Εγκολεασμός: Η επείγουσα κατάσταση που το έντερο κλείνει σαν τηλεσκόπιο – Τα σημάδια για νοσοκομείο
Εγκολεασμός εντέρου: Συμπτώματα, αίτια και θεραπεία σε παιδιά και ενήλικες.
Ο εγκολεασμός συμβαίνει όταν ένα τμήμα του εντέρου ολισθαίνει μέσα στο επόμενο, όπως ακριβώς συμπτύσσονται τα τμήματα ενός τηλεσκοπίου. Αυτό μπορεί να προκαλέσει εντερική απόφραξη και, εάν διακοπεί η ροή του αίματος, βλάβη στο έντερο.
Είναι πολύ πιο συχνή κατάσταση στα μικρά παιδιά παρά στους ενήλικες, ωστόσο τα σοβαρά συμπτώματα χρήζουν άμεσης ιατρικής αξιολόγησης.
Τι είναι ο εγκολεασμός;
Ο εγκολεασμός αφορά συχνότερα το λεπτό έντερο και μπορεί να εμποδίσει τη φυσιολογική διέλευση τροφής και υγρών. Το εγκλωβισμένο τμήμα του εντέρου μπορεί να διογκωθεί, να χάσει την αιμάτωσή του και, χωρίς θεραπεία, να οδηγήσει σε νέκρωση ιστού, διάτρηση, περιτονίτιδα, σήψη ή καταπληξία (σοκ).
Περίπου το 90% των περιστατικών σε παιδιά εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 3 ετών. Στα παιδιά, συχνά δεν εντοπίζεται κάποιο συγκεκριμένο αίτιο. Στους ενήλικες, ο εγκολεασμός είναι σπάνιος και είναι πολύ πιο πιθανό να οφείλεται σε κάποιο υποκείμενο «σημείο έναρξης» (lead point) ή σε ανατομικό πρόβλημα.
Πώς εκδηλώνεται ο εγκολεασμός στα παιδιά;
Ένα μικρό παιδί μπορεί ξαφνικά να παρουσιάσει έντονο κοιλιακό πόνο με σπασμωδικό χαρακτήρα, ο οποίος εμφανίζεται και υποχωρεί. Ένα βρέφος μπορεί να κλαίει έντονα, να φέρνει τα γόνατα προς το στήθος και στη συνέχεια να φαίνεται σχετικά ήρεμο στα διαστήματα μεταξύ των επεισοδίων. Καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, τα επεισόδια μπορεί να γίνουν πιο παρατεταμένα και συχνά.
Άλλα σημεία περιλαμβάνουν εμέτους, ασυνήθιστη υπνηλία, διάταση της κοιλιάς και κόπρανα που περιέχουν αίμα και βλέννα. Τα χαρακτηριστικά κόπρανα που μοιάζουν με «ζελέ σταφίδας» αποτελούν σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι, αλλά πολλά παιδιά δεν τα εμφανίζουν ποτέ. Επομένως, η παρουσία αίματος στα κόπρανα δεν πρέπει να θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την αναζήτηση ιατρικής φροντίδας.
Πώς διαφέρει ο εγκολεασμός στους ενήλικες;
Η πάθηση στους ενήλικες είναι σπάνια και συχνά προκαλεί λιγότερο ειδικά συμπτώματα. Ο κοιλιακός πόνος μπορεί να είναι διαλείπων ή επίμονος και να συνοδεύεται από ναυτία, έμετο, τυμπανισμό, δυσκοιλιότητα και γαστρεντερική αιμορραγία.
Στους ενήλικες είναι πιο πιθανό να εντοπιστεί κάποια συγκεκριμένη αιτία. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2025, η οποία περιέλαβε 37 μελέτες και 2.330 ασθενείς, διαπίστωσε την ύπαρξη κακοήθειας στο 25% των περιπτώσεων ενηλίκων συνολικά. Ο καρκίνος ήταν πολύ συχνότερος στον εγκολεασμό παχέος εντέρου (68%) σε σχέση με τις περιπτώσεις στο λεπτό έντερο (9%).
Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν καλοήθεις όγκους ή πολύποδες, μετεγχειρητικές συμφύσεις και τη νόσο του Crohn. Η αξονική τομογραφία (CT) μπορεί επίσης να ανιχνεύσει βραχύβιες, παροδικές περιπτώσεις εγκολεασμού του λεπτού εντέρου, οι οποίες υποχωρούν χωρίς χειρουργική επέμβαση και δεν παρουσιάζουν επίμονο «σημείο έναρξης» (lead point).
Πώς διαγιγνώσκεται και πώς αντιμετωπίζεται ο εγκολεασμός;
Το υπερηχογράφημα αποτελεί συνήθως την πρώτη απεικονιστική εξέταση στα παιδιά. Στους ενήλικες, η αξονική τομογραφία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και να εντοπίσει τυχόν απόφραξη, βλάβη στο έντερο ή κάποια πιθανή αιτία.
Στα παιδιά, εφόσον δεν υπάρχει διάτρηση ή άλλες αντενδείξεις, η χορήγηση υποκλυσμού με αέρα ή υγρό σκιαγραφικό μπορεί να επιτύχει τόσο τη διάγνωση όσο και τη θεραπεία του εγκολεασμού. Ενδέχεται να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση εάν ο υποκλυσμός αποτύχει, εάν υπάρξουν επιπλοκές ή εάν απαιτείται θεραπεία για κάποιο ανατομικό αίτιο.
Οι ενήλικες υποβάλλονται συχνότερα σε χειρουργική επέμβαση, ιδίως σε περιπτώσεις απόφραξης, ισχαιμίας, σαφούς σημείου έναρξης ή υποψίας καρκίνου.
Πότε ο εγκολεασμός αποτελεί επείγον περιστατικό;
Η υποψία και μόνο απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση. Συμπτώματα όπως:
- έντονος κοιλιακός πόνος
- επίμονος έμετος
- αίμα στα κόπρανα
- διόγκωση της κοιλιάς
- έντονος λήθαργος
- αφυδάτωση
- σημεία καταπληξίας (σοκ)
δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με παρακολούθηση στο σπίτι. Η έγκαιρη θεραπεία είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η παρατεταμένη απόφραξη μπορεί να διακόψει την αιμάτωση του εντέρου.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί ο εγκολεασμός να επανεμφανιστεί μετά τη θεραπεία;
Ναι. Η υποτροπή μπορεί να συμβεί μετά από επιτυχή μη χειρουργική ανάταξη σε παιδιά, επομένως η επανεμφάνιση χαρακτηριστικών συμπτωμάτων μετά τη θεραπεία επιβάλλει την επαναξιολόγηση της κατάστασης.
Είναι σημάδι καρκίνου ο εγκολεασμός σε ενήλικα;
Όχι. Ο καρκίνος αποτελεί σημαντική πιθανότητα, ειδικά όταν εμπλέκεται το παχύ έντερο, αλλά μπορεί επίσης να προκληθεί από καλοήθεις όγκους, συμφύσεις, φλεγμονώδη νόσο και παροδικές καταστάσεις.
Συμπέρασμα
Ο εγκολεασμός είναι μια επικίνδυνη μορφή εντερικής απόφραξης, που προκαλείται όταν ένα τμήμα του εντέρου εισχωρεί στο επόμενο. Στα παιδιά εμφανίζεται συχνά αιφνιδίως και χωρίς σαφή αιτία, ενώ στους ενήλικες είναι σπανιότερη και πιθανότερο να οφείλεται σε κάποιο υποκείμενο ανατομικό πρόβλημα.
Η άμεση ιατρική εκτίμηση είναι κρίσιμης σημασίας, καθώς η καθυστέρηση στη θεραπεία μπορεί να διαταράξει την αιμάτωση και να προκαλέσει επιπλοκές απειλητικές για τη ζωή.
Πηγές:
