Χιλιομίδι Κορινθίας: Νέες ανασκαφές αποκαλύπτουν μυστηριακές τελετές ίασης και ένα νεκροταφείο
Τα τωρινά ευρήματα σε συνδυασμό με τα δεδομένα των προηγούμενων ανασκαφών, φωτίζουν τη χρήση του χώρου
Νέα, ιδιαίτερα σημαντικά στοιχεία για την ιστορία και τη διαχρονική χρήση του χώρου φέρνουν στο φως οι συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες στο Χιλιομόδι Κορινθίας, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Αρχαία Τενέα», υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου δρ. Έλενας Κόρκα. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 2025, ενώ τα ευρήματα που εντοπίστηκαν σε συνδυασμό με τα δεδομένα του 2024 ενισχύουν ουσιαστικά την ερμηνεία του χώρου.
Οι αρχαιολόγοι διαπιστώνουν πλέον με σαφήνεια ότι ο χώρος συνδέεται με μυστηριακές τελετές ίασης. Πήλινα αναθήματα ανθρώπινων μελών, μεταλλικά εργαλεία παρασκευής φαρμάκων και ποσότητα αρσενικού υποδηλώνουν οργανωμένες θεραπευτικές πρακτικές. Κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας φαίνεται πως ήταν η τελετουργική δεξαμενή, όπου η ίαση επιτυγχανόταν μέσω τελετών κάθαρσης και εγκοίμησης κοντά στο νερό.
Από υπόγειο ιερό σε τελετουργική δεξαμενή
Το αρχικό υπόγειο κτίριο με πλακόστρωτο θεωρείται πιθανότατα ο πρώτος χώρος τέλεσης των μυστηριακών τελετών. Παράλληλα, ο αναλημματικός τοίχος και ο δρόμος που αποκαλύφθηκαν μαρτυρούν ότι ήδη από την αρχαϊκή εποχή ο χώρος είχε οριοθετηθεί ως ιερός, στο όριο των νεκροταφείων της πόλης.
Κατά τους ύστερους ελληνιστικούς χρόνους, το κτίριο μετατρέπεται σε στεγασμένη τελετουργική δεξαμενή, άμεσα συνδεδεμένη με τελετές ίασης. Στα ανατολικά της διαμορφώνεται υποστηρικτικός χώρος, ενώ τα αρχιτεκτονικά μέλη που εντοπίστηκαν αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός επιμελημένου και ενιαίου κτιριακού συνόλου.
Από τον χώρο της δεξαμενής περισυνελέγη ασημένιος στατήρας κοπής Κορίνθου (549-510 π.Χ.), καθώς και αναθηματικά πήλινα ομοιώματα δαχτύλων, χεριού, κάτω άκρου και ένα αναθηματικό πήλινο προσωπείο, που αποδίδεται πιθανότατα στον Αρποκράτη - Ώρο παιδί.
Λατρεία, θεότητες και θρησκευτικός συγκρητισμός
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο αναθηματικό ομοίωμα του Αρποκράτη, το οποίο, μαζί με ευρήματα παλαιότερων ανασκαφικών περιόδων - όπως χρυσό δαχτυλίδι με σφραγιδόλιθο που απεικονίζει τον Απόλλωνα Ιατρό, πήλινο ανάγλυφο πλακίδιο, ακροκέραμο, τμήμα σαρκοφάγου και χρυσά φύλλα λωτού - ενισχύει την εικόνα ενός χώρου όπου συνυπάρχουν ελληνικά και ανατολικά λατρευτικά στοιχεία.
Η παρουσία τόσο του Απόλλωνα όσο και του Αρποκράτη, σε συνδυασμό με το πλήθος ζωοαρχαιολογικού υλικού από ζώα που χρησιμοποιήθηκαν σε μυστηριακές τελετές, μαρτυρά την ανάπτυξη πολυθεϊστικού θρησκευτικού συγκρητισμού, ο οποίος αποκτά οικουμενικό χαρακτήρα ήδη από τα χρόνια των Πτολεμαίων.
Η μετατροπή σε νεκροταφείο
Η εικόνα του χώρου αλλάζει ριζικά στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., πιθανότατα στο πλαίσιο πολεοδομικής αναδιάρθρωσης της ρωμαϊκής πόλης. Το ιερό μετατρέπεται σε εκτεταμένο νεκροταφείο, το οποίο χρησιμοποιείται έως τον 5ο αιώνα μ.Χ..
Μέχρι στιγμής έχουν ανασκαφεί συνολικά 23 τάφοι, με πλούσια κτερίσματα, όπως νομίσματα, χρυσά και γυάλινα κοσμήματα, πήλινα αγγεία και λύχνοι.
Στον οικιστικό ιστό της πόλης εντοπίστηκαν νέες δομές κατοίκησης των ρωμαϊκών και ύστερων ρωμαϊκών χρόνων, αποτυπώνοντας τη συνεχή εξέλιξη της Τενέας.
Το ανασκαφικό έργο
Το πρόγραμμα της Αρχαίας Τενέας υλοποιείται από τη ΔΙ.Π.Κ.Α., υπό τη διεύθυνση της Δρ. Ελένης Κόρκα, με υπεύθυνη την αρχαιολόγο της ΕΦΑ Κορινθίας κ. Ευαγγελία Π., και τη συμμετοχή διεπιστημονικής ομάδας αρχαιολόγων, αρχιτεκτόνων, συντηρητών και τοπογράφων.
Σημαντική είναι η στήριξη της Περιφέρειας Πελοποννήσου, του Δήμου Κορινθίων, της εταιρείας METLEN, καθώς και συλλόγων και ιδιωτών, ενώ την ανασκαφική προσπάθεια υποστηρίζουν η ΔΙ.Π.Κ.Α., η ΕΦΑ Κορινθίας, η ΕΦΑ Πόλης Αθηνών και το Νομισματικό Μουσείο.
