Είναι έτοιμο το ΝΑΤΟ για πόλεμο; Οι Ουκρανοί λένε όχι
Τα drones των 5.000 δολαρίων που διαλύουν τανκς, τα νατοϊκά εγχειρίδια από το 1940 και το ευρωπαϊκό σχέδιο «Freyja»
Snapshot
- Τα drones χαμηλού κόστους στην Ουκρανία αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικά από τα παραδοσιακά άρματα μάχης πολλών εκατομμυρίων δολαρίων.
- Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προσαρμογή των στρατιωτικών τακτικών και εξοπλισμού του στις σύγχρονες συνθήκες πεδίου μάχης που διαμορφώνει ο πόλεμος στην Ουκρανία.
- Οι ασκήσεις του ΝΑΤΟ εξακολουθούν να βασίζονται σε παρωχημένα σενάρια και θεωρίες που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απειλές από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και σύγχρονα όπλα.
- Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από τα αμερικανικά συστήματα Patriot για την αντιαεροπορική άμυνα αποδεικνύεται προβληματική λόγω έλλειψης πυραύλων και περιορισμένης παραγωγικής ικανότητας.
- Η κοινοπραξία ευρωπαϊκών εταιρειών, με επικεφαλής την ουκρανική Fire Point, αναπτύσσει το σύστημα «Freyja» για να δημιουργήσει ανεξάρτητο και πιο οικονομικό αντιβαλλιστικό όπλο σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Όπλα δισεκατομμυρίων, θεωρίες δεκαετιών και στρατιωτικά δόγματα που σχεδιάστηκαν σε γραφεία πετιούνται στα σκουπίδια μέσα σε λίγες εβδομάδες στα χαρακώματα της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με τη Ρωσία. Οι εξελίξεις στην πρώτη γραμμή τρέχουν πλέον τόσο γρήγορα, ώστε τα επιτελεία σε Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον μένουν απλώς να παρακολουθούν αμήχανα.
Πέντε ανώτατοι Ουκρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι άμυνας παραδέχθηκαν στο Reuters ότι ο βασικός εξοπλισμός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας κινδυνεύει να αποδειχθεί ξεπερασμένος πριν καν χρησιμοποιηθεί σε μια γενικευμένη σύγκρουση. Το χάσμα είναι χαώδες. Την ώρα που το Κίεβο αλλάζει τακτικές στο πεδίο μέρα με τη μέρα, το ΝΑΤΟ χρειάζεται χρόνια ή και δεκαετίες γραφειοκρατίας για να εγκρίνει κονδύλια και να παραλάβει ένα νέο σύστημα.
Τανκς εκατομμυρίων εναντίον drones των 5.000 δολαρίων
«Τα άρματα μάχης είναι πλέον άχρηστα». Η δήλωση ανήκει στον Ντενίς Στιλέρμαν, συνιδιοκτήτη και επικεφαλής σχεδιαστή της Fire Point, μιας από τις κορυφαίες ουκρανικές εταιρείες παραγωγής πυραύλων και drones. Η εξήγηση που δίνει είναι απλή: ένα τηλεκατευθυνόμενο drone των 5.000 δολαρίων καταστρέφει για πλάκα ένα άρμα πολλών εκατομμυρίων.
Όμως, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να υπογράφουν συμβόλαια δισεκατομμυρίων για νέα τεθωρακισμένα.
Ένας εργαζόμενος επιθεωρεί ένα drone τύπου FP-1 σε ένα εργοστάσιο του κατασκευαστή όπλων Fire Point
Στο μέτωπο, τα φθηνά μη επανδρωμένα μέσα εξαφάνισαν την έννοια της κάλυψης. Μεγάλες μηχανοκίνητες φάλαγγες ή ομάδες πεζικού εντοπίζονται σε δευτερόλεπτα και διαλύονται. Ο διοικητής της ουκρανικής Εθνικής Φρουράς, Ολεξάντρ Πιβνένκο, ήταν σαφής όταν ρωτήθηκε για τις κοινές ασκήσεις των ανδρών του με νατοϊκά στρατεύματα: «Είναι καλοί στις εφόδους και στην κατάληψη θέσεων. Αλλά όταν πετάει ένα drone πάνω από το κεφάλι σου και δεν κοιτάζεις καν ψηλά, τι περιμένεις να απογίνει η ομάδα σου;».
