Πρωτοποριακή επέμβαση στην Αγγλία: Χειρουργοί αφαίρεσαν όγκο από εγκέφαλο ασθενή με την βοήθεια AI
Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στον 48χρονο Ρις Χίμπερτ στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Λονδίνου
Snapshot
- Χειρουργοί στην Αγγλία αφαίρεσαν για πρώτη φορά όγκο από εγκέφαλο με τη βοήθεια συστήματος τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούσε ζωντανά στο χειρουργείο.
- Το AI ανέλυε σε πραγματικό χρόνο την εγχείρηση και καθοδηγούσε τους χειρουργούς να αποφύγουν κρίσιμα αγγεία και νεύρα, αυξάνοντας την ασφάλεια της επέμβασης.
- Ο όγκος του ασθενούς Ρις Χίμπερτ βρισκόταν στην υπόφυση και πίεζε τα οπτικά νεύρα, προκαλώντας περιορισμό της όρασης και άλλα συμπτώματα.
- Η επέμβαση έγινε ενδοσκοπικά μέσω της μύτης, με το AI να λειτουργεί ως βοηθητικό εργαλείο και όχι ως αυτόνομος χειρουργός.
- Ο ασθενής ανέφερε σημαντική βελτίωση στην όραση και στην ποιότητα ζωής του οκτώ εβδομάδες μετά την επέμβαση.
Για πρώτη φορά στον κόσμο, χειρουργοί στην Αγγλία αφαίρεσαν με επιτυχία έναν όγκο από τον εγκέφαλο ενός ασθενή, με την βοήθεια ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούσε ζωντανά μέσα στο χειρουργείο.
Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στον 48χρονο Ρις Χίμπερτ στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Λονδίνου.
Σύμφωνα με το BBC, το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ανέλυε σε πραγματικό χρόνο την εγχείρηση και καθοδηγούσε τους χειρουργούς πώς να αποφεύγουν κρίσιμα αλλά κρυμμένα αγγεία και νεύρα στον εγκέφαλο του 48χρονου. Αυτό τους επέτρεψε να αφαιρέσουν με ασφάλεια όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του όγκου.
Ο ίδιος, οκτώ εβδομάδες αργότερα, περιέγραψε το αποτέλεσμα λέγοντας: «Μου έδωσε πίσω τη ζωή μου».
O Ρις Χίμπερτ
Ο όγκος πίεζε τα οπτικά του νεύρα
Μέχρι πριν από 18 μήνες, ο Ρις Χίμπερτ, πατέρας δύο παιδιών και διευθυντής εξυπηρέτησης πελατών από το Μπέντφορντσαϊρ, ήταν υγιής και συνήθιζε να περπατά περίπου τρία χιλιόμετρα κάθε μεσημέρι.
Σε μία από αυτές τις βόλτες, έχασε ξαφνικά τις αισθήσεις του και άρχισε να έχει σπασμούς στην μέση του δρόμου.
Μια εγκεφαλική τομογραφία αποκάλυψε ότι είχε έναν καλοήθη όγκο 11 χιλιοστών στην υπόφυση – έναν μικρό αλλά σημαντικό αδένα στη βάση του κρανίου, ο οποίος ρυθμίζει μέσω ορμονών, λειτουργίες όπως η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός, η αρτηριακή πίεσης και η θερμοκρασία του σώματος.
Το κρίσιμο πρόβλημα ήταν η θέση του όγκου, καθώς η υπόφυση βρίσκεται πολύ κοντά στις στις καρωτίδες, που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα, καθώς και τα οπτικά νεύρα που ελέγχουν την όραση. Καθώς ο όγκος του Χίμπερτ άρχισε να μεγαλώνει και να πιέζει τα οπτικά του νεύρα, η περιφερική του όραση άρχισε να περιορίζεται.
Αν και δεν χρειαζόταν άμεση χειρουργική επέμβαση, σταδιακά ο Χίμπερτ άρχισε να σκοντάφτει σε αντικείμενα και να υποφέρει από έντονη κόπωση και ζαλάδες.
«Εδώ και 18 χρόνια, κάθε πρωί σηκώνομαι από το κρεβάτι και φτιάχνω στη γυναίκα μου έναν καφέ. Δεν υπάρχει περίπτωση να αφήσω αυτόν τον όγκο να με εμποδίσει από το να το συνεχίζω να το κάνω», είπε ο Χίμπερτ.
