Κεφαλονιά: Πότε και γιατί ξεκίνησε η διαμάχη Αργοστολίου – Ληξουρίου 

Λίγοι, εκτός Κεφαλονιάς, γνωρίζουν σήμερα γιατί ξέσπασε η περίφημη διαμάχη Αργοστολίου – Ληξουρίου

Κεφαλονιά: Πότε και γιατί ξεκίνησε η διαμάχη Αργοστολίου – Ληξουρίου 
Snapshot
  • Η διαμάχη μεταξύ Αργοστολίου και Ληξουρίου ξεκίνησε το 1757 λόγω της επιλογής του Αργοστολίου ως πρωτεύουσας της Κεφαλονιάς, παρά την ανωτερότητα του Ληξουρίου σε πληθυσμό και πολιτισμό εκείνη την περίοδο.
  • Το Ληξούρι είχε μεγάλη οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη από τον 16ο αιώνα, αλλά κρίθηκε ακατάλληλο για πρωτεύουσα λόγω της απομακρυσμένης θέσης και του ανασφαλούς λιμανιού του, σε αντίθεση με το Αργοστόλι που βρισκόταν στο κέντρο του νησιού με ασφαλές λιμάνι.
  • Μεταξύ 1757 και 1802 η διαμάχη ήταν βίαιη, με εξεγέρσεις, αιτήματα για ανεξαρτησία του Ληξουρίου και στρατιωτικές επεμβάσεις, ενώ μετά το 1803 συνεχίστηκε με μη βίαιες μορφές αντίστασης όπως σατιρικά κείμενα, τραγούδια και φάρσες.
  • Οι Ληξουριώτες διαμαρτύρονταν συνεχώς για την προνομιακή μεταχείριση του Αργοστολίου και την παραμέληση της περιοχής τους, διατηρώντας έντονο τοπικισμό και αίσθηση διαχωρισμού από τους Αργοστολιώτες.
  • Η διαμάχη παραμένει ζωντανή ως σήμερα σε κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο, με χαρακτηριστικά όπως τοποθέτηση αγάλματος του Λασκαράτου στο Ληξούρι που γυρίζει την πλάτη στο Αργοστόλι και παρατσούκλια που ανταλλάσσονται μεταξύ των κατοίκων των δύο πόλεων.
Snapshot powered by AI

Οι κάτοικοι της Κεφαλονιάς φυσικά γνωρίζουν την περίφημη διαμάχη Αργοστολίου – Ληξουρίου. Ο λόγος βέβαια χάνεται στα βάθη των χρόνων και ίσως αρκετοί να μην ξέρουν πώς έφτασαν οι κάτοικοι στις δύο περιοχές να είναι αντίπαλοι.

Η κοινωνική ανθρωπολόγος, Ευπραξία Πολλάτου με κείμενο στην ιστοσελίδα ekefalonia.gr εξήγησε ότι η αντιπαλότητα ξεκίνησε κάπου στα 1757 με αφορμή το ποια πόλη θα γινόταν η πρωτεύουσα του νησιού.

Συγκεκριμένα η Ευπραξία Πολλάτου γράφει:

Το Αργοστόλι, η νέα πρωτεύουσα του νησιού, το 1757 δεν ήταν παρά ένα μικρό (κατάλυμα) μέρος, το οποίο – σύμφωνα με τον Saint Sauveur (παρατίθεται στο Τζουγανάτο 1962:123) – βρισκόταν σε “άθλια κατάσταση”.

Δεν υπήρχαν σημαντικά μέρη ή ωραία κτίρια..Είναι αλήθεια ότι πολλές πληροφορίες για τις συνθήκες που επικρατούσαν σε διάφορες περιοχές προέρχονται από περιηγητές. Όμως δεν δίνουν πάντα αντικειμενική όψη των πραγμάτων και κάποιοι από αυτούς θεωρήθηκαν αντίθετοι με την κατακτήτρια χώρα.

Ο Τζουγανάτος (αυτ.) για παράδειγμα ισχυρίζεται ότι η ιδέα του Saint Sauveur για το Αργοστόλι πηγάζει από τα αντι-Βενετικά του αισθήματα και κυρίως από το γεγονός ότι ήθελε διατήρηση της υπάρχουσας κατάστασης. Όμως η άποψη του Saint Sauveur για το Αργοστόλι -αυτό το μικρό μέρος το 1757- απαντάται από κοινού σε άλλους τοπικούς ιστορικούς και κυρίως σε όλους όσους με βοήθησαν στην εργασία τούτη.

