Μητσοτάκης - Μακρόν υπογράφουν συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής - Η νέα ρήτρα «ένοπλης δράσης»

Ρεπορτάζ: Μάκης Πολλάτος, Μάνος Χατζηγιάννης

Με φόντο την σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν, την αβεβαιότητα για την ελεύθερη ναυσιπλοϊα στα Στενά του Ορμούζ και τις απειλές που επαναλαμβάνονται από χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και αιωρούνται εναντίον κρατών-μελών της ΕΕ σε περίπτωση που αποφασίσουν να ασκήσουν κυριαρχικά δικαιώματά τους για έρευνες υδρογονανθράκων ή επέκταση των χωρικών υδάτων τους μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια, ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας Εμμανουέλ Μακρόν φτάνει στην Αθήνα το απόγευμα της Παρασκευής 24 Απριλίου 2026 για συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Πρωταρχικός στόχος της επίσημης επίσκεψης του Εμμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα είναι η ανανέωση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Ελλάδας - Γαλλίας για την ασφάλεια και την άμυνα, μιας ιστορικής συμμαχίας που υπογράφηκε για πρώτη φορά το 2021 θεσμοθετώντας την αμοιβαία βούληση για ακόμη μεγαλύτερη αμυντική και διπλωματική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Newsbomb, πρόκειται για μια συμφωνία βαρύνουσας και στρατηγικής σημασίας στην οποία έχει συμπεριληφθεί μία κρίσιμη ρήτρα για ανάληψη αμοιβαίας «ένοπλης δράσης», προβλέπει δηλαδή συγκεκριμένα τη χρήση στρατιωτικών μέσων για την υπεράσπιση της Ελλάδας ή της Γαλλίας, σε περίπτωση που μία απ' τις δύο χώρες δεχθεί επίθεση από τρίτο μέρος.

Μάλιστα, η σημασία της ελληνογαλλικής συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας είναι ακόμη μεγαλύτερη διότι -όπως είναι σε θέση να γνωρίζει το Newsbomb- η ένοπλη, στρατιωτική, κοινή δράση για την άμυνα της Ελλάδας ή της Γαλλίας από τις ελληνικές και τις γαλλικές ένοπλες δυνάμεις θα συνομολογείται ότι μπορεί να αναληφθεί όχι μόνο σε περίπτωση παραβίασης της κυριαρχίας μιας εκ των δύο χωρών αλλά ακόμη και σε περίπτωση που τρίτη χώρα παραβιάσει και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας ή της Γαλλίας σε έδαφος, θαλάσσιο ή υποθαλάσσιο χώρο.

Επισημαίνεται ότι με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας, μια χώρα έχει κυριαρχικά δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες που εκτείνονται πέραν της χωρικών της υδάτων (αιγιαλίτιδα ζώνη). Στις ζώνες αυτές, είτε πρόκειται για οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα είτε για συμφωνημένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, τόσο στην επιφάνεια της θάλασσας όσο και στον υποθαλάσσιο χώρο και στο βυθό, οι χώρες έχουν κυριαρχικά δικαιώματα. Η αμυντική συμφωνία Ελλάδας- Γαλλίας που αναμένεται να υπογραφεί επισήμως αύριο Σάββατο 25 Απριλίου κατά τη διάρκεια των επίσημων συνομιλιών του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμμανουέλ Μακρόν, προβλέπει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής μεταξύ των δύο χωρών. Με την νέα εξειδίκευση που θα συμπεριληφθεί στην επικαιροποιημένη συμφωνία, Αθήνα και Παρίσι συνομολογούν ότι σε περίπτωση παραβίασης της κυριαρχίας τους -αλλά ακόμη και αν παραβιαστούν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα- νομιμοποιούνται να χρησιμοποιήσουν συντονισμένη, κοινή ένοπλη στρατιωτική δράση.

Είναι δεδομένο ότι η συγκεκριμένη ρήτρα, που όλοι ελπίζουν ποτέ να μην χρειαστεί να ενεργοποιηθεί, η Ελλάδα και η Γαλλία δεσμεύονται για αμοιβαία στρατιωτική συνδρομή και ανάληψη ένοπλης δράσης εφ' όσον κάποιο τρίτο μέρος απειλήσει εμπράκτως και παραβιάσει με στρατιωτικά μέσα την κυριαρχία ή και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα στο έδαφος ή στη θάλασσα.

