Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: Μία γυναίκα που αγάπησε την Ιστορία και την ελευθερία

Θλίψη σκόρπισε στο πανελλήνιο η είδηση θανάτου της σπουδαίας ακαδημαϊκού Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ σε ηλικία 100 ετών.

Η ζωή και το έργο μίας γυναίκας που έγινε σύμβολο του πνεύματος

Γεννήθηκε το 1926 στα προσφυγικά του Βύρωνα. Η οικογένειά της ήρθε το 1922 από τα Μουδανιά της Μικράς Ασίας. Ήταν το έκτο παιδί της οικογένειας και έμαθε να γράφει και να διαβάζει πριν από το σχολείο παρακολουθώντας τα μεγαλύτερα αδέλφια της.

«Είμαι γεννημένη στο 21 της οδού Κολοκοτρώνη. Τότε λεγόταν οδός Κοινωνίας των Εθνών, ύστερα Ιωάννου Μεταξά και μετά έγινε πάλι Κολοκοτρώνη. Αυτό για μένα είναι η σύμπτυξη της ιστορικής μοίρας των λαών, που αλλάζουν τα καθεστώτα, τους συμμάχους και την ιστορία τους την ίδια», είχε αναφέρει στο βιογραφικό της βιβλίο «600 μολύβια και 10 ποιήματα».

Σε νεαρή ηλικία, στην Κατοχή μετείχε στην αντίσταση. Το 1945 πέρασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Τμήμα Αρχαιολογίας και το 1953 αναχώρησε για το Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές της. Ειδικεύτηκε στη μελέτη του κόσμου της χριστιανικής Ανατολής, και ειδικότερα του κράτους και της κοινωνίας του Βυζαντίου.

«Αυτό που είμαι, το οφείλω στην Κατοχή και στην Αντίσταση. Όλες τις φοβίες μου τις έβαλα, σα να έχω μια στολή. Ποια είναι αυτή; H πειθαρχία, νομίζω», έχει πει η ίδια.

Στο διάστημα αυτό γνώρισε και το σύζυγό της Ζακ Αρβελέρ, για τον είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι υπήρξε ο πιο σημαντικός άνθρωπος στη ζωή της.

Την περίοδο εκείνη άρχισε να συναναστρέφεται με προσωπικότητες της εποχής, τον Πικάσο, τον Σαρτρ, την Μποβουάρ, τον Αραγκόν και πολλούς άλλους. Το 1964 ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή με θέμα «Το Βυζάντιο και η θάλασσα».

Το 1967 έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης και το 1976 εκλέχτηκε πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης (η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με μια τέτοια θέση στα 700 χρόνια παράδοσης του Πανεπιστημίου).

Έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων, πρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, πρόεδρος του Πανεπιστημίου του Παρισίων και του Κέντρου Τέχνης και Πολιτισμού Ζορζ Πομπιντού-Μπομπούρ.

Μερικά έργα της ανάμεσα στα τόσα σημαντικά είναι οι «Έρευνες για τη διοίκηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας τον 9ο και 10ο αιώνα», «Μελέτες για τη διοικητική και κοινωνική διάρθρωση του Βυζαντίου» «Βυζάντιο, η χώρα και τα εδάφη», «Η Πολιτική Ιδεολογία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας», «Βυζαντινή Γεωγραφία», «Ιστορική γεωγραφία του μεσογειακού κόσμου», «Γιατί το Βυζάντιο», «Πόσο ελληνικό είναι το Βυζάντιο; Πόσο Βυζαντινοί είναι οι Νεοέλληνες;».

Υπήρξε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και επίτιμη πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου των Δελφών, ενώ είχε αναγορευτεί επίτιμη διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ είχε διαρκή επιθυμία να επικοινωνεί με τα νέα παιδιά και και να τα παροτρύνει «να έχουνε τα πόδια τους στέρεα στη γη και τα μάτια τους στον ουρανό», είχε αναφέρει σε συνέντευξή της.

«Όσα πέτυχα στη δική μου διαδρομή, όλα αυτά που ονειρεύτηκα, τα κατάφερα γιατί δεν ήξερα ότι ήταν αδύνατα. Γι' αυτό στη ζωή θεωρώ σημαντικό να παραμένεις αυθεντικός. Η Ιστορία δεν είναι για μένα επάγγελμα. Είναι βίωμα», είχε δηλώσει στο ImpacTalk.

Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ ήταν μία γυναίκα που ολόκληρη τη ζωή της πορεύτηκε ακολουθώντας τη ρήση του Ρήγα Φεραίου: «Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά».

Διαβάστε επίσης