Η πιο κοινή τους περιγραφή για το Αργοστόλι στα 1757 ήταν: “Ξέρεις τί ήταν το Αργοστόλι στα 1757; Θα σου πω εγώ: Ένα ψαροχώρι. Να τι ήταν”. Αν και αυτό το σχόλιο ηχεί κάπως υπερβολικό, η νέα πρωτεύουσα του νησιού εντούτοις έπρεπε να εξελιχθεί και έπρεπε πολλά να γίνουν.

Το Ληξούρι, από την άλλη μεριά, απαντάται σε έγγραφα που χρονολογούνται από το 1534. (Μεγάλη Ελληνική Εγγυκλοπαίδεια 1927:72). Η απογραφή του 1583 μας δίνει τον πληθυσμό της πόλης: 581 κάτοικοι. Από εκείνη τη στιγμή το Ληξούρι αυξάνει σε πληθυσμό και εξελίσσεται. Τα προϊόντα του Ληξουρίου πωλούνται σε όλο το νησί. (Τζουγανάτος 1962:122), και οι Ληξουριώτες είναι φημισμένοι έμποροι. (Δεμπόνος 1972:12).

Ο Τσιτσέλης (1904:244) αναφέρει ότι το 1664 υπάρχει Σχολή στο Ληξούρι. Ένα μεγάλο μέρος των Ληξουριωτών ανήκει στην ανώτερη τάξη, είναι ευγενικής καταγωγής και οι οικογένειες τους έχουν καταγραφεί στο Λίμπρο Ντ’Όρο. Το 1779 είναι (το Ληξούρι) πολυπληθέστερο από του Αργοστολίου: 6.000 άνθρωποι ζουν στο Ληξούρι (Παπαδάτος 1979:35).

Όσοι μου έδωσαν χρήσιμες πληροφορίες προσθέτουν σε όλα αυτά ότι το Ληξούρι κατείχε τότε ένα πολύ σπουδαίο “προνόμιο”: είχε ήδη το δικό του “πολιτισμό”, είχε δικά του δημιουργήματα. Βλέποντας τα πράγματα από αυτή τη θέση, το αίτημα των Ληξουριωτών για τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην πόλη τους, θα ήταν δίκαιο.

Αργοστόλι

Το Αργοστόλι σήμερα

Αλλά το Ληξούρι κρίθηκε άβολο μέρος για να γίνει η νέα πρωτεύουσα εφόσον δεν είχε ασφαλές λιμάνι και ήταν απομακρυσμένο από τα υπόλοιπα μέρη του νησιού. Αντίθετα, το Αργοστόλι είχε ένα φυσικό και ασφαλές λιμάνι και βρισκόταν στο γεωμετρικό κέντρο του νησιού: αυτά ήταν τα βασικά επιχειρήματα της τοπικής επιτροπής η οποία τάχτηκε υπέρ του Αργοστολίου (Τζουγανάτος 1962:124) και απαντούσε έτσι στο αίτημα των Ληξουριωτών.

Ο Holland, ένας περιηγητής, μας περιγράφει με τον ίδιο τρόπο την περιοχή του Αργοστολίου και του Ληξουρίου: “Το Αργοστόλι, λόγω της θέσης του, είναι εντελώς αποκλεισμένο από την ανοιχτή θάλασσα, σχηματίζοντας έτσι ένα απάνεμο λιμάνι, δύσκολο όμως να προσβληθεί από δυτικούς ή νότιους ανέμους. Στο μήκος της θάλασσας, αλλά από την αντίθετη πλευρά και πιο κοντά στο στόμιό της απ’ ότι το Αργοστόλι, βρίσκεται η πόλη του Ληξουριού με 5.000 κατοίκους περίπου. Η πόλη (του Αργοστολίου) εκτείνεται κατά μήκος της ακτής περίπου ένα μίλι ενώ από πίσω υψώνεται μια σειρά χαμηλών λόφων, οι οποίοι παρεμβάλονται μεταξύ αυτού του σημείου του κόλπου και της νότιας ακτής του νησιού''. (Holland 1812:33-34).