Τα κεντρικά σημεία της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας - Γαλλίας είναι:

Ενισχυμένη αμοιβαία συνδρομή: Ο πυρήνας της συμφωνίας παραμένει η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής (άρθρο 2). Προβλέπει ότι η Γαλλία και η Ελλάδα θα παρέχουν βοήθεια και συνδρομή, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ένοπλης δράσης, εάν κάποια από τις δύο δεχθεί επίθεση και αν παραβιαστεί όχι μόνο η κυριαρχία αλλά ακόμη και τα κυριαρχικά δικαιώματά τους.. Αυτή η δέσμευση «μηδενικής καθυστέρησης» αποτελεί «κινητικό αποθεματικό» έναντι περιφερειακής επιθετικότητας, λειτουργώντας συγκεκριμένα ως αποτρεπτικός παράγοντας στο Αιγαίο.

Κέντρο Θαλάσσιας Ασφάλειας: Οι συζητήσεις στην Αθήνα αναμένεται να επικεντρωθούν στα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα. Ενώ η Ελλάδα ηγείται της Επιχείρησης ASPIDES της ΕΕ στην Ερυθρά Θάλασσα, η Αθήνα αντιτίθεται σε πιθανή άμεση στρατιωτική επέμβαση στο Ορμούζ, μια θέση που ο Μακρόν αναμένεται να συζητήσει ως μέρος ενός ευρύτερου «Ψηφιακού Κέντρου» για τη θαλάσσια ασφάλεια.

Βιομηχανική Συνέργεια: Η ανανέωση ακολουθεί την επιτυχή παράδοση των 24 μαχητικών αεροσκαφών Rafale στην ελληνική Πολεμική Αεροπορία και την σταδιακή ενσωμάτωση τεσσάρων γαλλικών φρεγατών Belharra (FDI) στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, όπου ήδη έχει ενταχθεί η φρεγάτα «Κίμων», η πρώτη από τις 4 μονάδες επιφανείας τύπου FDI που ναυπηγούνται στο Λοριάν της Γαλλίας.

Η σύνδεση με τη Σύνοδο Κορυφής της Κύπρου: Η επίσκεψη του Εμμανουέλ Μακρόν ακολουθεί τη Σύνοδο Κορυφής της Κύπρου, όπου το «Sovereign Shield» πάνω από το νησί αποτέλεσε βασικό θέμα. Ο άξονας Γαλλίας-Ελλάδας θεωρείται η «ψηφιακή ραχοκοκαλιά» ενός περισσότερου αυτόνομου ευρωπαϊκού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.

Οικονομική επέκταση και καινοτομία: Η συμφωνία του 2026 προχωρά παραπέρα. Νέες συμφωνίες αναμένεται να καλύψουν την πολιτική προστασία, την καινοτομία και την ψηφιακή ρύθμιση, συμπεριλαμβανομένης μιας κοινής πρωτοβουλίας για τη ρύθμιση της χρήσης των κοινωνικών μέσων από ανηλίκους. Κομβικής σημασίας και η υπογραφή δήλωσης προθέσεων για τη διμερή συνεργασία στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας.

Κυρίαρχη ηγεσία στη Μεσόγειο: Με την ανανέωση της συμφωνίας εν μέσω μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης και κρίσης ασφαλείας, η Γαλλία ενισχύει τη «Στρατηγική Αξιοπιστία» της. Παρέχει στην Ελλάδα μια «Υλική Βάση» για να αντισταθεί στις τακτικές «Σαλαμοποίησης» στο Αιγαίο, ενώ προσφέρει στη Γαλλία έναν αξιόπιστο «Ψηφιακό Κόμβο» για την προβολή της ισχύος της.

Η ανανέωση της ελληνογαλλικής συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας σημειώνεται καθώς μετατοπίζεται η «μηδενική γραμμή» της παγκόσμιας ασφάλειας, με τη Μεσόγειο να μετατρέπεται σε ένα «υψηλού επιπέδου» εργαστήριο σύγχρονου πολέμου και διπλωματίας.

