Γιατί η στρατηγική «αποκεφαλισμού» του Ιράν κινδυνεύει με αντίθετα αποτελέσματα

Το Ισραήλ συνεπικουρούμενο από τις ΗΠΑ, επιμένει στη στρατηγική του «αποκεφαλισμού» της ηγεσίας του Ιράν, με χειρουργικά χτυπήματα, που ξεκίνησε από τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και ακουλούθησε μία σειρά κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων με τελευταίους τον Αλί Λαριτζανί, τον ισχυρό αρχηγό εθνικής ασφάλειας της χώρας, και τον υπουργό Πληροφοριών, Εσμαΐλ Χατίμπ.

Αυτή η στρατηγική «αποκεφαλισμού» έχει σκοπό να αποσταθεροποιήσει και να αποθαρρύνει την εναπομείνασα ηγεσία στο Ιράν και ενδεχομένως να ενθαρρύνει τους απλούς Ιρανούς να εξεγερθούν. Το αν θα λειτουργήσει ή θα αποτύχει είναι το μεγάλο ερώτημα, με αρκετές αναλύσεις διεθνών ΜΜΕ να συγκλίνουν στο ότι μπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιθυμητά.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, άδραξε την ευκαιρία και σε ένα βίντεο με τον Μάικ Χάκαμπι, τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Ισραήλ, αστειεύεται για τη διαγραφή ονομάτων από τη «λίστα των στόχων», λέγοντας πως διέγραψε άλλους δύο, δίνοντας μία γεύση πως θα επιμείνει στη στρατηγική.

Η Wall Street Journal αναφέρει ότι «μια αίσθηση αταξίας αρχίζει να επικρατεί» στο Ιράν λόγω των δολοφονιών, καθώς οι εντατικοί βομβαρδισμοί των εγκαταστάσεων ανάγκασαν τους ηγέτες να αλλάξουν τους χώρους συνάντησής τους σε λιγότερο ασφαλείς τοποθεσίες.

Άλλοι δεν είναι τόσο σίγουροι, υποστηρίζοντας ότι οι δολοφονίες ατόμων υψηλού προφίλ δεν θα κάνουν τη διαφορά μακροπρόθεσμα. «Ο αποκεφαλισμός έχει τους περιορισμούς του», λέει στους New York Times ο Danny Citrinowicz, πρώην επικεφαλής του κλάδου της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών για το Ιράν. «Δεν νομίζω ότι έχουμε ξύσει την επιφάνεια στην ικανότητα του Ιράν να βρει αντικαταστάτες που μπορούν να αναλάβουν τους ανθρώπους που έχουν αποκεφαλιστεί».

Οι σκεπτικιστές αναρωτιούνται επίσης για το ποιος θα αντικαταστήσει αυτούς τους άνδρες. Ο Λαριτζανί, για παράδειγμα, θεωρήθηκε πραγματιστής και θα μπορούσε να αντικατασταθεί από έναν πιο βίαιο σκληροπυρηνικό ή γενικά να ενισχύσει τις προοπτικές των μαχητικών Φρουρών της Επανάστασης.

«Το Ισραήλ φαίνεται να στρέφει την προσοχή του στη στόχευση εκείνων που θα μπορούσαν να πιέσουν για μια πολιτική λύση για να ξεπεραστούν τα προβλήματα του Ιράν στο εσωτερικό και στο εξωτερικό», λέει στο NBC News η Ellie Geranmayeh, ανώτερη συνεργάτης πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.

Η προσπάθεια «αποκεφαλισμού» του κράτους μπορεί να σκληρύνει την αντίσταση αντί να αποσταθεροποιήσει το καθεστώς, σημειώνει σε ανάλυσή του, ο βρετανικός Guardian.

Όπως εξηγεί, ακόμα και πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, εμπειρογνώμονες και αναλυτές του Ιράν – και ορισμένοι πρώην Ισραηλινοί αξιωματούχοι – ήταν δύσπιστοι ότι το κληρικό καθεστώς του Ιράν θα μπορούσε να ανατραπεί από τέτοια χτυπήματα.

Στο επίκεντρο του ζητήματος βρίσκεται η δομή και η ανθεκτικότητα του καθεστώτος του Ιράν – και πώς τόσο το καθεστώς, όσο και ο ιρανικός λαός ανταποκρίνονται σε τέτοιες επιθέσεις.

Πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκινήσουν τις επιθέσεις τους πριν από τρεις εβδομάδες, οι ειδικοί είχαν εκτιμήσει ότι το καθεστώς ήταν στάσιμο μπροστά στις διαμαρτυρίες και ότι κάποιο είδος αλλαγής φαινόταν αναπόφευκτο. Αυτή η δυναμική έχει πλέον αλλάξει.