Αξίζει εδώ να σημειωθεί η άποψη ενός Ληξουριώτη συγγραφέα και νομικού, ο οποίος αντιτίθεται στο Ληξουριώτικο αίτημα! Ο Τσιτσέλης (1904:879) ισχυρίζεται ότι οι Ληξουριώτες κάνουν λάθος ζητώντας να μεταφερθεί η πρωτεύουσα στην πόλη τους. Η επιχειρηματολογία του συνηγορεί υπέρ του Αργοστολίου και μ’αυτό τον τρόπο στηρίζει τα επιχειρήματα της τοπικής επιτροπής.

Παρά τα επιχειρήματα κάθε πλευράς, η απόφαση της Βενετικής Πολιτείας ήταν οριστική: Το Αργοστόλι ήταν η νέα πρωτεύουσα, η οποία άρχισε να μεγαλώνει γρήγορα. Χτίστηκαν πολλά δημόσια κτίρια και σπίτια , ειδικά από την εποχή της Βρεττανικής Προστασίας (1800κ.ε.). Ο H.W. Williams, ταξιδεύοντας στα νησιά περιγράφει το Αργοστόλι: “Η πόλη βελτιώνεται ως προς την ευπρέπεια, την καθαριότητα και τη δημόσια υγεία”, ενώ το Ληξούρι είναι: “μία ωραία και αναπτυσσόμενη πόλη”.( Williams 1820:188).

Η απογραφή του 1889 δείχνει ότι το Αργοστόλι είναι πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή από το Ληξούρι: μέσα σε 50 χρόνια ο πληθυσμός του Αργοστολίου διπλασιάστηκε ενώ αυτός του Ληξουρίου αυξήθηκε μόνο κατά 700 άτομα (Τσιτσέλης 1904:441). Αν και οι Ληξουριώτες απέτυχαν και δεν τιμήθηκαν με τον τίτλο του πρωτευουσιάνου (Τζουγανάτος 1980:23), όμως δεν μπόρεσαν να ανεχτούν τη μεταφορά της πρωτεύουσας σε μία “νεογέννητη” πόλη. (αυτ.).

Ετσι το 1757 ήταν το ορόσημο της έναρξης της διαμάχης Αργοστολίου και Ληξουρίου. Αυτή η διαμάχη ζει ακόμα στο επίπεδο του ευτράπελου και έχοντας αποδυθεί τη σοβαρότητα που είχε στην αρχή. Οι Ληξουριώτες ακόμα και σήμερα δεν συμπαθούν πολύ το Αργοστόλι και τους ανθρώπους του.

Χρησιμοποιώ την έννοια “διαμάχη” για να δηλώσω μια σοβαρή διχογνωμία που διατηρείται μέσα στα χρόνια. Μπορεί να διαιρεθεί σε δύο μέρη:

  • Το πρώτο μέρος (1757-1802) περιλαμβάνει μερικά βίαια γεγονότα, διαμαρτυρίες και χρήση όπλων.
  • Το δεύτερο μέρος, από το 1803 ως το 1998 συνίσταται σε μη βίαια γεγονάτα, πράξεις και σε πιο έμμεσες μορφές αντίστασης μέσω σατιρικών στίχων, ανεκδότων, φαρσών, τραγουδιών, αντικειμένων και κυρίως από παρανόμια.

Η ακόλουθη περιγραφή του πρώτου μέρους στηρίζεται σε βιβλία και άρθρα, εφόσον όσοι μου παρείχαν πληροφορίες δεν μου έδωσαν υλικό.Σύμφωνα με τους ιστορικούς λοιπόν, υπήρξαν διαμαρτυρίες και γραπτές διαφωνίες προς την κυβέρνηση εκ μέρους των Ληξουριωτών. (Δεμπόνος 1972:12)

