Τι προβλέπει το Σύνταγμα για την αναθεώρηση - Η δύσκολη εξίσωση με τις πλειοψηφίες

Το ίδιο το Σύνταγμα της Ελλάδος, στο άρθρο 110 προβλέπει τη διαδικασία με την οποία μπορεί να γίνεται η αναθεώρησή του.

Ωστόσο, με δεδομένη την κομματική σύνθεση της Βουλής, αλλά και τις εκτιμήσεις για την πολυκομματική σύνθεση και της επόμενης Βουλής μετά τις εκλογές του 2027, η αναθεώρηση αναδεικνύεται σε ιδιαίτερα δύσκολη εξίσωση για «δυνατούς λύτες». Κι αυτό γιατί οι πρόνοιες του Συντάγματος για αυξημένες πλειοψηφίες, φαίνεται πως θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθούν στο σημερινό, πολύ πολωμένο πολιτικό σκηνικό.

Η διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα:

Για να αναθεωρηθεί το Σύνταγμα θα πρέπει αρχικά να υπάρξει πρόταση για την αναθεώρηση συγκεκριμένων άρθρων, που να υπογράφεται από τουλάχιστον 50 βουλευτές. Αυτό, είναι αυτονόητο ότι η ΝΔ μπορεί να το εξασφαλίσει σε αυτή τη φάση.

Στη συνέχεια η Βουλή καλείται να αποφασίσει αν συναινεί στην αναθεώρηση καθενός από τα προτεινόμενα άρθρα. Ωστόσο, το Σύνταγμα ζητά πλειοψηφία 3/5, δηλαδή 180 βουλευτές. Αν και η ΝΔ μπορεί εύκολα να εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία (άνω των 150), σε αυτή τη φάση δεν μπορεί να εξασφαλίσει αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων αν δεν υπάρξουν συναινέσεις με άλλα κόμματα, έστω και σε κάποια άρθρα από τα προτεινόμενα.

Η Βουλή καλείται να επαναλάβει την ψηφοφορία τουλάχιστον 1 μήνα αργότερα ώστε να διαπιστωθεί εκ νέου η αυξημένη πλειοψηφία επί των υπό αναθεώρηση άρθρων.

Η διαδικασία που αφορά τη σημερινή Βουλή ολοκληρώνεται σε αυτό το σημείο και στη συνέχεια, το βάρος της αναθεώρησης πέφτει στην επόμενη (αναθεωρητική) Βουλή.

Όπως αναφέρει η παράγραφος 3, η επόμενη Boυλή, κατά την πρώτη σύνoδό της, απoφασίζει με απόλυτη πλειoψηφία (δηλαδή με 151 ψήφους) σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις.

Εδώ όμως τίθεται ένα κρίσιμο ζήτημα, καθώς το Σύνταγμα προβλέπει ότι αν στην πρώτη Βουλή δεν έχει επιτευχθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 180 ψήφων, αλλά ένα άρθρο έχει εγκριθεί για αναθεώρηση μόνο με την απόλυτη πλειοψηφία των 151, τότε θα πρέπει να λάβει την αυξημένη πλειοψηφία των 180 ψήφων από την αναθεωρητική Βουλή.

Το ζήτημα της πλειοψηφίας των 180 ψήφων, είτε στη σημερινή, είτε στην επόμενη, αποτελεί το μεγαλύτερο «αγκάθι» για να καταφέρει η ΝΔ να αναθεωρήσει τελικά όλα τα άρθρα στα οποία αναφέρθηκε σήμερα ο πρωθυπουργός.

Ουσιαστικά δηλαδή, για να αναθεωρηθεί ένα άρθρο του Συντάγματος, αυτό θα πρέπει να λάβει αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών, τουλάχιστον μία φορά, είτε από τη σημερινή Βουλή, είτε από την επόμενη, αναθεωρητική, Βουλή.

Με το βλέμμα στραμμένο στο ΠΑΣΟΚ

Είναι σαφές, με δεδομένη την αριθμητική, αλλά και την πολιτική σύνθεση της Βουλής, ότι το βλέμμα του πρωθυπουργού είναι εν πολλοίς στραμμένο στο ΠΑΣΟΚ.

Η ΝΔ αριθμεί 156 βουλευτές και αν επιτευχθεί συναίνεση με τους 33 του ΠΑΣΟΚ, τουλάχιστον σε ορισμένα από τα άρθρα, η αναθεώρησή τους «περνάει» με 189 «ξεκλειδώνοντας» έτσι τη διαδικασία και για την Αναθεωρητική Βουλή.

Με δεδομένο ότι πολιτικά είναι αδύνατη η σύγκλιση της ΝΔ με τον ΣΥΡΙΖΑ, τη ΝΕΑΡ ή το ΚΚΕ, ενώ μια σύγκλιση με την Ελληνική Λύση δεν επαρκεί αριθμητικά, εξάγεται το συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση θα πιέσει το ΠΑΣΟΚ προκειμένου να συμφωνήσει σε όσο το δυνατόν περισσότερα άρθρα.

Αυτό όμως, θα μπορούσε δυνητικά να ενισχύσει τις εσωκομματικές φυγόκεντρες δυνάμεις προς τα «δεξιά» και προς τα «αριστερά».

Η συζήτηση ενδεχομένως να αποκαλύψει βασικές πολιτικές αποκλίσεις μεταξύ των στελεχών του ΠΑΣΟΚ, με κυριότερη μάλιστα, εκείνη του Άρθρου 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά και το άρθρο για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.

Με άλλα λόγια, η χρονική στιγμή που επιλέγεται από τον πρωθυπουργό ώστε να ανοίξει «επισήμως» αυτή η συζήτηση, δε θα μπορούσε να είναι χειρότερη συγκυριακά για το ΠΑΣΟΚ.

Από την άλλη πάντως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Χαριλάου Τρικούπη διατηρεί ενεργό το επιχείρημα ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για την αναθεώρηση για ζητήματα όπως ο λεγόμενος «νόμος περί ευθύνης υπουργών», ή ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.