Ο πατριωτισμός δεν είναι κραυγή. Είναι ευθύνη

Υπάρχουν λέξεις που κουβαλούν μέσα τους ιστορία, μνήμη, θυσίες, πολιτισμό και συλλογική ταυτότητα. Ο πατριωτισμός είναι μία από αυτές. Και όμως, τα τελευταία χρόνια, μια έννοια βαθιά φωτεινή και ουσιαστική μοιάζει να έχει εγκλωβιστεί μέσα σε κραυγές, υπερβολές και λαϊκισμό.

Σαν να έχει παραχωρηθεί στους πιο ακραίους. Στους πιο θυμωμένους. Στους πιο πρόθυμους να μετατρέψουν την αγάπη για την πατρίδα σε μόνιμη οργή, φόβο και διχασμό.

Και κάπως έτσι δημιουργήθηκε ένα παράδοξο: πολλοί σοβαροί και δημιουργικοί άνθρωποι άρχισαν να απομακρύνονται από την ίδια τη λέξη «πατριωτισμός», σχεδόν φοβούμενοι ότι θα ταυτιστούν με γραφικότητα, φανατισμό ή ψεκασμένες θεωρίες. Αυτό όμως δεν είναι πατριωτισμός.

Ο πραγματικός πατριωτισμός δεν είναι φωνακλάδικος. Δεν χρειάζεται να ουρλιάζει για να αποδείξει την ύπαρξή του. Δεν μετριέται από την ένταση της φωνής ούτε από το πόσο εύκολα μοιράζει χαρακτηρισμούς περί «πατριωτών» και «προδοτών».
Πατριωτισμός είναι να θέλεις η χώρα σου να γίνει καλύτερη. Με καλύτερη παιδεία, με ισχυρούς θεσμούς, με σοβαρό δημόσιο λόγο, με αξιοκρατία, ασφάλεια, πολιτισμό και αυτοπεποίθηση.

Είναι να αγαπάς την πατρίδα σου χωρίς να χρειάζεται να μισείς κανέναν άλλο. Είναι να σέβεσαι την ιστορία σου χωρίς να φοβάσαι τον σύγχρονο κόσμο. Είναι να πιστεύεις στις δυνατότητες της χώρας σου χωρίς να εγκλωβίζεσαι σε μόνιμες θεωρίες παρακμής και καταστροφής.

Ο υγιής πατριωτισμός δεν φοβάται τη δημοκρατία. Δεν φοβάται τον διάλογο. Δεν φοβάται τη γνώση, την πρόοδο ή την ανοιχτή σκέψη. Αντίθετα, τα έχει ανάγκη.

Γιατί μια χώρα δεν προχωρά μέσα από κραυγές και θυμό. Προχωρά μέσα από αυτοπεποίθηση, σχέδιο, ενότητα και συλλογική ωριμότητα. Και ο πατριωτισμός, όταν είναι υγιής, μπορεί να αποτελέσει τεράστια δύναμη δημιουργίας και συνοχής

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από περισσότερο θόρυβο. Έχει ανάγκη από ένα νέο, φωτεινό αφήγημα γύρω από την έννοια της πατρίδας. Έναν πατριωτισμό σύγχρονο, σοβαρό και δημιουργικό. Έναν πατριωτισμό που να ενώνει αντί να διχάζει. Που να εμπνέει αντί να εξαγριώνει. Που να κοιτάζει μπροστά αντί να ζει αποκλειστικά μέσα από φόβους και εθνικές ανασφάλειες.

Ίσως λοιπόν ήρθε η στιγμή να πάρουμε πίσω τη λέξη «πατριωτισμός» από όσους την ταύτισαν με την υπερβολή και τον λαϊκισμό.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η αγάπη για την πατρίδα δεν θα έπρεπε ποτέ να μοιάζει με μίσος για τους άλλους. Θα έπρεπε να μοιάζει με πίστη στις δυνατότητές της.