Ζήτησαν Πρωτοδικείο και Υγειονομείο για την πόλη τους αλλά το αίτημα αυτό απορρίφθηκε. Έτσι, το πρώτο γεγονός που καταγράφηκε οδήγησε σε βία. (Μοσχόπουλος 1988:33) Οι άνθρωποι στο Ληξούρι ξεσηκώθηκαν και ήταν έτοιμοι να στραφούν εναντίον της κεντρικής διοίκησης στο Αργοστόλι. Όμως οι Γάλλοι στρατιώτες έφτασαν αμέσως στο Ληξούρι. Οι Ληξουριώτες ήταν αποφασισμένοι να ενεργοποιήσουν τις αποφάσεις τους και έτσι ο αρχηγός της φρουράς παράταξε τους στρατιώτες του για επίθεση. Οι άνθρωποι άρχισαν να υποχωρούν και οι αρχηγοί της εξέγερσης συνελήφθησαν. Ενώ ήταν έτοιμοι να παραπεμφθούν, η δίκη ακυρώθηκε εφόσον το νησί περιήλθε στα χέρια νέων κατακτητών. (Δεμπόνος 1972:13)Το 1799 η Σύγκλητος αποφάσισε ότι οι Ληξουριώτες πρέπει να έχουν Πρωτοδικείο και Υγειονομείο και επέτρεψε την ίδρυση τους. (Τσιτσέλης 1904:879).

lixouri.jpg

Το Ληξούρι σήμερα

Οι Αργοστολιώτες αντιτάχθηκαν στην απόφαση της Συγκλήτου. (Θεοτόκης 1889:28). Το συμβούλιο (Κονκλάβιο) αποφάσισε να μην εκτελέσει την παραπάνω απόφαση (αυτ.). Επιπλέον ανέθεσαν στον αντιπρόσωπο τους να πείσει την κεντρική κυβέρνηση στην Κέρκυρα να ανακαλέσει την απόφαση της Συγκλήτου. Μερικοί Ληξουριώτες αντιπρόσωποι επίσης εμφανίστηκαν ενώπιον της Κυβέρνησης στην Κέρκυρα. Όμως η Σύγκλητος εκεί ανέβαλε την απόφαση της Αργοστολιώτικης Συγκλήτου σχετικά με το αίτημα των Ληξουριωτών. (Τσιτσέλης αυτ.).

Οι Αργοστολιώτες εξακολούθησαν να αρνούνται να εφαρμόσουν τη θέληση της Συγκήτου και ταυτόχρονα προσπάθησαν να φέρουν εμπόδια και κωλύματα στην εκπλήρωση της (Δεμπόνος φ.π.), έχοντας το προνόμιο της τοπικής εξουσίας στα χέρια τους. (Θεοτόκης 1889:28).

Ο Αντύπας (1987:27) παρατηρεί ότι κάτω από αυτά τα γεγονότα υποβόσκει ένα βαθύ μίσος, το οποίο είναι η αιτία όλων. Τούτο το αποδίδει στο Ληξουριώτικο χαρακτηρα και ιδιοσυγκρασία. Όλοι οι συγγραφείς τονίζουν την απαίτηση των Ληξουριωτών για τη μεταφορά της πρωτεύουσας στη δική τους πόλη.

Εφόσον το αίτημά τους δεν ικανοποιήθηκε, έθεσαν σαφώς τη θέση τους: ήθελαν να χωριστούν διοικητικά από το υπόλοιπο νησί και θα ίδρυαν δικιά τους, ανεξάρτητη κυβέρνηση. (Αντίπας αυτ. Θεοτόκης 1889:53). Αυτή η “επίμονη διαμάχη” (Τσιτσέλης 1904:880) οδήγησε σε έσχατη βία και σε γεγονότα κατά τα έτη 1800-1802, υποκινούμενη από την άστατη κατάσταση στην οποία βρισκόταν το νησί.

Το 1800 το Ληξούρι θέτει ξανά το αίτημα μιάς ανεξάρτητης κυβέρνησης. Η Αργοστολιώτικη Σύγκλητος υπέδειξε νηφαλιότητα και προέτρεψε τους Ληξουριώτες να συνεργαστούν με τους Αργοστολιώτες, βεβαιώνοντας τους ότι δεν θα έχαναν τα προνόμιά τους. Δυστυχώς οι λόγοι της Συγκλήτου δεν εισακούστηκαν (Μοσχόπουλος 1988:43).