«Αυτό δεν είναι ένα εξατομικευμένο καθεστώς», δήλωσε η Sanam Vakil, ειδικός στο Ιράν στο Chatham House. «Υπάρχουν θεσμικά στρώματα κάτω από κάθε άτομο και υποψιάζομαι ότι η απάντηση στα χτυπήματα αποκεφαλισμού θα ήταν απλώς [προώθηση] εκ των έσω – αν και αυτό κινδυνεύει να φέρει στην επιφάνεια άγνωστα και μη δοκιμασμένα άτομα. Δεδομένου του ισραηλινού ποσοστού επιτυχίας, θα μπορούσατε να φανταστείτε ότι υπάρχουν ίσως άτομα χαμηλότερης βαθμίδας που δεν είναι τόσο επιδεκτικά στο να ανέβουν στο σύστημα σε μια επικίνδυνη δουλειά».

Μέχρι στιγμής, η Vakil δεν κρίνει ότι η στρατηγική αποκεφαλισμού του Ισραήλ ήταν επιτυχής. «Αυτή τη στιγμή φαίνεται να κερδίζει χρόνο και δεν είμαι σίγουρη τι προσπαθούν να επιτύχουν οι ΗΠΑ, αλλά υπάρχει η δυνατότητα να φυσήξει αέρας πίσω στο σύστημα για να αναζωογονήσει ένα καθεστώς που γινόταν μια εξαντλημένη δύναμη, όπου οι άνθρωποι που ανεβαίνουν έχουν δει τους μέντορές τους και τα αφεντικά τους και τα μέλη των οικογενειών τους να σκοτώνονται.

«Δεν είναι μια προσέγγιση που παράγει δημοκράτες, αλλά σκληροπυρηνικούς μαχητές της αντίστασης. Γεννά περισσότερη αντίσταση», είπε.

Η ιστορία των δολοφονιών του Ισραήλ δεν δείχνει μεγάλη επιτυχία.

Με τα χρόνια έχει σκοτώσει πολλούς ανώτερους ηγέτες της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, συμπεριλαμβανομένου του πνευματικού ηγέτη της Χαμάς Σεΐχη Αχμέντ Γιασίν το 2004 και του γενικού γραμματέα της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα. Ωστόσο, ενώ οι ισραηλινές εκστρατείες έχουν μειώσει αυτές τις ομάδες, και οι δύο έχουν ανακάμψει.

Ο Τζον Άλτερμαν, του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσιγκτον, είναι ένας άλλος σκεπτικιστής.

«Ένας από τους κοινούς μύθους στην κυβέρνηση των ΗΠΑ μετά την 9/11 και πριν από την εισβολή στο Ιράκ ήταν ότι έπρεπε απλώς να αφαιρέσεις τη «βρώμικη δωδεκάδα» [των ανώτερων στελεχών του καθεστώτος] στο Ιράκ», είπε στον Guardian.

«Νόμιζα ότι ήταν κακοσχεδιασμένο τότε και κακοσχεδιασμένο τώρα. Ένα θέμα που δεν έχει λάβει επαρκή προσοχή είναι ότι αν εξαλείψετε τους ανθρώπους που έχουν αξιοπιστία με τους κακούς τύπους, δεν υπάρχει κανείς με επιρροή για να κάνει τους κακούς τύπους να σταματήσουν».

«Φαίνεται επίσης ότι η ανθεκτικότητα του καθεστώτος υποτιμάται. Ίσως είναι δυνατό να δημιουργηθεί μια εσωτερική διάσπαση, αλλά δεν γνωρίζω κανένα στοιχείο μετριοπαθών δημοκρατών που περιμένουν στα παρασκήνια».

Για τον Άλτερμαν, το πιο πιθανό αποτέλεσμα της στρατηγικής αποκεφαλισμού «είναι ένα εσωτερικά ασταθές Ιράν» που είναι πιο πιθανό να πραγματοποιήσει πράξεις βίας εκτός συνόρων, είτε μέσω κυβερνοπολέμου, είτε μέσω πληρεξουσίων, είτε μέσω τρομοκρατίας.

Το ζήτημα περιπλέκεται από το γεγονός, όπως επισημαίνεται, ότι μια επιτυχημένη λαϊκή εξέγερση δεν είναι καν απαραίτητα το πιο πιθανό αποτέλεσμα ενός αποσταθεροποιημένου καθεστώτος.

Διαβάστε επίσης