Η σύνοδος του Τραμπ στην Άγκυρα, το ΝΑΤΟ 3.0 και τα περίστροφα - Το παρασκήνιο και οι στόχοι

Η 36η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία διεξήχθη στις 7-8 Ιουλίου στο Προεδρικό Συγκρότημα Μπεστεπέ της Άγκυρας με τη συμμετοχή των 32 ηγετών της Συμμαχίας, έμοιαζε περισσότερο με τηλεοπτική παραγωγή υψηλών τόνων παρά με μια τυπική συνάντηση εργασίας. Ήταν μόλις η δεύτερη φορά που η Τουρκία φιλοξενούσε σύνοδο της Συμμαχίας μετά την Κωνσταντινούπολη το 2004, και ο οικοδεσπότης Ερντογάν, φρόντισε η διοργάνωση να μείνει αξέχαστη, τόσο εντός όσο και εκτός των αιθουσών.

Δύο εβδομάδες πριν ανοίξουν οι πόρτες του Μπεστεπέ, οι δρόμοι γύρω από το συγκρότημα είχαν ήδη ασφαλτοστρωθεί εκ νέου, οι προσόψεις των κτιρίων στη διαδρομή του πρωτοκόλλου είχαν βαφτεί, ενώ ένας πρωτοφανής βαθμός απαγόρευσης συγκεντρώσεων και διανομής φυλλαδίων ίσχυε σε όλη την επαρχία της Άγκυρας από τις 28 Ιουνίου έως τις 10 Ιουλίου. Ανθρωπιστικές οργανώσεις μίλησαν ανοιχτά για προληπτική κράτηση πάνω από 200 ατόμων, ανάμεσά τους ακτιβιστές, δικηγόροι και δημοσιογράφοι, στο πλαίσιο ενός σκληρού κύματος καταστολής πριν από την έναρξη των εργασιών.

Η ουσία του «ΝΑΤΟ 3.0» και ο λογαριασμός της Ευρώπης

Ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε προσπάθησε να δώσει τον τόνο, επιμένοντας ότι η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ «παραδίδει» έργο. Ανακοινώθηκαν πάνω από 50 δισεκατομμύρια ευρώ σε νέες συμφωνίες αμυντικών προμηθειών, ενώ εκκίνησε επίσημα το πρόγραμμα Drone Edge με μια τεράστια επένδυση 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε μη επανδρωμένα συστήματα για την επόμενη πενταετία. Την ίδια ώρα, ξεχώρισε και μια πιο αθόρυβη αλλά στρατηγική ανακοίνωση: η επένδυση 27 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον εκσυγχρονισμό υποδομών καυσίμων και αγωγών προς το ανατολικό τμήμα της Συμμαχίας.

Η γνωστή ρητορική περί «τρισεκατομμυρίου» του Τραμπ –τα 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια που έχουν προσθέσει στην άμυνά τους οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι και ο Καναδάς από το 2016– επαναλήφθηκε για μια ακόμη φορά από την Ουάσιγκτον. Κι όμως, ο μέσος όρος των αμυντικών δαπανών στην ευρωπαϊκή πλευρά έφτασε το 2,53% του ΑΕΠ το 2026, ενώ οι ΗΠΑ δήλωσαν 3,17%. Ο φιλόδοξος στόχος του 5% έως το 2035 παραμένει μακρινός. Πίσω όμως από τους αριθμούς κρύβεται η πραγματική μετατόπιση, καθώς η Ουάσιγκτον απείλησε για μια ακόμη φορά με σταδιακή απόσυρση στρατιωτικών μέσων από την Ευρώπη –μαχητικά, πολεμικά πλοία, στρατηγικοί βομβαρδιστές– μεταθέτοντας στους Ευρωπαίους το βάρος της συμβατικής άμυνας, με τις ΗΠΑ να κρατούν κυρίως την πυρηνική ομπρέλα.

Ουκρανία: Πάτριοτ και ένα απρόσμενο «φλερτ»

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξασφάλισε τη μεγαλύτερη πρακτική νίκη της συνόδου, παίρνοντας το πράσινο φως από τον Ντόναλντ Τραμπ για την παραγωγή συστημάτων αεράμυνας Patriot εντός του ουκρανικού εδάφους. «Θα σας δείξουμε πώς γίνεται», είπε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος. Οι Σύμμαχοι δεσμεύτηκαν για 70 δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτικό εξοπλισμό, βοήθεια και εκπαίδευση για το 2026, με αντίστοιχο ποσό να επιβεβαιώνεται και για το 2027. Ο Ζελένσκι υπέγραψε παράλληλα συμφωνίες για drones με την Ολλανδία, τη Δανία και την Εσθονία, επαναφέροντας το πάγιο αίτημα ένταξης της χώρας του.

