H αποκωδικοποίηση της συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν για το τέλος του πολέμου

Snapshot

• Η συμφωνία ΗΠΑ
• Ιράν προβλέ άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες για διαπραγματεύσεις τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
• Η συμφωνία δεν δεσμεύει το Ιράν να σταματήσει πλήρως την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, αλλά απαιτεί μείωση του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού υπό επίβλεψη.
• Οι ΗΠΑ δεν δεσμεύονται να καταβάλουν τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση του Ιράν, όμως η συμφωνία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης για χρηματοδότηση μέσω περιφερειακών εταίρων.
• Η συμφωνία δεν αντιμετωπίζει πλήρως ζητήματα όπως την υποστήριξη του Ιράν σε ένοπλες ομάδες και το πυραυλικό πρόγραμμα, προκαλώντας κριτική και αμφιβολίες για την επιτυχία της.
• Υπάρχει αβεβαιότητα για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών, με τον Τραμπ να προειδοποιεί ότι εάν δεν υπάρξει συμφωνία, μπορεί να επιστρέψουν οι εχθροπραξίες.

Snapshot powered by AI

Το Μνημόνιο Συνεννόησης ΗΠΑ-Ιράν που ανακοινώθηκε την Τετάρτη προβλέπει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και αποτελεί συμφωνία για την επίτευξη τελικής συμφωνίας σχεδόν για όλα τα υπόλοιπα. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ το χαρακτήρισε ως μια σημαντική νίκη για τις ΗΠΑ σε μια μακρά συνέντευξη Τύπου στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία. Και οι δύο χώρες επιβεβαίωσαν αργότερα ότι το υπόμνημα υπογράφηκε ηλεκτρονικά την Τετάρτη και τέθηκε πλέον σε ισχύ.

Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν ψηφιακά το μνημόνιο στα αγγλικά και τα φαρσί, δήλωσαν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν, με το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν να αναφέρει ότι η συμφωνία τέθηκε ήδη σε ισχύ. Ο Τραμπ υπέγραψε λίγο πριν από ένα μεγάλο δείπνο με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παλάτι των Βερσαλλιών, τον τόπο υπογραφής της ομώνυμης συνθήκης που τερμάτισε επίσημα τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο πόλεμος στο Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και εξελίχθηκε σε μια περιφερειακή σύγκρουση που έχει σκοτώσει περισσότερους από 7.000 ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, έχει αυξήσει τις τιμές της ενέργειας, έχει ανανεώσει τις πληθωριστικές πιέσεις και έχει πυροδοτήσει ανησυχίες για μια μεγάλη κρίση εφοδιασμού τροφίμων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η συμφωνία 14 σημείων παρατείνει την εκεχειρία που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο κατά 60 ημέρες ακόμη, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ώστε να επιτραπεί στις δύο πλευρές να διαπραγματευτούν μια τελική εκεχειρία.

ΗΠΑ - Ιράν έχουν ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουν

Νέες λεπτομέρειες ωστόσο που δημοσίευσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι σε τηλεφωνική επικοινωνία με δημοσιογράφους επιβεβαιώνουν ότι και οι δύο χώρες έχουν ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουν για να καταλήξουν σε μια συνολική τελική ειρηνευτική συμφωνία που θα επιτύχει τον πρωταρχικό στόχο του Τραμπ να σταματήσει το Ιράν από το να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.

Ο Τραμπ έχει επιμείνει ότι η συμφωνία διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αγοράσει, δεν θα αναπτύξει ή δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, το κείμενο αυτής της συμφωνίας, το οποίο διαβάστηκε δυνατά από αξιωματούχους κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας, δεν ανταποκρίνεται σε αυτό.

Αντ' αυτού, η παράταση της εκεχειρίας δίνει ώθηση σε μια διαδικασία υψηλού διακυβεύματος, διάρκειας 60 ημερών, για να επιτύχουν οι δύο αντίπαλοι μια διαρκή πυρηνική συμφωνία. Χρειάστηκαν στην κυβέρνηση Ομπάμα 20 μήνες διαπραγματεύσεων για να καταλήξει στην αρχική πυρηνική συμφωνία με το Ιράν το 2015. Μπορεί η κυβέρνηση Τραμπ να το κάνει αυτό σε μόλις δύο μήνες;

Προς το παρόν, το κείμενο της συμφωνίας δεσμεύει το Ιράν μόνο να «μειώσει» το απόθεμά του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού, υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος την Τετάρτη το χαρακτήρισε ως «σημαντική παραχώρηση» από το Ιράν. Ωστόσο, όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες για το πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό, και σε ποιο χρονοδιάγραμμα, πρέπει να διευθετηθούν κατά την περίοδο των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων που ξεκινούν μετά την προγραμματισμένη υπογραφή την Παρασκευή.