Ένα μήνα αργότερα, Ληξουριώτες επιτέθηκαν στο Αργοστόλι και παραβίασαν σπίτια, το Αρχειοφυλάκιο και την κατοικία του Διοικητή (αυτ.44). Η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου. Η τοπική κυβέρνηση αποδείχτηκε αναποτελεσματική. Ο πρόεδρος της Ιονίου Συγκλήτου ανήσυχος για τις εξεγέρσεις στην Κεφαλονιά, έστειλε το Ν.Δ. Σιγούρο και τον Ι.Καποδίστρια να επαναφέρουν την τάξη. (αυτ.45).

Μόλις ο Σιγούρος και ο Καποδίστριας έφτασαν στο νησί είχαν ν’αντιμετωπίσουν τις βίαιες συγκρούσεις των κατοίκων με το στρατό και τις Ληξουριώτικες διακηρύξεις της ανεξαρτησίας από τη μια μεριά (οι Ληξουριώτες ζήτησαν την ίδρυση μιάς ξεχωριστής διοίκησης, δημοσίων υπηρεσιών και αντιπροσώπων στην περιοχή τους) και από την άλλη έπρεπε να θέσουν σε λειτουργία το λεγόμενο “Βυζαντινό Σύνταγμα” (Μοσχόπουλος 1988:48).

Αν και μερικώς πέτυχαν στο έργο τους ο Σιγούρος και ο Καποδίστριας, οι Ληξουριώτες διόρισαν δικούς τους ανθρώπους να διοικούν το Ληξούρι και οι αρχηγοί τους έφτιαξαν μια διακήρυξη. Σύμφωνα με αυτή απαγορευόταν κάθε προσπάθεια προσέγγισης του Αργοστολίου ή επικοινωνίας (Αντίπας 1987:29). Ετσι, εκείνη την εποχή το Ληξούρι ήταν “κράτος εν κράτει”. (Τσιτσέλης 1904:880).

Η επίσημη κυβέρνηση προσπάθησε να έρθει σε συνενόηση με το Ληξουριώτικο κράτος μέσω του Ι.Καποδίστρια και του Α.Πανά. Δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν σε αδιέξοδο και οι Ληξουριώτες επέμεναν στην ανεξαρτησία τους, ξέσπασαν βίαια γεγονότα. (Μοσχόπουλος αυτ.). Μια στρατιωτική μονάδα εισέβαλε στο Ληξούρι και κατάφερε να καταστείλει όλες τις κινήσεις ανεξαρτησίας.

Το 1802 το Ληξούρι υποχωρεί και συμμορφώνεται με τους κανόνες του Βυζαντινού Συντάγματος. Όλοι οι νησιώτες, αποδέχτηκαν την Επτάνησο Πολιτεία και η Σύγκλητος διόρισε τον Ι.Μερκάτη διοικητή της Κεφαλονιάς. (Αντίπας 1987:35). Από το 1802 “η φωτιά αυτού του ιδιαίτερου μίσους καταπαύει και σιγά σιγά σβήνει” (Θεοτόκης 1889:135).

Άξιο αναφοράς είναι ότι η επιθυμία των Ληξουριωτών να έχουν ανεξάρτητο κράτος (σχηματισαν δικιά τους κυβέρνηση και εξέλεξαν δικούς τους αντιπροσώπους) αναδύθηκε πρώτιστα από τη δυσφορία των Ληξουριωτών για τη συμπεριφορά των Αργοστολιωτών.

Ο Τσιτσέλης (1904:880) και ο Δεμπόνος (1972:13) υπογραμμίζουν: “κάθε φορά που οι Ληξουριώτες πήγαιναν στο Αργοστόλι, έρχονταν αντιμέτωποι με κακή συμπεριφορά, έλλειψη φιλοξενίας, περιφρονούνταν και αγνοούνταν”. Αντιδράσεις μέσω πολιτισμούΤο 1803 ορίζεται ως ορόσημο και αφετηρία μη βίαιων αντιδράσεων και αντίστασης. Ένα πρώτο συμβάν, αμέσως μετά την επαναφορά της τάξης, έλαβε χώρα ενώ ο J.C. Napier είχε διοριστεί Κάτοικος της Κεφαλονιάς.

