Απίστευτη ανακάλυψη σε βιβλιοθήκη: Ξεχασμένο χειρόγραφο της Οδύσσειας 1.700 ετών
Ολλανδός καθηγητής εντόπισε στην Ουτρέχτη άγνωστο απόσπασμα του 4ου αιώνα με τη σκηνή των βοδιών του Ήλιου
Snapshot
- Ολλανδός καθηγητής εντόπισε στην Ουτρέχτη άγνωστο απόσπασμα της «Οδύσσειας» του 4ου αιώνα με τη σκηνή των βοδιών του Ήλιου.
- Το μικρό κομμάτι περγαμηνής προέρχεται από την Όαση Φαγιούμ της Αιγύπτου και πιθανώς ήταν μέρος φορητής έκδοσης τσέπης για μορφωμένους ταξιδιώτες ή μαθητές.
- Το κείμενο περιγράφει την παράβαση των ναυτών του Οδυσσέα που σκότωσαν τα ιερά βόδια του Ήλιου και την οργή του θεού που οδήγησε στην καταστροφή του πλοίου.
- Η διατήρηση του χειρογράφου οφείλεται στο ότι παρέμεινε προστατευμένο ανάμεσα σε άλλα έγγραφα, αποφεύγοντας τη φθορά από το φως.
- Παγκοσμίως έχουν καταγραφεί περίπου 30 αντίστοιχα θραύσματα της Οδύσσειας από την ίδια περίοδο, καθιστώντας το εύρημα ιδιαίτερα σπάνιο.
Μια τυχαία έρευνα στα αρχεία της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης οδήγησε στην αποκάλυψη ενός σπάνιου αποσπάσματος της «Οδύσσειας», το οποίο παρέμενε κρυμμένο για αιώνες ανάμεσα σε παλαιά εκκλησιαστικά κείμενα.
Ο δρ Μαρκ ντε Κρέι (Mark de Kreij), ειδικός στην αρχαιοελληνική γραμματεία και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Radboud, μελετούσε παλαιοχριστιανικά χειρόγραφα από την ελληνορωμαϊκή Αίγυπτο όταν εντόπισε ένα ασυνήθιστο κομμάτι περγαμηνής. Ήταν μικροσκοπικό. Με διαστάσεις μόλις 2,6 επί 3 ίντσες - όσο περίπου ένα συνηθισμένο τραπουλόχαρτο - το απομεινάρι έφερε έντονους λεκέδες υγρασίας, αποχρωματισμούς και μια εξαιρετικά πυκνή, καλλιγραφική γραφή. Κι όμως, πίσω από τη φαινομενικά ασήμαντη όψη του κρυβόταν ένα από τα πιο γνωστά επεισόδια του ομηρικού έπους.
Η ιεροσυλία και η οργή του θεού Ήλιου
Το κείμενο περιγράφει τη στιγμή όπου ο θεός Ήλιος διαπιστώνει ότι οι σύντροφοι του Οδυσσέα παραβίασαν τις εντολές του και έσφαξαν τα ιερά χρυσά βόδια του. Είχε προηγηθεί η αυστηρή προειδοποίηση της μάγισσας Κίρκης, η οποία είχε ορκίσει τον Ιθακήσιο βασιλιά να αφήσει ανέγγιχτα τα ζώα στο νησί της Θρινακίας.
Οι ναύτες, εξαντλημένοι από την πείνα και τις κακουχίες της θάλασσας, αγνόησαν τις συμβουλές του αρχηγού τους και έστησαν γλέντι με το κοπάδι. Η πράξη τους προκάλεσε την οργή του θεού, ο οποίος ζήτησε άμεση εκδίκηση από τους Ολύμπιους, απειλώντας να κατέβει στον Κάτω Κόσμο και να λάμπει ανάμεσα στους νεκρούς. Στο φινάλε της ραψωδίας, ο Δίας διαλύει το καράβι με κεραυνούς καταμεσής του πελάγους, αφήνοντας ζωντανό μόνο τον Οδυσσέα.
«Έτυχε να είναι ένα πραγματικά διασκεδαστικό απόσπασμα», δήλωσε ο δρ ντε Κρέι στον τηλεοπτικό σταθμό RTV Utrecht, περιγράφοντας τον ενθουσιασμό της αναγνώρισης των στίχων.
Μια έκδοση τσέπης από την Όαση Φαγιούμ
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, το εύρημα χρονολογείται γύρω στο 300 μ.Χ., στην καρδιά του 4ου αιώνα, και κατασκευάστηκε στην Όαση Φαγιούμ της Αιγύπτου. Όλα δείχνουν ότι αποτελούσε μέρος μιας εύχρηστης έκδοσης τσέπης, ενός φορητού κώδικα που χρησίμευε σε μορφωμένους ταξιδιώτες ή μαθητές της ύστερης αρχαιότητας.
Την ίδια ώρα, η επιβίωση του ευαίσθητου υλικού αποτελεί σπάνια εξαίρεση. Τα περισσότερα παπυρικά σπαράγματα που ανασύρονται από τέτοιες συλλογές αφορούν συνήθως φορολογικούς καταλόγους, διοικητικές πράξεις ή τυπικά συμβόλαια. Το συγκεκριμένο απόσπασμα σώθηκε επειδή παρέμεινε σφηνωμένο και προστατευμένο ανάμεσα στις σελίδες άλλων εγγράφων, μακριά από τη φθορά του φωτός.
Παγκοσμίως έχουν καταγραφεί μόλις περίπου 30 αντίστοιχα θραύσματα της Οδύσσειας από τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, με ένα από τα γνωστότερα να φυλάσσεται στις συλλογές του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης.
«Έχω την καλύτερη δουλειά στον κόσμο», ανέφερε ο καθηγητής σε ανακοίνωση του πανεπιστημίου. «Είμαι κυνηγός θησαυρών. Κάθε μέρα βρίσκεις κάτι όμορφο και αυτό είναι σίγουρα ένα από αυτά».
