Telegraph: Πολιτικό αδιέξοδο και χάος στη Λιβύη

Στρατηγοί και διπλωμάτες γνωρίζουν εκ πείρας πόσο πιο εύκολο είναι να ξεκινήσει από το να τελειώσει ένας πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Πιστεύουν ότι ανάμεσα στη φιλοδοξία της Δύσης να απαλλαγεί από τον συνταγματάρχη Καντάφι και το ψήφισμα του ΟΗΕ που προσφέρει πολύ πιο περιορισμένο δικαίωμα για την προστασία των αμάχων, υπάρχει απόσταση.

Ο κίνδυνος που μπορεί να επισημάνει κανείς είναι ότι ο ηγέτης της Λιβύης πιθανόν να προκαλέσει πολιτικό αδιέξοδο, χάος ή και τα δύο. Βρετανοί διπλωμάτες μιλούν για ντε φάκτο διχοτόμηση στη Λιβύη, με ξένη κατοχή στις ανατολικές περιοχές της. Οι στρατηγοί προειδοποιούν για υπερβολική επέκταση της συγκεκριμένης επιχείρησης.

Ωστόσο, η Βρετανία δείχνει να μην διαθέτει δεύτερο σχέδιο στο στρατιωτικό της συρτάρι, αν τα πράγματα εξελιχθούν άσχημα στον Κόλπο. Ο Ντέιβιντ Κάμερον άκουσε τις φωνές της σύνεσης και προχώρησε μπροστά. Στη Βουλή των Κοινοτήτων τη Δευτέρα, το σύνολο των βουλευτών σφράγισε την απόφασή του. Όμως δεν είναι τόσο σαφές αν αντιλαμβάνεται ότι η απόφασή του για «έναν δίκαιο και σωστό πόλεμο» στη Λιβύη ανοίγει νέα σελίδα στην ιστορία της πρωθυπουργίας του. Λέγεται ότι οι ηγέτες που έχουν επιλέξει να προχωρήσουν σε πόλεμο, δεν είναι ποτέ ξανά ίδιοι.

Είναι γεγονός ότι τα γαλλικά αεροπλάνα επιτέθηκαν πρώτα στα στρατεύματα του Καντάφι μετά την παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός από τον Λίβυο ηγέτη, όμως διπλωματικές πηγές στο Λονδίνο αναγνώρισαν ότι η Δυτική Συμμαχία δεν θα είχε συσπειρωθεί τόσο γρήγορα χωρίς τις «παθιασμένες διπλωματικές προσπάθειες» του Ντέιβιντ Κάμερον. Όμως η αντοχή και οι συνέπειες της συγκεκριμένης επιχείρησης αναμένονται να δοκιμαστούν στο «χωνευτήρι της σύγκρουσης». Μόλις μία εβδομάδα μετά, βρετανικά δημοσιεύματα σχολιάζουν ότι ο θρίαμβος του Κάμερον ενδέχεται να εξελιχθεί σε κατάρα.

Είναι σαφές ότι η απομάκρυνση του Καντάφι δεν θα είναι αρκετή για να αναδυθεί η δημοκρατία στη Λιβύη, επισημαίνει στην «Daily Telegraph» οGeorge Grant, διευθυντής για την παγκόσμια ασφάλεια και τρομοκρατία στο Henry Jackson Society. Η Δύση πρέπει να θυμηθεί τα οδυνηρά διδάγματα από το Ιράκ και το Αφγανιστάν, που η αλλαγή του καθεστώτος ήταν μόνο το πρώτο βήμα. Η Λιβύη πρέπει άμεσα να αναπτύξει τους πυλώνες της αστικής υποδομής, όπως την ελευθερία του Τύπου, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, καθώς και μια επαγγελματική δημόσια υπηρεσία, που είναι απαραίτητη για μια δημοκρατία. Βοηθώντας τη Λιβύη στην δημοκρατική μετάβαση, είναι ζωτικής σημασίας να αξιοποιηθούν οι μεγάλες ελπίδες και η καλή θέληση του λαού της Λιβύης, για να αποφευχθεί η κάθοδος στο χάος που καταράστηκε το Ιράκ και το Αφγανιστάν σε μια παρατεταμένη περίοδο συγκρούσεων.

Στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, οι περισσότεροι άνθρωποι ήταν ευτυχείς που απαλλάχθηκαν από τα αφεντικά τους και οι περισσότεροι Λίβυοι θα είναι ευτυχείς να δουν τον Καντάφι να αποχωρεί. Το επόμενο βήμα θα είναι η πτώση του καθεστώτος η οποία αναμένεται να προκαλέσει ανάλογη καταστροφή με το Αφγανιστάν και το Ιράκ, σχολιάζει στην «Independent» διπλωματικός ανταποκριτής στη Λιβύη. Και στις δύο περιπτώσεις ο επιτυχής πόλεμος άφησε τις ΗΠΑ ως κυρίαρχη δύναμη στη χώρα. Στο Ιράκ αυτό σύντομα μετατράπηκε σε μια ντεμοντέ αυτοκρατορική κατοχή. «Το ίδιο πρόβλημα θα ανακύψει στη Λιβύη με την απουσία ενός αξιόπιστου τοπικού εταίρου, εφόσον οι αντάρτες αποδεικνύονται πολιτικά και στρατιωτικά αδύναμοι. Η ιστορία έχει δείξει ότι οι τοπικοί ηγέτες οι οποίοι ανεβαίνουν στην εξουσία, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι συνήθως αυτοί που μιλούν καλύτερα την αγγλική γλώσσα.

Στην περίπτωση της Λιβύης υπάρχει μια περαιτέρω επιπλοκή. Ένα κράτος πλούσιο σε πετρέλαιο, αποτελεί την χειρότερη ένδειξη για την πολιτική εξέλιξη μιας χώρας. Οδηγεί σε απολυταρχία διότι όποιος ελέγχει τα έσοδα του πετρελαίου μπορεί να πληρώσει για τις ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας και να αγνοεί το λαό. Λίγα κράτη μέλη εξαρτώνται εντελώς από το πετρέλαιο και έχουν δημοκρατικό πολίτευμα. «Συνήθως οι νέοι κυβερνήτες σε χώρες, όπως στο Ιράκ είναι αρπακτικά», επισημαίνει η εφημερίδα. Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Ντείβιντ Κάμερον, η Χίλαρι Κλίντον και ο Νικολά Σαρκοζί πιστεύουν στη δική τους προπαγάνδα έχοντας εξασφαλίσει την υποστήριξη του Αραβικού Συνδέσμου για τις αεροπορικές επιδρομές. Διπλωμάτες που περιφρονούσαν τις απόψεις του Αραβικού Συνδέσμου ξαφνικά αντιμετωπίζουν την έκκλησή τους για την ζώνη απαγόρευσης πτήσεων ως απόδειξη, ότι ο αραβικός κόσμος ευνοεί την επιχείρηση. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει πολύ γρήγορα, καθώς οι Άραβες ηγέτες είναι κυρίως οι άνθρωποι που επιδιώκουν να εκτοπίσουν το «αραβικό ξύπνημα».

Η Λιβύη παράγει 1.8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και εξάγει το 85% της παραγωγής της. Αν και αυτή η παραγωγή θεωρείται μικρή σε σχέση με αυτή της Ρωσίας και της Σ. Αραβίας (περίπου 10 εκατ. βαρέλια την ημέρα), η Λιβύη θεωρείται προνομιούχος χώρα λόγω των τεραστίων αποθεμάτων της ( 47 δισ. βαρέλια), αφού αποδεδειγμένα έχει τα μεγαλύτερα κοιτάσματα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Αφρική και έτσι κατατάσσεται ως 9η χώρα στον κόσμο σε αποθέματα πετρελαίου. Η Financial Times επισημαίνει, ότι η διεθνής κοινότητα αν και έχει πλήξει τον Λίβυο ηγέτη με μια σειρά κυρώσεων και πάγωμα λογαριασμών, με στόχο να τον αποκόψει από χρηματοδότηση, εξακολουθεί να κάθεται πάνω σε μια «λίμνη» χρυσού.