Ο Napier σκόπευε να κάνει μερικά έργα και στις δύο πόλεις, επειδή θεωρούσε ότι “δύο όμορφες πόλεις είναι καλύτερο για τους ανθρώπους παρά μία μεγάλη” (Napier 1833:324). Παρατηρούσε όμως ότι “υπάρχει ένα θανάσιμο μίσος μεταξύ των κατοίκων του Αργοστολίου και του Ληξουρίου (αυτ.)” και ότι οι Αργοστολιώτες αντιτάχθηκαν σθεναρά στην κατασκευή μαρκάτου (αγοράς) στο Ληξούρι, εφόσον “η αγορά στο Ληξούρι είναι πολύ μεγάλη για την πόλη”. Ο Napier έκρινε αυτά ως “ανόητα σχόλια” (αυτ.) και γράφει: ”Οι πρώτοι (Αργοστολιώτες) ζήλευαν την όμορφη δομή που δημιουργούνταν στην αντίπαλη πόλη, αγνοώντας όμως τα σχέδια μου για τη δημιουργία πιο ωραίων κτιρίων στη δικιά τους” (Αυτ.325).

Ο Δεμπόνος γράφει ότι κατά τη διάρκεια της Βρεττανικής κατοχής του νησιού, όταν ο Δε Μποσέτ ήταν Διοικητής (Δεμπόνος 1981:180), προτάθηκε η τοποθέτηση φώτων στους δρόμους του Αργοστολίου. Αλλά η Αγγλική κυβέρνηση δεν μπορούσε να δώσει την τελική άδεια εξαιτίας της υπάρχουσας διαμάχης μεταξύ των δύο πόλεων.

Ο Oswald έγραψε ένα γράμμα στον Δε Μποσέτ σημειώνοντας ότι “το Ληξούρι είναι πιο πολυάριθμη πόλη και αν δεν βάλουμε φώτα στους δρόμους εκεί, αυτό θα είναι μια πρόκληση για διαμάχη”. Αργότερα αποφασίστηκε να δίνουν οι άνθρωποι το λάδι για τα φώτα του δρόμου.Ο Δεμπόνος ασχολήθηκε με ένα άλλο συμβάν που έγινε το 1894. (Δεμπόνος 1988: 33-38). Αναφερόταν στην εισαγωγή νέων σταθμών για τα υγρά, τα οποία ίσχυαν μόνο στο Ληξούρι. Αυτό που αποτελούσε καινοτομία ήταν τα ισοδύναμα των πολλαπλασίων των ισχυόντων τότε σταθμών για τα υγρά.

Για παράδειγμα, (αυτ.34) το μέτρο για το κρασί, το σέκιο, αντιστοιχούσε σε 20 αγγλικά λίτρα. Αφού ο νέος κανονισμός τέθηκε σ’εφαρμογή, ισοδυναμούσε με 21.5 λίτρα. Είναι πολύ περίεργο το ότι αυτός ο κανονισμός υπογράφτηκε από τον αρχηγό της αστυνομίας στο Ληξούρι και ακόμα από το Νομάρχη του νησιού! Ενώ το υπόλοιπο νησί χρησιμοποιούσε τα παλιά μέτρα, οι ληξουριώτες χρησιμοποιούσαν τα δικά τους. Έτσι το εμπόριο τους βρισκόταν σε μεγάλη ακμή και δημιουργούσαν στους άλλους σοβαρά προβλήματα.

Οι Ληξουριώτες αστυνομικοί απέρριψαν τα προηγούμενα μέτρα υγρών επειδή “δεν ήταν αληθινά”. Ενάμιση χρόνο αργότερα, όταν διορίστηκε στο Ληξούρι νέος αρχηγός της αστυνομίας και στο νησί νέος Νομάρχης, διεξήχθη έλεγχος τιμών. Ο Νομάρχης επανέφερε στο Ληξούρι τα κανονικά μέτρα υγρών. Εκτός από τα γεγονότα που περιστασιακά καταγράφονται, οι Ληξουριώτες ποτέ δεν έπαψαν να παραπονιούνται για την κατάστασή τους και για το ότι παραμελούνταν, τη στιγμή που το Αργοστόλι αναπτυσσόταν.

