Η νόσος Αλτσχάιμερ δεν ξεκινά πάντα με απώλεια μνήμης

Για ορισμένους τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια Αλτσχάιμερ μπορεί να περιλαμβάνουν την όραση, την κρίση, τη διάθεση, την όσφρηση, τη γλώσσα ή την καθημερινή λήψη αποφάσεων πριν η προφανής απώλεια μνήμης γίνει η κύρια ανησυχία.

Γιατί τα πρώιμα συμπτώματα Αλτσχάιμερ μπορεί να είναι εντελώς απρόσμενα

Η νόσος Αλτσχάιμερ βλάπτει σταδιακά τα εγκεφαλικά δίκτυα που εμπλέκονται στην μνήμη, τη συλλογιστική, τη γλώσσα, τη συμπεριφορά και την αντίληψη. Τα προβλήματα μνήμης είναι γνωστά, αλλά δεν είναι το μόνο πρώιμο σημάδι. Μερικοί εμφανίζουν αρχικά αλλαγές σε μη μνημονικές δεξιότητες, όπως η εύρεση λέξεων, η οπτικο-χωρική επίγνωση και η κρίση.

Γι' αυτό οι οικογένειες μπορεί αρχικά να περιγράψουν τον ασθενή ως «όχι ακριβώς ο εαυτός του» αντί για σαφώς με πρόβλημα μνήμης.

Δυσκολία στην εκτίμηση της απόστασης ή του οπτικού χώρου

Η πρώιμη νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ερμηνεύει τις οπτικές πληροφορίες. Ένα άτομο μπορεί να έχει περισσότερες δυσκολίες στην ανάγνωση, στην εκτίμηση της απόστασης, στην παρακολούθηση της αντίθεσης ή στην πλοήγηση σε γνωστούς χώρους.

Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως:

• Λανθασμένη εκτίμηση σκαλοπατιών ή πεζοδρομίων
• Δυσκολία στάθμευσης ή ασφαλούς οδήγησης
• Δυσκολία εύρεσης αντικειμένων σε ένα ακατάστατο δωμάτιο
• Μειωμένη αυτοπεποίθηση σε άγνωστα μέρη

Αυτά τα προβλήματα δεν οφείλονται πάντα στην καθαυτή όραση. Μερικές φορές τα μάτια λειτουργούν, αλλά ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις οπτικές πληροφορίες λιγότερο αποτελεσματικά.

Αλλαγές στην όσφρηση

Η μειωμένη αίσθηση της όσφρησης έχει συνδεθεί με ήπια γνωστική εξασθένηση και κίνδυνο άνοιας, αν και δεν αφορά συγκεκριμένα τη νόσο Αλτσχάιμερ. Λοιμώξεις, ρινικές παθήσεις, γήρανση και ορισμένες νευρολογικές διαταραχές μπορούν επίσης να επηρεάσουν την όσφρηση.

Το στοιχείο δεν είναι μία μεμονωμένη αλλαγή, αλλά ένα ευρύτερο μοτίβο: η μειωμένη όσφρηση σε συνδυασμό με αλλαγές στην μνήμη, τη διάθεση, τη γλώσσα και τις καθημερινές λειτουργίες, χρήζει εξέτασης από νευρολόγο.

Μειωμένη κρίση και ασυνήθιστες αποφάσεις

Ένα άτομο σε πρώιμο στάδιο της νόσου Αλτσχάιμερ μπορεί να αρχίσει να παίρνει αποφάσεις που φαίνονται εκτός χαρακτήρα. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει απάτες, κακή διαχείριση χρημάτων, ακατάλληλο ντύσιμο για τον καιρό ή παραμέληση της υγιεινής.

Αυτό το σύμπτωμα συχνά ερμηνεύεται λανθασμένα ως πείσμα ή απροσεξία. Στην πραγματικότητα, η μειωμένη κρίση μπορεί να αντανακλά αλλαγές στα εγκεφαλικά συστήματα που εμπλέκονται στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση κινδύνου και την αυτογνωσία.

Αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα

Το άγχος, η ευερεθιστότητα, η καχυποψία, ο φόβος, η κατάθλιψη και η κοινωνική απόσυρση μπορεί να εμφανιστούν στο πιο πρώιμο στάδιο Αλτσχάιμερ. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να συμβούν επειδή ο ασθενής αισθάνεται ότι «κάτι δεν πάει καλά», αλλά δεν μπορεί να το εξηγήσει με σαφήνεια.

Τα μέλη της οικογένειας μπορεί να παρατηρήσουν ότι κάποιος κατακλύζεται πιο εύκολα από συναισθήματα, αποφεύγει κοινωνικές καταστάσεις ή αντιδρά απρόσμενα έντονα όταν αλλάζουν οι ρουτίνες. Οι αλλαγές στη διάθεση από μόνες τους δεν σημαίνουν νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά όταν εμφανίζονται μαζί με γνωστική ή λειτουργική εξασθένηση, δεν πρέπει να αγνοούνται.

