Κρίσιμα φάρμακα και πρώτες ύλες: Ο ρόλος της DEMO στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον

Η πολεμική σύγκρουση στο Ιράν και οι γενικότερες γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή έφεραν ξανά στο προσκήνιο, την αναγκαιότητα του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα κρίσιμα φάρμακα, που θεσμοθετήθηκε μόλις έναν χρόνο πριν.

Ως απόρροια της πανδημίας του κορονοϊού και των μεγάλων ελλείψεων σε υγειονομικό υλικό και βασικά φάρμακα που αντιμετώπισαν πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να λάβει μέτρα, ώστε μελλοντικές κρίσεις να μην βάλουν σε κίνδυνο την υγεία των ευρωπαίων πολιτών. Σήμερα, η Ευρώπη έχει τα εργαλεία για να εξασφαλίσει την επάρκεια των αναγκαίων φαρμάκων, παρά το γεγονός ότι το ενεργειακό κόστος εκτοξεύεται και οι μεταφορές εμπορευμάτων επηρεάζονται δραματικά. Σε αυτή τη διαδικασία, πρωταγωνιστικό ρόλο έχει η ελληνική φαρμακοβιομηχανία DEMO και θα εξηγήσουμε γιατί.

Παραγωγή πρώτων υλών και κρίσιμων φαρμάκων στην Ελλάδα

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τα κρίσιμα φάρμακα ήρθε ως απάντηση στα αυξανόμενα προβλήματα και στα τρωτά σημεία της εφοδιαστικής αλυσίδας από τρίτες χώρες προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να ενισχυθεί η στρατηγική αυτονομία, η ανθεκτικότητα και η αλληλεγγύη της Ευρώπης στον φαρμακευτικό τομέα. Στο επίκεντρο βρίσκονται φάρμακα ζωτικής σημασίας για τους ασθενείς, όπως αντιβιώσεις, ογκολογικά ή σκευάσματα για τα καρδιαγγειακά μεταξύ άλλων, για τα οποία δεν υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικές και των οποίων η έλλειψη μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη ή ακόμη και θάνατο. Κεντρικό στοιχείο των νέων ρυθμίσεων αποτελεί, επίσης, η εστίαση στα ενεργά φαρμακευτικά συστατικά (APIs), δηλαδή την πρώτη ύλη για την παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων.

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία DEMO, διαβλέποντας τις προκλήσεις που ανακύπτουν, ήδη από το 2021 όταν σχεδίασε το ευρύ επενδυτικό της πρόγραμμα, δίνει απαντήσεις στα παραπάνω ζητήματα. Στην Τρίπολη, αυτή τη στιγμή, βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες για τη δημιουργία ενός επιβλητικού εργοστασιακού κόμβου που περιλαμβάνει παραγωγικές μονάδες πρώτων υλών και τελικών φαρμάκων. Στην Τρίπολη, θα παράγονται πρώτες ύλες και τελικά φάρμακα σε δύο βασικές κατηγορίες, στα πενικιλινούχα αντιβιοτικά και στα ογκολογικά φάρμακα χημικής προέλευσης. Ακολουθώντας τις διεθνείς προδιαγραφές GMP, με την ολοκλήρωση του έργου, η ελληνική φαρμακοβιομηχανία DEMO θα μπορεί να καλύψει το 20% της ευρωπαϊκής αγοράς στα προϊόντα που θα παράγει. Η DEMO, παράλληλα, επενδύει και στην έρευνα, αφού στα υπερσύγχρονα εργαστήρια του Κέντρου Έρευνας & Ανάπτυξης στη Θεσσαλονίκη, υλοποιείται ερευνητικό πρόγραμμα ανάπτυξης 25 πρώτων υλών χημικής προέλευσης. Επίσης, στις εγκαταστάσεις της εταιρείας στον Άγιο Στέφανο, δημιουργείται ερευνητικό κέντρο πρώτων υλών και μονάδα πιλοτικών παραγωγών τελικών προϊόντων βιολογικής προέλευσης.

Μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες

Έτσι, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά παραγωγή πρώτων υλών φαρμάκων και τελικών προϊόντων που δεν παρήγαγε μέχρι σήμερα, συμβάλλοντας αντίστοιχα στην επάρκεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε πρώτες ύλες, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας και συνεχιζόμενης ευθραυστότητας των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Παρόλο που οι ελλείψεις έχουν μειωθεί, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) προειδοποιεί ότι οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή απειλή για την ομαλή τροφοδοσία φαρμάκων. Όμως, τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι δομικό. Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές APIs, με το 80% αυτών να προέρχεται από μόλις πέντε χώρες: Κίνα, Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο, Ινδονησία και Ινδία, με την Κίνα να καλύπτει περίπου το 45% του συνόλου. Μέσω της ενίσχυσης της παραγωγής και της κοινής προμήθειας εντός της ΕΕ, αλλά και της διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού, επιδιώκεται η μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες. Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη σε κατηγορίες όπως τα αντιβιοτικά, όπου η ζήτηση αυξάνεται διαρκώς λόγω των παγκόσμιων υγειονομικών προκλήσεων.

Στο εσωτερικό πεδίο, το θετικό αποτύπωμα της επένδυσης της DEMO είναι άμεσο: δημιουργία πάνω από χιλίων άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας, σε βάθος δεκαετίας, στην περιοχή της Αρκαδίας, μετατροπή της Τρίπολης σε σημαντικό ευρωπαϊκό κέντρο της φαρμακοβιομηχανίας με ανατροφοδοσία του παραγωγικού αυτού hub, από την ερευνητική δραστηριότητα στο Κέντρο Έρευνας & Ανάπτυξης στη Θεσσαλονίκη και σημαντική συμβολή στη μείωση του αρνητικού εμπορικού ισοζυγίου της Ελλάδας.

Για την ίδια τη DEMO, η επιτυχία ενός αναπτυξιακού έργου με ευρωπαϊκή προοπτική ενισχύει στρατηγικά τη θέση της στη διεθνή αγορά. Η καθετοποίηση σε όλο το εύρος της παραγωγής του φαρμάκου συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης, τόσο της εταιρείας όσο και της Ελλάδας, από τις αγορές της Ασίας. Παράλληλα, η αξιοπιστία και η συνεχής ανάπτυξη της DEMO αποτελούν εγγύηση επάρκειας φαρμάκων όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για την ευρωπαϊκή αγορά συνολικά.