Ένα ChatGPT για χειρουργούς
Όταν οι γιατροί του πρότειναν να γίνει ο πρώτος ασθενής που θα υποβληθεί σε επέμβαση με τη χρήση του ειδικά σχεδιασμένου εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης που είχαν αναπτύξει, ο Χίμπερτ δεν δίστασε και δέχτηκε αμέσως.
Η χειρουργική επέμβαση έγινε ενδοσκοπικά, μέσω της μύτης, ώστε οι γιατροί να μπορούν να φτάσουν στην βάση του κρανίου. Όμως, τότε ήταν που οι γιατροί βρέθηκαν αντιμέτωποι με το δυσκολότερο κομμάτι: ο όγκος ήταν εύκολα προσβάσιμος, αλλά ήταν κρυμμένος πίσω από στρώματα οστών και σκληρής μεμβράνης, ενώ η ακριβής ανατομία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Σε μια δεύτερη οθόνη, το σύστημα ανέλυε σε πραγματικό χρόνο τη ζωντανή εικόνα, παρακολουθούσε τα χειρουργικά εργαλεία και επισήμαινε τις περιοχές όπου ήταν πιο πιθανό να βρίσκονται τα αγγεία και τα νεύρα, υποδεικνύοντας τα ασφαλέστερα σημεία για την αφαίρεση του όγκου.
Η τεχνική αυτή είναι παρόμοια με την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου ενός κινητού, μόνο που αντί να αναγνωρίζει χαρακτηριστικά, «κοιτούσε» ανατομικές δομές, ακόμη και αν ήταν κρυμμένες.
Ένας μέσος χειρουργός στη Βρετανία εκτελεί περίπου 10 έως 20 τέτοιες επεμβάσεις ετησίως, και κανονικά βασίζεται σε απεικονίσεις που γίνονται πριν από τη χειρουργική επέμβαση για να εξοικειωθεί ο γιατρός με την ανατομία του ασθενούς.
Για να δημιουργήσουν το σύστημα, οι ερευνητές το εκπαίδευσαν και το αξιολόγησαν με εκατοντάδες βίντεο αφαίρεσης όγκων της υπόφυσης.
«Έχει εκπαιδευτεί σε περισσότερες επεμβάσεις από όσες βλέπουν ή πραγματοποιούν οι περισσότεροι χειρουργοί σε όλη τους τη ζωή και μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα δεύτερο ζευγάρι ματιών ενός ειδικού», δήλωσε ο καθηγητής Χάνι Μάρκους, ένας από τους νευροχειρουργούς που πραγματοποίησαν την επέμβαση. «Και σε αντίθεση με άλλα πειραματικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, λειτουργεί σε πραγματικό χρόνο», πρόσθεσε.
Οι γιατροί θέλουν να καταστήσουν σαφές ότι το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης λειτουργεί απλώς ως βοηθητικό μέσο και δεν χειρουργεί, ούτε λαμβάνει αποφάσεις.
Ο μακροπρόθεσμος στόχος τους είναι να αναπτύξουν ένα είδος «ChatGPT για χειρουργούς», ώστε να υπάρχει «ένας ψηφιακός ειδικός που θα βρίσκεται μέσα στο χειρουργείο, και θα μπορεί να προσφέρει συμβουλές αν το επιθυμούν οι γιατροί – ή να τον αγνοήσουν αν διαφωνούν μαζί του», δήλωσε ο καθηγητής Μάρκους.
Με χρηματοδότηση από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία και τη Φροντίδα (NIHR) και την Google, η ομάδα δοκίμασε και εξέτασε την τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης της για χρόνια σε ένα εργαστήριο. Μετά την πρώτη επιτυχημένη επέμβαση, οι χειρουργοί είναι ικανοποιημένοι και τώρα θα προχωρήσουν σε μία μεγαλύτερη κλινική δοκιμή.
«Μου έδωσε πίσω τη ζωή μου»
Για τον Ρις Χίμπερτ, η εγχείρηση ήταν η σημαντικότερη της ζωής του.
«Όταν άνοιξα τα μάτια μου μετά την επέμβαση, ένιωσα ότι είχα ξανά όραση 360 μοιρών», δήλωσε ο ίδιος στο BBC, εξηγώντας ότι ήταν η πρώτη φορά εδώ και έναν χρόνο που έβλεπε τόσο καθαρά.
Οκτώ εβδομάδες μετά την επέμβαση, λέει ότι έχει παρατηρήσει ότι η όρασή του βελτιώνεται καθημερινά, η ενέργειά του έχει επιστρέψει και όλες οι παρενέργειες από τις οποίες υπέφερε πριν από το χειρουργείο έχουν εξαφανιστεί. «Μου έδωσε πίσω τη ζωή μου».
