ΟΗΕ: Το ανέκδοτο της διεθνούς διπλωματίας – Μιλά για ειρήνη, στρώνει το χαλί στον Ερντογάν
Ο Ερντογάν ανοίγει πόρτες ακόμη και στην ανατολική Λιβύη, ο γιος του Χαφτάρ αναβαθμίζεται πολιτικά, το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιστρέφει στο προσκήνιο και ο ΟΗΕ συνεχίζει να μιλά για ειρήνη, σταθερότητα και πολιτική μετάβαση. Η Ελλάδα παρακολουθεί και αναγκάζεται να απέχει
Snapshot
- Η Τουρκία επεκτείνει την επιρροή της στην ανατολική Λιβύη, αναβαθμίζοντας τον Σαντάμ Χαφτάρ και προωθώντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο που αμφισβητεί τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
- Ο ΟΗΕ συνεχίζει να προωθεί την ειρήνη και τη σταθερότητα στη Λιβύη μέσω ανανεώσεων αποστολών και εκκλήσεων για πολιτική συμφωνία, χωρίς να αντιδρά ουσιαστικά στις τουρκικές κινήσεις.
- Η Ελλάδα απέχει από ψηφίσματα του ΟΗΕ που δεν προστατεύουν επαρκώς τα ελληνικά συμφέροντα και το διεθνές δίκαιο στην περιοχή.
- Η τουρκική διπλωματία επιτυγχάνει να συνομιλεί και με αντίπαλα στρατόπεδα στη Λιβύη, διευρύνοντας την επιρροή της στην περιοχή.
- Η Αθήνα θεωρεί ότι η διεθνής διαδικασία στη Λιβύη ενισχύει τις τουρκικές αναθεωρητικές επιδιώξεις, παρά τις επίσημες διακηρύξεις περί ειρήνης και πολιτικής μετάβασης.
Υπάρχει μια ιδιαίτερη μορφή διπλωματικής υποκρισίας που μόνο οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να προσφέρουν με τόση επισημότητα. Ο ΟΗΕ εμφανίζεται ως θεματοφύλακας της ειρήνης, της σταθερότητας και της δημοκρατικής ομαλότητας στη Λιβύη, ανανεώνει την αποστολή του και καλεί τις εμπλεκόμενες πλευρές να βρουν κοινό βηματισμό. Όλα ωραία και θεσμικά. Μόνο που πίσω από τις βαρύγδουπες διακηρύξεις εξελίσσεται ένα γεωπολιτικό παιχνίδι με πρωταγωνιστή τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και με την Ελλάδα να βρίσκεται ξανά στην απέναντι πλευρά των τετελεσμένων.
Ας δούμε, λοιπόν, τι συμβαίνει. Η Τουρκία, η οποία επί χρόνια είχε επενδύσει στην κυβέρνηση της Τρίπολης, επιχειρεί πλέον να αποκτήσει ισχυρά ερείσματα και στην ανατολική Λιβύη, εκεί όπου κυριαρχεί η οικογένεια Χαφτάρ. Ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του στρατάρχη και αναπληρωτής διοικητής των δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης, αναβαθμίζεται σε κεντρικό παίκτη των πολιτικών εξελίξεων. Και η Άγκυρα, που μέχρι χθες βρισκόταν απέναντι από το στρατόπεδο Χαφτάρ, σήμερα συνομιλεί μαζί του, καλλιεργεί σχέσεις και αναζητά νέες συμμαχίες.
Το κερασάκι στην τούρτα; Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης. Εκείνου του μνημονίου που αμφισβητεί τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και επιχειρεί να εξαφανίσει από τον χάρτη την ελληνική ΑΟΖ στην περιοχή. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει σε συνομιλητές της ακόμη και εκείνους που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αντίπαλοί της. Αν αυτό δεν λέγεται διπλωματική διείσδυση, τότε μάλλον η διπλωματία χρειάζεται νέο λεξικό.
Και μέσα σε αυτό το σκηνικό τι κάνει ο ΟΗΕ; Ανανέωση αποστολής, εκκλήσεις για πολιτική συνεννόηση, αναφορές στην ανάγκη ενοποίησης των θεσμών και εκλογές σε ορίζοντα διετίας. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η Λιβύη χρειάζεται σταθερότητα. Το ερώτημα, όμως, είναι ποια σταθερότητα και με ποιους όρους. Γιατί όταν η πολιτική διαδικασία εξελίσσεται παράλληλα με την ενίσχυση των τουρκικών επιδιώξεων, η επίκληση της ουδετερότητας δεν αρκεί για να εξαφανίσει τις συνέπειες.
Η Αθήνα δεν διαφώνησε με την ανάγκη πολιτικής λύσης στη Λιβύη. Διαφώνησε με ένα ψήφισμα που δεν αποτύπωνε με επάρκεια τις ελληνικές ανησυχίες για την καλή γειτονία, το διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Και επέλεξε την αποχή. Μια στάση που αποτυπώνει το πρόβλημα: η Ελλάδα καλείται να αποδεχθεί μια διεθνή διαδικασία στην οποία τα δικά της ζωτικά συμφέροντα δεν βρίσκουν την αναγκαία θεσμική κατοχύρωση.
Ας μην κοροϊδευόμαστε. Ο ΟΗΕ δεν έχει ανακηρύξει τον Σαντάμ Χαφτάρ πρόεδρο, ούτε έχει εγκρίνει επισήμως το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Δεν χρειάζεται, όμως, να κάνει κάτι τέτοιο για να δημιουργούνται πολιτικά αποτελέσματα. Η ανοχή σε μια διαδικασία που αφήνει χώρο σε αμφισβητούμενες συμφωνίες και σε συσχετισμούς ισχύος μπορεί να αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με μια επίσημη απόφαση.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο παράδοξο: η Τουρκία να εμφανίζεται ως δύναμη που συνομιλεί με όλους, να διευρύνει την επιρροή της και να επενδύει στη νέα λιβυκή πραγματικότητα, ενώ ο διεθνής οργανισμός που υποτίθεται ότι εγγυάται την ισορροπία περιορίζεται σε γενικόλογες διακηρύξεις.
Στον ΟΗΕ, προφανώς, όλα αυτά ονομάζονται πολιτική μετάβαση. Στην Αθήνα, όμως, οφείλουν να τα διαβάζουν με το πραγματικό τους όνομα: ένα νέο κεφάλαιο στη μάχη για την Ανατολική Μεσόγειο. Γιατί η ειρήνη είναι ευγενής στόχος. Αρκεί να μη χρησιμοποιείται ως διπλωματικό περιτύλιγμα για να περνούν από την πίσω πόρτα οι αναθεωρητικές επιδιώξεις της Άγκυρας.