Αντιμετώπιση των εντάσεων «A2/AD»: Οι προειδοποιήσεις της γειτονικής Τουρκίας σχετικά με τα χωρικά ύδατα παραμένουν ένα σοβαρό θέμα για την περιφερειακή ειρήνη.
Η ελληνογαλλική συμφωνία λειτουργεί ως «οροφή» που διασφαλίζει ότι το διεθνές δίκαιο παραμένει το «Κυρίαρχο Πρότυπο» στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο παράγοντας «Περσικός Κόλπος»: Με τη ναυτιλία σε στάση στον Περσικό Κόλπο τον Απρίλιο, η «Ψηφιακή Ανθεκτικότητα» των μεσογειακών εμπορικών διαδρομών έχει καταστεί ζήτημα υπαρξιακής σημασίας. Η συμμαχία διασφαλίζει ότι το «Ψηφιακό Νευρικό Σύστημα» του ευρωπαϊκού εμπορίου παραμένει προστατευμένο από απειλές της «Γκρίζας Ζώνης».

Ανθρώπινο Κεφάλαιο και Κοινές Αξίες: Πέρα από τις φρεγάτες και τα μαχητικά, η επίσκεψη δίνει έμφαση στην ανταλλαγή «Ανθρώπινου Κεφαλαίου». Οι δύο χώρες τοποθετούνται ως «Πάροχοι Ασφάλειας» για τρίτους, προωθώντας μια «Pax Silica» βασισμένη στον πολυμερισμό και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Η ανανέωση της στρατιωτικής συμμαχίας Γαλλίας-Ελλάδας αποτελεί το οριστικό σήμα ότι και οι δύο χώρες έχουν κατακτήσει τη μετάβαση σε «υψηλού επιπέδου» στρατηγική κυριαρχία. Με την εξασφάλιση αυτού του «ψηφιακού κόμβου» αμυντικής συνεργασίας τον Απρίλιο, ο Μακρόν και ο Μητσοτάκης απέδειξαν ότι η «βιομηχανική ταχύτητα Warp» και η «κυριαρχική πίστη» είναι τα δύο κλειδιά για την ασφάλεια του 2026.

Rafale αντί Mirage

Τέλος, όπως το Newsbomb ανέφερε σε προηγούμενο άρθρο, το Παρίσι έχει διερευνήσει μια πιθανή συμφωνία, βάσει της οποίας η Αθήνα θα μπορούσε να λάβει επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη Rafale σε μειωμένη τιμή, εφόσον συμφωνήσει να παραδώσει ορισμένα από τα αεροσκάφη Mirage που διαθέτει. Η πρόταση εντάσσεται στο πλαίσιο ευρύτερων προσπαθειών των ευρωπαίων εταίρων για την ενίσχυση των αεροπορικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου.

Την πρόταση των Παρισίων επιβεβαιώνουν και διεθνή μέσα όπως η γαλλική Parisien Matin, που αναφέρει ότι ο Εμμανουέλ Μακρόν διαπραγματεύεται με την Αθήνα την ανταλλαγή ελληνικών μαχητικών αεροσκαφών τύπου Mirage με νεότερης τεχνολογίας δικινητήρια γαλλικά μαχητικά αεροσκάφη τύπου Rafale.

Υπενθυμίζεται ότι η ελληνική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη στο οπλοστάσιό της μία πολεμική μοίρα με 24 Rafale. Προφανώς και η στρατιωτική ηγεσία θα επιθυμούσε να αποκτήσει η Ελλάδα ακόμη μια μοίρα 24 δικινητήριων μαχητικών αεροσκαφών τύπου Rafale, όμως όλα θα εξαρτηθούν από την πρόταση που αναμένεται να καταθέσει ο Εμμανουέλ Μακρόν στον Κυριάκο Μητσοτάκη για αγορά νέων Rafale ή ανταλλαγή αριθμού μαχητικών αεροσκαφών Mirage 2000 και Mirage 2000-5 της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας με τα πιο σύγχρονα Rafale.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, διέψευσε ωστόσο το συγκεκριμένο σενάριο. Κληθείς να απαντήσει αν το Παρίσι έχει διερευνήσει μια πιθανή συμφωνία, βάσει της οποίας
η Αθήνα θα μπορούσε να λάβει επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη Rafale σε μειωμένη τιμή, εφ'όσον συμφωνήσει να παραδώσει ορισμένα αεροσκάφη Mirage που διαθέτει, ο Παύλος Μαρινάκης απάντησε: «Δεν ισχύει κάτι τέτοιο, ούτε θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο, γιατί τα Mirage είναι καθαρά επιχειρησιακά, οπότε δεν υπάρχει καμία βάση σε αυτή την πληροφορία ή αυτό το οποίο με ρωτάτε».