Δυσκολία στην εύρεση λέξεων

Όλοι ξεχνάμε μια λέξη περιστασιακά. Στη νόσο Αλτσχάιμερ, τα γλωσσικά προβλήματα γίνονται πιο συχνά και ενοχλητικά. Ο ασθενής μπορεί από τα πρώιμα στάδια να:

• διακόπτει συχνά τον συνομιλητή του κατά τη διάρκεια της συζήτησης
• χρησιμοποιεί αόριστες λέξεις όπως «αυτό» κι «εκείνο» (το πράγμα)
• επαναλαμβάνει τον εαυτό του
• δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μια συζήτηση
• χάνει τον ειρμό αυτού που έλεγε

Αυτό μπορεί να κάνει τη συζήτηση πιο κουραστική και μπορεί να οδηγήσει σε απόσυρση από τις κοινωνικές δραστηριότητες.

Προβλήματα με γνωστές εργασίες

Ένα άλλο πρώιμο σημάδι είναι η δυσκολία στην ολοκλήρωση εργασιών που κάποτε ήταν ρουτίνα. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει το μαγείρεμα ενός γνωστού γεύματος, τη διαχείριση λογαριασμών, τη χρήση συσκευών, την τήρηση συνταγής ή την οργάνωση ραντεβού.

Η σημαντική διάκριση είναι η αλλαγή. Περιστασιακά λάθη συμβαίνουν σε όλους, αλλά η επαναλαμβανόμενη δυσκολία με γνωστές εργασίες θα πρέπει να οδηγήσει σε ιατρική αξιολόγηση από νευρολόγο.

Πότε πρέπει να ελέγχονται τα συμπτώματα;

Ζητήστε ιατρική συμβουλή όταν οι αλλαγές είναι επίμονες, προοδευτικές ή επηρεάζουν την καθημερινή ζωή. Η έγκαιρη αξιολόγηση έχει σημασία επειδή τα συμπτώματα που μοιάζουν με άνοια μπορεί μερικές φορές να προκληθούν ή να επιδεινωθούν από θεραπεύσιμα προβλήματα, όπως επιδράσεις φαρμάκων, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, νόσο του θυρεοειδούς, ανεπάρκειες βιταμινών ή προβλήματα ακοής και όρασης.

Η διάγνωση δίνει επίσης στις οικογένειες περισσότερο χρόνο, για να σχεδιάσουν τη φροντίδα, την ασφάλεια, τα οικονομικά και τις επιλογές θεραπείας.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι η απώλεια όσφρησης ένα αξιόπιστο τεστ Αλτσχάιμερ;

Όχι. Η απώλεια όσφρησης δεν είναι αρκετά συγκεκριμένη για τη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ. Μπορεί να είναι μόνο ένα στοιχείο όταν συνδυάζεται με άλλες γνωστικές ή συμπεριφορικές αλλαγές.

Μπορεί το στρες να μοιάζει με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ;

Ναι. Το στρες, ο κακός ύπνος, το άγχος και η κατάθλιψη μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση και την μνήμη. Τα επίμονα ή επιδεινούμενα συμπτώματα εξακολουθούν να χρήζουν αξιολόγησης.

Τι πρέπει να παρακολουθούν οι οικογένειες πριν από την επίσκεψη σε γιατρό;

Καταγράψτε πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα, τι έχει αλλάξει, παραδείγματα λαθών ή αλλαγών συμπεριφοράς, φάρμακα, προβλήματα ύπνου και αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται.

Συμπέρασμα

Η νόσος Αλτσχάιμερ δεν ξεκινά πάντα με εμφανή απώλεια μνήμης. Τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια μπορεί να περιλαμβάνουν προβλήματα οπτικο-χωρικής πλοήγησης, μειωμένη όσφρηση, κακή κρίση, αλλαγές στη διάθεση, δυσκολία στην εύρεση λέξεων και δυσκολία σε γνωστές εργασίες.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα από μόνο του δεν αποδεικνύει τη νόσο Αλτσχάιμερ. Αλλά όταν οι αλλαγές είναι επίμονες, προοδευτικές ή επηρεάζουν την καθημερινή ζωή, η ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική. Η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει στην αποσαφήνιση της αιτίας, στον αποκλεισμό τυχόν θεραπεύσιμων παθήσεων και στην υποστήριξη καλύτερου σχεδιασμού για το μέλλον.

Πηγές:
nationalgeographic.com
nih.gov
alz.org
cdc.gov
alzheimers.org.uk