Εφημερίδες του 1860 αλλά και του 1998 παρουσιάζουν τα παράπονα των Ληξουριωτών. Έτσι, στην εφημερίδα “Αποθήκη του Διαβόλου”, φύλλο της 16/6/1860 υπάρχει ένα άρθρο που υπογράφεται από τους Ληξουριώτες και απευθύνεται στην Αυτού Υψηλότητα, το λόρδο Μέγα Αρμοστή. Οι Ληξουριώτες παραπονούνται ότι “όλα, όλα στους Αργοστολιώτες” και βλέποντας τους εαυτούς τους “ως μικρογραφία του Αργοστολίου” ζητούν περισσότερους στρατιώτες και… μια τρομπέτα προκειμένου ν’αποφευχθούν περαιτέρω προβλήματα από το Ληξούρι.! Η πιο πρόσφατη εφημερίδα (Ιούνιος 1998).

Η “Παλεύς”, αναφέρει: “Υπάρχουν πολλά έργα που πρέπει να γίνουν στην περιοχή της Παλλικής, έτσι ώστε οι Ληξουριώτες να μην βασίζονται στο Αργοστόλι πλέον” (πρωτοσέλιδο). Οι βοηθοί μου τόνισαν το γεγονός ότι το νοσοκομείο στο Ληξούρι χρειάζεται προσωπικό και ότι το λιμάνι τους πρέπει να κατασκευαστεί.

Η διαμάχη, στη μορφή που παίρνει τον 20ο αιώνα περιέχει αντικείμενα, γραπτά κείμενα και φυσικά καθορισμένη εκατέρωθεν συμπεριφορά.Έτσι, το πιο “εντυπωσιακό” αντικείμενο που αντίκρυσα φτάνοντας στο λιμάνι του Ληξουρίου ήταν το άγαλμα του Λασκαράτου.

Ο Λασκαράτος είναι ένας φημισμένος Κεφαλονίτης σατιρικός ποιητής. Το άγαλμα του αντικρύζει την πόλη του Ληξουρίου και έχει γυρισμένη την πλάτη στο Αργοστόλι. Όταν ρωτήσουμε τους ντόπιους για τη θέση του αγάλματος, η απάντηση που θα πάρουμε είναι ευθεία και περιεκτική: “δε βλέπεις γιατί; Θέλουμε τον ποιητή μας να βλέπει εμάς και έτσι έχει γυρισμένη την πλάτη στο Αργοστόλι”.Το άγαλμα είναι χάλκινο και έχει τοποθετηθεί στην κορυφή μιας βάσης μαρμάρινης κυβικού σχήματος.

Παριστάνει τον ποιητή να κράτά το καπέλο του στο δεξί χέρι ενώ το αριστερό χέρι λυγισμένο κρατά ένα βιβλίο. Ο ποιητής έχει γενιάδα και τα ρούχα που φορά είναι του τέλους του 19ου αιώνα – των αρχών του 20ού. Το άγαλμα κατασκευάστηκε δεκαπέντε περίπου χρόνια πριν και τοποθετήθηκε ακριβώς εκεί που βρίσκεται σήμερα, λίγα μέτρα από την αποβάθρα…Η ζεστή υποδοχή των ανθρώπων -ειδικά της Ληξουριώτισσας φίλης μου- περιλαμβανε το χαιρετισμό: “Καλώς όρισες στην Κολούμπια!”.

Το Ληξούρι ονομάζεται Κολομπία και οι Ληξουριώτες Κολομπαίοι. Αυτό είναι επίσης γνωστό στους Αργοστολιώτες, που αρέσκονται σε αυτή την προσφώνηση των Ληξουριωτών. Ο κύριος Μάκης εξήγησε ότι αυτό το παρατσούκλι αποδόθηκε στους Ληξουριώτες κατόπιν μιάς παράστασης στο Καρναβάλι εδώ και πολλά χρόνια. Οι Ληξουριώτες αποφάσισαν να παρουσιάσουν την αποστολή του Κολόμβου και την ανακάλυψη της Αμερικής. Κάποιοι Ληξουριώτες μεταμφιέστηκαν σε Ινδιάνους, σκαρφάλωσαν στα δένδρα και παρίσταναν τους αυτόχθονες! Ένα μικρό πλοίο που μετέφερε τον Κολόμβο και το πλήρωμά του έφθασε στο λιμάνι. Από τότε οι Ληξουριώτες ονομάζονται Κολομπαίοι.