Η σκηνή Τραμπ-Ζελένσκι, μετά την ένταση παλαιότερων συναντήσεων, ξάφνιασε πολλούς παρατηρητές με τον θετικό της τόνο. «Έχουμε πράγματι αναπτύξει μια καλή σχέση. Είναι δύσκολο να το πιστέψεις», παραδέχτηκε ο ίδιος ο Τραμπ, δείχνοντας ότι οι ισορροπίες μπορούν να αλλάξουν σε μια στιγμή. Δεν ήταν πάντως λίγοι αυτοί που απέδωσαν την αλλαγή της «χημείας» μεταξύ των δύο ηγετών στο γεγονός ότι η Ουκρανία έχει καταφέρει όχι μόνον να σταθεροποιήσει την κατάσταση στο μέτωπο αλλά και να δημιουργήσει ουσιαστικό πρόβλημα στην Ρωσία, χτυπώντας στο εσωτερικό της.

Οι εξάρσεις του Τραμπ και το άκυρο στον Μακρόν

Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ λειτούργησε ως το ιδανικό σκηνικό για τις απρόβλεπτες εξάρσεις του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο κάθε συζήτησης. Ο Τραμπ επανέφερε στο προσκήνιο το θέμα της Γροιλανδίας, δηλώνοντας με νόημα ότι «είναι πολύ σημαντική για τις ΗΠΑ, αλλά όχι για τη Δανία».

Παράλληλα, προκάλεσε διπλωματικό επεισόδιο χαρακτηρίζοντας την Ισπανία «χαμένη υπόθεση» και «τρομερό εταίρο» λόγω της άρνησής της να συμμετάσχει στο πλήγμα κατά του Ιράν, ενώ ανακοίνωσε ξερά ότι η εκεχειρία και η συμφωνία με την Τεχεράνη «τελείωσε». Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν σήκωσε το γάντι, απαντώντας ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται και ότι η χώρα της είναι έτοιμη να υπερασπιστεί κάθε σπιθαμή εδάφους.

Στο διμερές πεδίο, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η κυβέρνησή του θα άρει τις κυρώσεις CAATSA που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία το 2020, ενώ για το ζήτημα των F-35 δήλωσε ότι η απόφαση θα εξεταστεί εκ νέου.

Στα παρασκήνια της δεξίωσης υποδοχής, το αυστηρό πρωτόκολλο έσπασε με έναν μάλλον αμήχανο τρόπο. Ο Εμανουέλ Μακρόν έσκυψε να φιλήσει το χέρι της Εμινέ Ερντογάν, σε μια κίνηση γαλλικής αβρότητας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η σύζυγος του Τούρκου προέδρου απέσυρε απαλά αλλά σταθερά το χέρι της, εμποδίζοντας τη χειρονομία να ολοκληρωθεί. Ο Γάλλος πρόεδρος περιορίστηκε σε ένα παγωμένο χαμόγελο, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να παρακολουθεί τη σκηνή εντελώς ανέκφραστος.

Τα οθωμανικά εμβατήρια και τα 357 Magnum

Τα social media πήραν φωτιά όταν η στρατιωτική μπάντα Μεχτέρ παιάνισε στη δεξίωση το οθωμανικό πολεμικό εμβατήριο «Ceddin Deden», μια επιλογή με βαριά ιστορική και συμβολική φόρτιση που σχολιάστηκε έντονα και στην χώρα μας, αφού υπό τους ήχους του μπήκε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας.

Το πραγματικό σοκ για κάποιους, ωστόσο, ήρθε με το αποχαιρετιστήριο δώρο του Τούρκου προέδρου. Ο Ερντογάν χάρισε σε κάθε ηγέτη από ένα πραγματικό, βίντατζ περίστροφο μαζί με φυσίγγια, με σκοπό να διαφημίσει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Επρόκειτο για το μοντέλο Gümüşay .357 Magnum, στο οποίο ήταν χαραγμένο το όνομα του κάθε ηγέτη.

Το δώρο προκάλεσε πονοκέφαλο στις υπηρεσίες ασφαλείας. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ σχολίασε με χιούμορ ότι το δικό του δώρο με σιρόπι σφενδάμου μάλλον υστερούσε σε εντυπώσεις, με το όπλο του να παραδίδεται αμέσως στην αστυνομία για φύλαξη. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ άφησε το περίστροφο πίσω στην Άγκυρα, καθώς η εισαγωγή του στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν παράνομη. Οι αντιπροσωπείες της Ολλανδίας και της Σουηδίας έστειλαν τα όπλα στις πρεσβείες τους προκειμένου να απενεργοποιηθούν. Ο Κροάτης πρόεδρος Ζόραν Μιλάνοβιτς δεν έχασε την ευκαιρία για ένα καυστικό σχόλιο, δηλώνοντας ότι ο Ερντογάν τους «πασάρισε πιστολιές» και προσθέτοντας με νόημα ότι ο ίδιος πυροβολεί με εντελώς διαφορετικά όπλα.

.

Διαβάστε επίσης