Τι παρατηρείται στον εγκέφαλο όσων τρώνε συχνά πελτέ ντομάτας στο φαγητό
Επιστήμονες χορήγησαν πελτέ ντομάτας σε άτομα για 3 μήνες — Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου τους παρουσίασαν αλλαγές.
Η καθημερινή κατανάλωση πελτέ ντομάτας για 3 μήνες οδήγησε σε αλλαγές στις επιδόσεις σε ορισμένα γνωστικά τεστ και στα πρότυπα εγκεφαλικής συνδεσιμότητας, στο πλαίσιο μιας μικρής τυχαιοποιημένης μελέτης σε υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας.
Τα ευρήματα παρουσιάζουν ενδιαφέρον, ωστόσο δεν αποδεικνύουν ότι οι ντομάτες κάνουν κυριολεκτικά «επανεκκίνηση» στον εγκέφαλο ή ότι προλαμβάνουν τη γνωστική εξασθένηση.
Τι έδειξε η μελέτη για τον πελτέ ντομάτας;
Ερευνητές στην Ισπανία συμπεριέλαβαν 47 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 40 έως 55 ετών, σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη διασταυρούμενου σχεδιασμού (crossover trial). Τα 42 από τα 47 άτομα ολοκλήρωσαν την μελέτη. Οι συμμετέχοντες πέρασαν από δύο περιόδους διάρκειας 3 μηνών:
- στην μία πρόσθεσαν συμπυκνωμένο πελτέ ντομάτας στη συνήθη διατροφή τους
- στην άλλη περιόρισαν την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε λυκοπένιο
Η μέση ημερήσια πρόσληψη ήταν περίπου 35 γρ. πελτέ ντομάτας, ποσότητα που απέδιδε περίπου 38 mg λυκοπενίου. Σε σύγκριση με την περίοδο ελέγχου, η κατανάλωση πελτέ ντομάτας συσχετίστηκε με:
- Καλύτερη επιλεκτική προσοχή με υψηλότερες επιδόσεις στη συγκέντρωση και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών
- Μικρή βελτίωση στην μνήμη συσχέτισης προσώπου-ονόματος
- Σχεδόν διπλασιασμό των επιπέδων λυκοπενίου στο πλάσμα του αίματος
- Οριακή αύξηση του εγκεφαλικού νευροτροφικού παράγοντα (BDNF)
Δεν παρατηρήθηκε βελτίωση στα τεστ εκτελεστικών λειτουργιών.
Προκάλεσε όντως ο πελτές ντομάτας «επανεκκίνηση» σε μεγάλα εγκεφαλικά δίκτυα;
Όχι με την κυριολεκτική έννοια. Ο όρος «επανεκκίνηση» αποτελεί δημοσιογραφική απλούστευση και όχι κλινικό ή νευροεπιστημονικό συμπέρασμα της μελέτης.
Η λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) κατά την κατάσταση ηρεμίας (resting-state) υπέδειξε αλλαγές στη συνδεσιμότητα, που αφορούσαν το μετωπο-βρεγματικό δίκτυο, το ακουστικό δίκτυο και το δίκτυο ραχιαίας προσοχής. Οι ερευνητές ερμήνευσαν αυτό το πρότυπο ως πιθανή λειτουργική αναδιοργάνωση ή αυξημένη νευρωνική αποδοτικότητα. Ωστόσο, η ανάλυση των απεικονιστικών δεδομένων:
- αφορούσε μόνο 14 συμμετέχοντες
- παρουσίαζε περιορισμένη στατιστική ισχύ και
- χρησιμοποίησε ένα πιο ελαστικό στατιστικό όριο από αυτό που είχε αρχικά προγραμματιστεί
Ένα διαφορετικό πρότυπο συνδεσιμότητας δεν συνεπάγεται αυτόματα έναν πιο υγιή εγκέφαλο, και η μελέτη δεν έδειξε δομική αποκατάσταση του εγκεφάλου, αναστροφή της γήρανσης ή προστασία από την άνοια.
Γιατί θα μπορούσε ο πελτές ντομάτας να επηρεάσει τον εγκέφαλο;
Οι ντομάτες είναι πλούσιες σε λυκοπένιο, ένα καροτενοειδές με αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Ο πελτές ντομάτας είναι ιδιαίτερα συμπυκνωμένος και τα επεξεργασμένα προϊόντα ντομάτας μπορούν να παρέχουν σημαντικά μεγαλύτερη ποσότητα λυκοπενίου ανά γραμμάριο σε σχέση με τις φρέσκες ντομάτες.