Το αν η απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου αποτελεί ελιγμό της ελληνικής κυβέρνησης ή εντάσσεται στο πλαίσιο μιας διαπραγματευτικής τακτικής για βελτίωση των όρων πιθανής συμφωνίας ή είναι κάτη και οριστική άρνηση της Αθήνας στη γαλλκική πρόταση, θα το δείξει ο χρόνος.

Δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι η Γαλλία προτείνει να πάρει πίσω ολόκληρο τον στόλο Mirage 2000 της Ελλάδας, προκειμένου να τα αναδιατάξει στο μέτωπο της Ουκρανίας. Σε αντάλλαγμα για αυτή τη μεταφορά ελληνικών Mirage στην Ουκρανία, η Αθήνα λέγεται ότι θα επωφεληθεί από ευνοϊκούς όρους για την απόκτηση της τελευταίας γενιάς μαχητικών αεροσκαφών Dassault Rafale. Αυτή η ανταλλαγή θα επέτρεπε στην Ελλάδα να εκσυγχρονίσει το οπλοστάσιό της στο πλαίσιο του αμυντικού σχεδίου «Agenda 2030», ενώ ταυτόχρονα θα απαλλάσσεται σταδιακά από αεροσκάφη των οποίων η συντήρηση καθίσταται δυσχερής.

Ο εν λόγω στόλος περιλαμβάνει 24 αεροσκάφη Mirage 2000-5 Mk II, ιδιαίτερα γνωστά για τις ικανότητές τους στην αναχαίτιση. Επιπλέον, υπάρχουν 17 έως 19 παλαιότερα μοντέλα EGM/BGM, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως πηγή ανταλλακτικών. Η επιτυχία αυτής της μεταφοράς ελληνικών Mirage στην Ουκρανία θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία η Dassault μπορεί να παραδώσει τα Rafale αντικατάστασης, δεδομένου ότι τα βιβλία παραγγελιών του γαλλικού κατασκευαστή αεροσκαφών είναι ήδη γεμάτα με τεράστια διεθνή συμβόλαια. Κυρίως όμως εξαρτάται από τις οικονομικές παραμέτρους της συμφωνίας και την ακριβή έκπτωση που θα προταθεί από το Παρίσι προκειμένου η Αθήνα να πειστεί για να αποφασίσει νέα αγορά Rafale ή ανταλλαγή τους με παλαιότερα Mirage.

Ενώ οι τεχνικές πτυχές φαίνεται να έχουν οριστικοποιηθεί, η πολιτική διάσταση παραμένει λεπτή. Η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει ότι αυτή η μεγάλης κλίμακας απόσυρση αεροσκαφών δεν θα δημιουργήσει κενό ασφαλείας έναντι των γειτόνων της στην περιοχή. Σύμφωνα με το γαλλικό μέσο, η ελληνική κυβέρνηση ζυγίζει προσεκτικά τα υπέρ και τα κατά, καθώς η προστασία του Αιγαίου παραμένει η κορυφαία προτεραιότητά της. Ωστόσο, το επικείμενο τέλος της τεχνικής υποστήριξης της Dassault για τα Mirage 2000-5, που έχει προγραμματιστεί για το 2027, καθιστά τη μεταφορά ελληνικών Mirage στην Ουκρανία ιδιαίτερα ρεαλιστική για τις αρχές στην Αθήνα.