Ο Καλογηράς (1952: 24) αναφέρει παρόμοιο γεγονός για τούτο το όνομα.Όταν τελείωσε αυτή η ιστορία, είχε έρθει πιά η στιγμή της αποκάλυψης του Αργοστολιώτικου παρανομιού. “Λοιπόν, είσαι από το Αργοστόλι, έτσι δεν είναι; Για να δούμε ξέρεις πως ονομάζουμε εμείς οι Ληξουριώτες τους Γροστολιώτες;”. Ήμουν έτοιμη να απαντήσω: “Μα ήδη τους είπατε Γροστολιώτες”, αλλά απάντησα αρνητικά και περίμενα ν’ακούσω την απάντηση του κυρίου Μάκη: “Λοιπόν τους λέμε “οι ογροί” και οι “αραχνιασμένοι”.

Το πρώτο παρατσούκλι τους το βγάλαμε γιατί ο ήλιος ανατέλλει πολύ αργά στο Αργοστόλι και τους τρώει η υγρασία, ενώ το δεύτερο τους το βγάλαμε γιατί πάντα είναι μουτρωμένοι και δεν μιλάνε πολύ”.Τις ώρες που συζητούσα με τους Ληξουριώτες, γνωστοί ή γείτονες περνούσαν να μου πουν ένα “καλημέρα” ή “καλησπέρα” και άκουγαν το θέμα της έρευνάς μου.

Τότε σχολίαζαν: “Μα εμείς ήμαστε καλύτεροι από τους Αργοστολιώτες”. Όλοι τους έσπευδαν να παραβάλουν τους στίχους του Λασκαράτου: “Ξέρεις τι λέει ο Λασκαράτος για το Ληξούρι;”. Λέει: “ Ο Θεός δημιούργησε το Ληξούρι πρώτο απ’όλα τα μέρη και μετά τον υπόλοιπο κόσμο.” Αυτοί οι πολύ γνωστοί στίχοι έχουν ως εξής: (Καλογηράς 1952: 22) “Όταν ο Θεός έκανε το Σύμπαν, το Ληξούρι και τόσους άλλους τόπους…”Ο κύριος Ηλίας είπε ότι οι Ληξουριώτες αγαπούν πάρα πολύ τον τόπο τους και ότι είναι “τοπικιστές”. Αυτό ακριβώς τονίστηκε απ’όλους όσους με βοήθησαν στη συλλογή υλικού, από Αργοστολιώτες και Ληξουριώτες. Ειδικά οι πρώτοι όταν μιλούν για Ληξουριώτες, λένε γι’αυτούς: “Είναι από το Ληξούρι, δεν είναι Κεφαλονίτες. Δεν μπορείς να πας στο μέρος τους αν δεν έχεις διαβατήριο ή βίζα!”.

Τούτο πρέπει να θεωρηθεί αστείο και έτσι κυκλοφορεί ακόμα μεταξύ νέων. Κάποιοι από αυτούς ονομάζουν το Ληξούρι “ξενιτιά” που σημαίνει ένα ξένο μέρος. Ένα πολύ καλό παράδειγμα του Ληξουριώτικου τοπικισμού είναι το γεγονός ότι “δανείζονται” τραγούδια που αναφέρονται στο Ληξούρι και τα τροποποιούν ελαφρά. Όπου συναντάται η λέξη Αργοστόλι, την αλλάζουν με το Ληξούρι! Όμως η Ληξουριώτικη χορωδία που τραγούδησε στο Αργοστόλι τον Ιούλιο (1998), όταν τραγούδησε ένα από αυτά τα τραγούδια δεν άλλαξε τις λέξεις προς απογοήτευση ενός κυρίου.

Οι Ληξουριώτες θεωρούνται αστείοι άνθρωποι με ωραίο χιούμορ και με αυτό το δεδομένο συνέχεια έκαναν αστεία και φάρσες στους Αργοστολιώτες. Το πιο γνωστό απ’όλα είναι αυτό που αναφέρεται σε κάποιους ανθρώπους που συγκεντρώθηκαν και μάζεψαν όλους τους άρρωστους και βρώμικους σκύλους του Ληξουρίου και τους μετέφεραν στο Αργοστόλι με πλοίο…

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή