφα. Σε κρύο κλίμα με ηλιόλουστο ουρανό, είναι πιο αποτελεσματικό να αφήσει κανείς τον ήλιο να μπει μέσω διπλών παραθύρων παρά να βασιστεί σε πιο σκούρα δομικά υλικά.

Κόστη και εφαρμογή

Η επαναβαφή του σπιτιού με λευκό χρώμα δεν είναι υπερβολικά ακριβή, ειδικά σε σύγκριση με τα μεγάλα κόστη θέρμανσης και συντήρησης του. Πολλοί ιδιοκτήτες, ειδικά σε προαστιακές κατοικημένες περιοχές στο Ηνωμένο Βασίλειο, ήδη επιλέγουν λευκά φινιρίσματα κατά την ανακαίνιση.

Σε επίπεδες ή ελαφρώς κεκλιμένες στέγες, μπορούν να εφαρμοστούν ανακλαστικές επιστρώσεις με σχετικά χαμηλό κόστος. Όσον αφορά τις στέγες με μεγάλη κλίση, δεν είναι δυνατή η εφαρμογή στρώσεων βαφής, καθώς αυτές θα φθείρονταν γρήγορα και θα είχαν άσχημη όψη, απαιτώντας τακτική επαναβαφή.

Επιπλέον, οι κεραμοσκεπές πρέπει να «αναπνέουν» και να αποβάλλουν την υγρασία – η βαφή θα μπορούσε να εμποδίσει αυτή τη διαδικασία, προκαλώντας προβλήματα υγρασίας. Η καλύτερη επιλογή είναι να αντικαταστήσετε τα σκούρα κεραμίδια ή τα πλακάκια σχιστόλιθου με πιο ανακλαστικά κεραμίδια από πηλό που μειώνουν τη θερμοκρασία της επιφάνειας της στέγης. Αυτή είναι μια πιο χρονοβόρα και δαπανηρή επιλογή, με κόστος, στο Ηνωμένο Βασίλειο, που ξεκινά από περίπου 125 λίρες ανά τετραγωνικό μέτρο στέγης.

Οι καλύτερες λύσεις δεν είναι πάντα υψηλής τεχνολογίας

Το κλίμα αλλάζει και δεν υπάρχει διέξοδος από αυτό. Ωστόσο, μερικές φορές οι καλύτερες λύσεις δεν είναι υψηλής τεχνολογίας ή ακριβές. Ένα χέρι λευκής βαφής, σε συνδυασμό με μερικές άλλες απλές στρατηγικές σχεδιασμού, θα μπορούσε να βοηθήσει τα σπίτια της Βρετανίας να παραμείνουν πιο δροσερά, φθηνότερα στη λειτουργία και καλύτερα προετοιμασμένα για τις κλιματικές αλλαγές και τις υψηλές τιμές ενέργειας που αναμένονται στις επόμενες δεκαετίες.