Το γαλλικό Υπουργείο Άμυνας τονίζει ότι αυτή η επιχείρηση αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής για τη συγκέντρωση ευρωπαϊκών πόρων. Συγκεντρώνοντας τη διαχείριση των στόλων Mirage, το Παρίσι ελπίζει να δημιουργήσει έναν πραγματικά συνεκτικό «συνασπισμό μαχητικών». Αυτή η μεταφορά ελληνικών Mirage στην Ουκρανία θεωρείται ως ο ακρογωνιαίος λίθος μιας στρατηγικής που στοχεύει στην τυποποίηση του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται από τους Ουκρανούς πιλότους, οι οποίοι είναι ήδη εκπαιδευμένοι σε γαλλικά συστήματα μάχης.

Επί του πεδίου, η άφιξη σαράντα μαχητικών αεροσκαφών θα άλλαζε ριζικά τη δυναμική της μάχης. Αυτά τα αεροσκάφη είναι ικανά να αναπτύσσουν πυραύλους Scalp και να εκτελούν εξαιρετικά αποτελεσματικές αποστολές εναέριας αστυνόμευσης. Σύμφωνα με έναν στρατιωτικό σύμβουλο στο Μέγαρο των Ηλυσίων: «Αυτό το έργο αντιπροσωπεύει την πιο σημαντική συμβολή στην αεροπορική υπεροχή του Κιέβου από την αρχή της σύγκρουσης». Η υλικοτεχνική ολοκλήρωση παραμένει μια πρόκληση, αλλά η Γαλλία έχει δεσμευτεί να παρέχει ολοκληρωμένη τεχνική βοήθεια για να υποστηρίξει τη μεταφορά ελληνικών μαχητικών Mirage στην Ουκρανία σε ουκρανικό έδαφος.

Παρά τα εμπόδια που σχετίζονται με τη βιομηχανική παραγωγή του Rafale, το Παρίσι βασίζεται σε ένα κλιμακωτό χρονοδιάγραμμα παράδοσης για να ικανοποιήσει την Ελλάδα. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η μεταφορά ελληνικών Mirage στην Ουκρανία πριν από το τέλος του καλοκαιριού, επιτρέποντας έτσι την ταχεία επιχειρησιακή ανάπτυξη. Αυτή η κίνηση επιβεβαιώνει τον ηγετικό ρόλο της Γαλλίας στην παροχή τεχνολογικής υποστήριξης στην Ουκρανική Πολεμική Αεροπορία.

Το πρόγραμμα του Γάλλου προέδρου στην Αθήνα

Ο κ. Μακρόν αναμένεται να αφιχθεί στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών την Παρασκευή 24 Απριλίου στις 17.45. Στις 19.30-20.30 θα παραστεί σε εκδήλωση στη Ρωμαϊκή Αγορά παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη.

Αμέσως μετά πρόκειται να μεταβεί στο Προεδρικό Μέγαρο, όπου θα γίνει δεκτός από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνο Τασούλα, ο οποίος εν συνεχεία θα παραθέσει επίσημο δείπνο στον Γάλλο ομόλογό του.

Το Σάββατο 25 Απριλίου στις 10.00 ο Εμμανουέλ Μακρόν μαζί με τον Έλληνα πρωθυπουργό θα επισκεφθούν τη φρεγάτα «Κίμων» στην αποβάθρα 12 του λιμένος Πειραιώς. Στη συνέχεια ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Εμμανουέλ Μακρόν θα έχουν απ' ευθείας συνομιλίες, στο πλαίσιο των οποίων προγραμματίζεται η υπογραφή μιας σειράς πολύ σημαντικών συμφωνιών.

Αύριο το πρωί οι κύριοι Μητσοτάκης και Μακρόν θα επισκεφθούν τη φρεγάτα Κίμων, συνοδευόμενοι από τους υπουργούς Αμύνας Νίκο Δένδια και Κατρίν Βοτρέν.

Στη μία το μεσημέρι του Σαββάτου προγραμματίζεται κοινή συνέντευξη Τύπου, στη συνέχεια γεύμα του Κυριάκου Μητσοτάκη προς τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας και η επίσκεψη θα ολοκληρωθεί με ομιλίες του πρωθυπουργού της Ελλάδας και του Εμμανουέλ Μακρόν στον Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Διαβάστε επίσης