Σενάρια του 1940 στην Εσθονία
Η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία των επιτελείων και την πραγματικότητα του πολέμου φάνηκε τον περασμένο Ιούνιο, σε μεγάλη άσκηση της Συμμαχίας στο Παλντίσκι της Εσθονίας, δίπλα στα οχυρωμένα σύνορα των 210 μιλίων με τη Ρωσία. Εκεί, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι εκπαιδεύονταν στη διακομιδή τραυματιών σε νοσοκομεία εκστρατείας, έχοντας ως δεδομένο ότι το ΝΑΤΟ θα είχε τον απόλυτο έλεγχο των αιθέρων. Στην εποχή των αθέατων drones μεγάλης εμβέλειας, τέτοια σενάρια δεν υφίστανται. Η άσκηση έμοιαζε μάλλον με ... υποχρεώση παρά με ρεαλιστικό σενάριο.
Στιγμιότυπο από την άσκηση Vigorous Warrior 2026 που έλαβε χώρα στην Εσθονία
Οι ρόλοι έχουν πλέον αντιστραφεί. Το Κίεβο επιχειρεί να εκπαιδεύσει το ΝΑΤΟ στα μαθήματα του μετώπου, όμως ο δυτικός μηχανισμός δυσκολεύεται να απορροφήσει τα νέα δεδομένα. Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία Ουκρανού αξιωματικού που παρακολούθησε σεμινάριο ψυχολογικών επιχειρήσεων στη Ρουμανία: τα νατοϊκά εγχειρίδια βασίζονταν ακόμα σε υποθέσεις εργασίας από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η παγίδα των Patriot και το ευρωπαϊκό σχέδιο Freyja
Το πιο επικίνδυνο μέτωπο για το ΝΑΤΟ παραμένει η αντιαεροπορική άμυνα. Οι ρωσικοί βομβαρδισμοί αποκάλυψαν την τυφλή εξάρτηση της Ευρώπης από τα αμερικανικά συστήματα Patriot, τεχνολογίας του 1991. Η Ουκρανία ξεμένει διαρκώς από αναχαιτιστικούς πυραύλους, καθώς τα εργοστάσια στις ΗΠΑ αδυνατούν να καλύψουν την κατανάλωση ενός πολέμου φθοράς.
Ταυτόχρονα, η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ εντείνεται. Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγορεί ευθέως τους Ευρωπαίους ότι εκμεταλλεύονται την ομπρέλα των ΗΠΑ χωρίς να συνδράμουν σε δικές του πολεμικές επιλογές, όπως η σύγκρουση με το Ιράν. Με το Πεντάγωνο να επανεξετάζει συνολικά τη στρατιωτική του παρουσία στην Ευρώπη, μεταφέροντας πιθανώς μεγάλο μέρος των δυνάμεων στην νέα στρατιωτική βάση που ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα φτιαχτεί στην Πολωνία, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες - όπως το Βερολίνο, η Ρίγα και άλλες - αναζητούν επειγόντως διέξοδο.
Το Κίεβο περιμένει την άνοιξη το νέο γαλλοϊταλικό σύστημα SAMP/T-NG για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων. Ένα βήμα όμως προς την ευρωπαϊκή πολεμική ανεξαρτησία, έγινε τον Ιούλιο, όταν η Ουκρανία και εννέα ευρωπαϊκές χώρες συγκρότησαν κοινοπραξία περίπου δώδεκα εταιρειών για την ανάπτυξη ενός νέου αντιβαλλιστικού πυραύλου με την ονομασία «Freyja».
Βασικός βιομηχανικός πυλώνας του σχεδίου είναι η Fire Point του Στιλέρμαν. Στόχος είναι ένα όπλο φθηνότερο και ταχύτερο στην παραγωγή από τους Patriot, το οποίο θα κατασκευάζεται εξ ολοκλήρου σε ευρωπαϊκό έδαφος ώστε να μην εξαρτάται από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον. «Αν ξοδεύεις 20 δισεκατομμύρια δολάρια για την αεράμυνά σου, οφείλεις να είσαι ανεξάρτητος για τη δική σου ασφάλεια», ξεκαθάρισε ο Στιλέρμαν.