Τι θα γίνει με τα 300 δις δολάρια για την ανοικοδόμηση του Ιράν

Ο Τραμπ έχει επίσης δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν θα παράσχουν χρήματα στο Ιράν. Αυτό είναι ένα βασικό ζήτημα για τον πρόεδρο, ο οποίος έχει ασκήσει κριτική στην πληρωμή 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την κυβέρνηση Ομπάμα στο Ιράν το 2016. Με το βλέμμα στραμμένο στην υστεροφημία του, ο Τραμπ επιδιώκει να παρουσιάσει τη συμφωνία του με το Ιράν ως καλύτερη από αυτήν του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα και έχει χρησιμοποιήσει το ζήτημα των χρημάτων ως τρόπο να υποστηρίξει ότι έχει υιοθετήσει μια πιο αυστηρή στάση έναντι της Τεχεράνης.

Ωστόσο, σύμφωνα με το κείμενο αυτής της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν «με τους περιφερειακούς εταίρους για να αναπτύξουν ένα οριστικό αμοιβαία αποδεκτό σχέδιο τουλάχιστον 300 δισεκατομυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία δεν δεσμεύει τις ΗΠΑ να πληρώσουν στο Ιράν ούτε ένα σεντ. Ωστόσο, η ίδια η διατύπωση στη συμφωνία είναι αδιαφανής και φαίνεται να αφήνει ανοιχτή την πόρτα για να κάνουν οι ΗΠΑ τελικά κάποιες πληρωμές στο Ιράν στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης για τη διευθέτηση του πολέμου.

Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ και τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, οι οποίοι έκαναν προεκλογική εκστρατεία με την υπόσχεση να μην ξεκινήσουν νέους «αέναους πολέμους». Η βάση των ΜAGA, που τάσσεται κατά των επεμβάσεων, μπορεί να έχει αντίρρηση για τη συμφωνία, ακόμη και αν οποιαδήποτε τελική πληρωμή προς το Ιράν δεν προέρχεται απευθείας από τις ΗΠΑ.

Η κριτική ήταν άμεση, ακόμη και εντός του πολιτικού κόμματος του Τραμπ. Οι βουλευτές στο Κογκρέσο απαιτούν ενημερώσεις και πληροφορίες από την κυβέρνηση Τραμπ σχετικά με τη συμφωνία και τις αβεβαιότητες που αυτή συνεπάγεται. Ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι δήλωσαν ότι ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στη συμφωνία, με έναν εξέχοντα Ρεπουμπλικάνο γερουσιαστή να την καταδικάζει και να υποστηρίζει ότι ο Τραμπ παραχώρησε πάρα πολλά στο Ιράν και δεν έλαβε αρκετά σε αντάλλαγμα.

«Το χειρότερο λάθος εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες»

«Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν περιορίστηκαν και έχουν μάθει ότι η απειλή των Στενών του Ορμούζ λειτουργεί και αναμφίβολα θα την αξιοποιήσουν στο μέλλον», δήλωσε σε ανάρτηση στο X ο απερχόμενος γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι από τη Λουιζιάνα, ο οποίος έχασε μια προκριματική αναμέτρηση από έναν αντίπαλο που υποστηρίχθηκε από τον Τραμπ. «Αυτό είναι το χειρότερο λάθος εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες», πρόσθεσε ο Ρεπουμπλικάνος.

Άλλα βασικά ζητήματα επίσης «απουσιάζουν» από τη συμφωνία των μιάμισης σελίδας. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, ο Τραμπ δήλωσε ότι προτεραιότητα ήταν να εμποδίσει το Ιράν από το να χρηματοδοτεί ομάδες-εντολείς στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ. Αυτή ήταν προτεραιότητα και για το Ισραήλ, το οποίο ενώθηκε με τις ΗΠΑ στην έναρξη του πολέμου και έχει διεξάγει ξεχωριστή σύγκρουση με την υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή στον Λίβανο.

Η παύση των εχθροπραξιών βάσει αυτής της αρχικής συμφωνίας επεκτείνεται και στη Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η ομάδα σπάνια αναφέρεται στη συμφωνία και δεν είναι σαφές εάν το Ιράν θα πιεστεί να εγκαταλείψει την υποστήριξή του προς την ομάδα και άλλους περιφερειακούς πληρεξούσιους στον επόμενο γύρο συνομιλιών. Το κείμενο που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη δεν αναφέρεται λεπτομερώς στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, ένα άλλο ζήτημα που ο Τραμπ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισαν ως προτεραιότητα στην αρχή του πολέμου.

Το κατά πόσον η συμφωνία που υπογράφηκε στη Γενεύη αυτή την εβδομάδα θα οδηγήσει σε τελική συμφωνία είναι αβέβαιο. Το κείμενο δίνει και στις δύο πλευρές προθεσμία 60 ημερών, αλλά σημειώνει ότι υπάρχει δυνατότητα παράτασης εάν χρειαστεί. Αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι και οι δύο χώρες δεν είναι βαθιά αισιόδοξες ότι μπορούν να καταλήξουν σε μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία. Στη συνέντευξη Τύπου του στην G7, ο ίδιος ο Τραμπ δεν δήλωσε σίγουρος για τις προοπτικές μιας διαρκούς ειρήνης με το Ιράν.«Αν δεν γίνει σε 60 ημέρες, επιστρέφουμε στους βομβαρδισμούς» είπε

Διαβάστε επίσης