Η κεντρική τράπεζα της Λιβύης, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο του συνταγματάρχη Gaddafi, κατέχει 143,8 τόνους χρυσού, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αλλά πολλοί υποψιάζονται ότι το πραγματικό ποσό είναι αρκετούς τόνους υψηλότερο. Αυτά τα αποθέματα, μεταξύ των 25 πλουσιότερων στον κόσμο, αξίζουν πάνω από 6,5 δισ. δολάρια σε τωρινές τιμές, μέγεθος αρκετό για να συντηρήσει έναν μικρό στρατό μισθοφόρων επί μήνες ή και χρόνια.

Ο Ντέιβιντ Κάμερον έχει επισημάνει πολλές φορές ότι η επέμβαση στη Λιβύη ήταν προς το εθνικό συμφέρον της Βρετανίας. Η Guardian υποστηρίζει ότι το «Εθνικό Συμφέρον» έχει χρησιμοποιηθεί πολύ συχνά για να δικαιολογήσει μία χώρα, την έναρξη πολέμου με στόχο το πετρέλαιο . Η Βρετανία χρειάζεται έναν άνθρωπο για να κάνει επιχειρήσεις στο εσωτερικό της Τρίπολης, καθώς πλέον ο Καντάφι δεν μπορεί να συνεχίσει. Επίσης, έρευνα που διεξήγαγε το βρετανικό Channel 4 το περασμένο καλοκαίρι, εμπλουτίζει τα συμφέροντα της Βρετανίας προς τη Λιβύη παραθέτοντας τις εξής δραστηριότητες:

-Το 2009 στο Ηνωμένο Βασίλειο οι εξαγωγές αγαθών προς τη Λιβύη ανήλθαν στις 423 εκατ. στερλίνες. (Πηγή: HMRC Overseas Trade Statistics)

-Το 2008 οι εξαγωγές του Ηνωμένου υπηρεσιών στη Λιβύη ήταν αξίας 244 εκατ. στερλινών (Πηγή: ONS Balance of Payments Pink Book).

-Συνολικά εκτιμάται ότι 150 εταιρείες του Ηνωμένου Βασιλείου δραστηριοποιούνται στη Λιβύη.

Η Βρετανία έχει ήδη δηλώσει ότι οι επιχειρήσεις θα ενταθούν έως ότου η δυτική συμμαχία επιβάλλει τη ζώνη απαγόρευσης πτήσεων πάνω από τη Λιβύη σύμφωνα με την απόφαση του ΟΗΕ. Βρετανικές κυβερνητικές πηγές ανέφεραν ότι είναι νόμιμο, σύμφωνα με το ψήφισμα του ΟΗΕ να επέμβει κανείς εφόσον ο στόχος αποτελεί απειλή για τον άμαχο πληθυσμό της Λιβύης. Την περασμένη εβδομάδα το ψήφισμα του ΟΗΕ κρίθηκε ως θρίαμβος της διπλωματίας, ένα ακόμη σημείο-κλειδί που αμφισβητείται λίγες ημέρες μετά την έναρξη της επιχείρησης.

Ο βρετανός υπουργός Εξωτερικών πιστεύει ότι η ξαφνική αύξηση των αιτημάτων για δημοκρατία στη Μέση Ανατολή, την Αφρική και σε άλλα μέρη του κόσμου θα οδηγήσει σε «μία ιστορική αλλαγή τεράστιας σημασίας». «Βρισκόμαστε μόλις στα αρχικά στάδια αυτού που συμβαίνει στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Ήδη αναμένεται να ξεπεράσει την οικονομική κρίση του 2008 και τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και είναι πιθανό να φέρει ένα επίπεδο αλλαγής σε όλες τις χώρες του κόσμου». Τα «βαρυσήμαντα γεγονότα» που σημειώνονται αυτή τη στιγμή θα εξαπλωθούν και δεν θα σταματήσουν στον αραβικό κόσμο. Αν η έκβαση αυτού του πολέμου δεν είναι η επιθυμητή, ο εξτρεμισμός και η τρομοκρατία θα πρωτοστατούν. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις θα είναι τεράστιες, με επιπτώσεις και στο ανθρώπινο ηθικό.

Ο πόλεμος είναι ο πατέρας όλων των πραγμάτων», έγραψε ο Έλληνας ποιητής και φιλόσοφος Ηράκλειτος. To μάθημά του είναι απλό: πρέπει να προσέξουμε τις συνέπειες όχι μόνο της ήττας, αλλά και της νίκης.

Πηγή: www.newscode.gr