Το λυκοπένιο μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και πειραματικές έρευνες υποδεικνύουν αντιοξειδωτικούς και αντιφλεγμονώδεις μηχανισμούς, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη νευρωνική λειτουργία.
Ωστόσο, αυτό δεν αποδεικνύει ότι το λυκοπένιο προκάλεσε τις γνωστικές μεταβολές. Δεδομένου ότι οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πελτέ ντομάτας, ενδέχεται να συνέβαλαν και άλλες ενώσεις ή οι διαφορές να προέκυψαν από τη δίαιτα ελέγχου με χαμηλή περιεκτικότητα σε λυκοπένιο.
Σημαίνει αυτό ότι ο πελτές ντομάτας βελτιώνει την μνήμη ή προλαμβάνει την άνοια;
Δεν απαντάει σε αυτό η έρευνα. Προγενέστερες έρευνες έχουν συσχετίσει τα υψηλότερα επίπεδα λυκοπενίου με καλύτερη γνωστική απόδοση, αλλά μεγάλο μέρος αυτών των στοιχείων προέρχεται από μελέτες παρατήρησης, ενώ προηγούμενες παρεμβάσεις συχνά συνδύαζαν τις ντομάτες ή το λυκοπένιο με άλλα τρόφιμα ή θρεπτικά συστατικά.
Η νέα μελέτη ενισχύει αυτά τα στοιχεία, καθώς εξέτασε τον πελτέ ντομάτας ως παρέμβαση μεμονωμένου τροφίμου. Παρ' όλα αυτά, η μελέτη ήταν μικρής κλίμακας, δεν ήταν τυφλή (οι συμμετέχοντες γνώριζαν τι κατανάλωναν), διήρκεσε μόνο 3 μήνες και αξιολόγησε την απόδοση σε γνωστικά τεστ αντί για την άνοια ή την μακροπρόθεσμη γνωστική εξασθένηση.
Οι βασικές κλινικές οδηγίες εξακολουθούν να δίνουν έμφαση στα γενικά διατροφικά πρότυπα και όχι σε μεμονωμένες «τροφές για τον εγκέφαλο». Η διατροφή μεσογειακού τύπου (πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και ψάρια) υποστηρίζεται από πολλά περισσότερα στοιχεία όσον αφορά την προαγωγή της καρδιαγγειακής και εγκεφαλικής υγείας.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι ο πελτές ντομάτας καλύτερη πηγή λυκοπενίου από τις φρέσκες ντομάτες;
Ο πελτές ντομάτας έχει μεγαλύτερη συγκέντρωση λυκοπενίου ανά γραμμάριο και η επεξεργασία γενικά βελτιώνει τη διαθεσιμότητα του λυκοπενίου. Οι φρέσκες ντομάτες παραμένουν μια θρεπτική επιλογή.
Θα πρέπει οι άνθρωποι να καταναλώνουν 35 γρ. πελτέ ντομάτας καθημερινά;
Αυτή η μεμονωμένη μελέτη δεν επαρκεί για να συσταθεί η συγκεκριμένη ποσότητα ως θεραπεία. Ο πελτές ντομάτας μπορεί να ενταχθεί σε μια υγιεινή διατροφή, αλλά ορισμένα προϊόντα περιέχουν και σημαντική ποσότητα αλατιού.
Καταστρέφεται το λυκοπένιο κατά το μαγείρεμα της ντομάτας;
Όχι. Σε αντίθεση με ορισμένα θρεπτικά συστατικά που είναι ευαίσθητα στη θερμότητα, το λυκοπένιο γίνεται γενικά πιο βιοδιαθέσιμο μετά το μαγείρεμα και την επεξεργασία της ντομάτας, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται μαζί με κάποια πηγή διατροφικού λίπους.
Συμπέρασμα
Η μελέτη υποδεικνύει ότι η τακτική κατανάλωση πελτέ ντομάτας ενδέχεται να επηρεάζει την προσοχή, τη συνειρμική μνήμη και την λειτουργική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου σε υγιή άτομα μέσης ηλικίας. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα πρώτη κλινική ένδειξη και όχι για απόδειξη μιας «επανεκκίνησης» του εγκεφάλου. Απαιτούνται μεγαλύτερης κλίμακας και διάρκειας μελέτες προτού μπορέσει να αποδοθεί στον πελτέ ντομάτας η ιδιότητα της προστασίας από τη γνωστική εξασθένηση.
Πηγές:
