Αλήθειες και υπερβολές για τον λαγοκέφαλο
Η μόνη εφικτή λύση είναι η διαχείριση και ο έλεγχος του πληθυσμού αυτού του ξενικού είδους
Ο λαγοκέφαλος -γνωστό ψάρι πλέον σε όλους μας, έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες μάστιγες των ελληνικών θαλασσών, καταστρέφει αλιευτικό εξοπλισμό, επηρεάζει αρνητικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα και στα εσωτερικά του όργανα κυρίως υπάρχει μια ισχυρή νευροτοξίνη που ονομάζεται τετροδοτοξίνη, η οποία βρίσκεται στα εσωτερικά όργανα και γενικά στο σύνολό της σάρκας του ψαριού, η οποία όταν βρεθεί εντός του οργανισμού, επιτίθεται βίαια στο νευρικό σύστημα, γεγονός που καθιστά αυτό το ψάρι άκρως απαγορευτικό για κατανάλωση -ακόμα και για τα κατοικίδια μας...
Η αλήθεια είναι, πώς η πιθανότητα μιας πλήρους εξόντωσης των λαγοκέφαλοων (Lagocephalus sceleratus) στη Μεσογείου θάλασσα είναι πρακτικά αδύνατη είτα μεμονωμένα είτε με τη χρήση χημικών ουσιών. Η μόνη εφικτή λύση είναι η διαχείριση και ο έλεγχος του πληθυσμού αυτού του ξενικού είδους, που εισήλθε με κάποιο τρόπο από τη Διώρυγα του Σουέζ, που θα βασίζονται κυρίως σε συλλογικές δράσεις, κρατικά προγράμματα, και αύξηση των φυσικών τους θηρευτών. Ο πανικός όμως , που έχει προκληθεί, σε σε λουόμενους και αλιείς είναι τόσο αβάσιμος, όσο και περιττός. Πιο μεγάλη ζημιά προκαλεί ο εμφανισθείς πανικός, παρά το ίδιο το ψάρι…το οποίο στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο επικίνδυνο για τον άνθρωπο, ούτε το δάγκωμά του περιέχει δηλητήριο. Όμως, πρέπει να τονιστεί ότι η δύναμη του δαγκώματος του λαγοκέφαλου -ειδικά αν είναι μεγάλος, είναι τόσο ισχυρή που μπορεί να κόψει ακόμα και δάχτυλα, καθιστώντας έτσι κάποια τυχαία συνάντηση με το ψάρι στο νερό ένα πιθανό σοβαρό συμβάν τραυματισμού. -αν και σχετικά σπάνιο.
Απλά όπως ήδη προαναφέρθηκε, τα εσωτερικά του όργανα και οι ιστοί του περιέχουν μια τοξίνη που -υπό προϋποθέσεις, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, αν πχ λόγω άγνοιας, καταναλωθεί από ανθρώπους ή κατοικίδια. Χωρίς να υπάρχει ακόμα εξειδικευμένο αντίδοτο για την αντιμετώπιση της νευροτοξίνες του, ο λαγοκέφαλος μπορεί κάλλιστα ακόμα και να σκοτώσει έναν άνθρωπο που τον έχει καταναλώσει -ειδικά αν είναι μικρό παιδί ή άνθρωπος με σοβαρά προβλήματα υγείας και ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα. Μετά από κατανάλωση του συγκεκριμένου ψαριού, και χωρίς άμεση και επείγουσα ιατρική βοήθεια, ο θάνατος θα μπορούσε να επέλθει μέσα σε λίγες μόνο ώρες, καθώς η μοναδική “θεραπεία” που υπάρχει στα νοσοκομεία, είναι η υποστηρικτική νοσηλεία και η φροντίδα, μέχρι να απομακρυνθεί η επικίνδυνη αυτή νευροτοξίνη από το σώμα του πάσχοντος.
Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται και το οποίο μπορούν να το απαντήσουν οι ειδικοί -οι βιολόγοι της θάλασσας είναι: τι τον έσπρωξε να έρθει πιο κοντά στις ακτές και τις παραλίες, αλλά και τι θα μπορούσαμε να κάνουμε ως Ελληνική Πολιτεία, ώστε το προβληματικό από αυτό ψάρι, να απομακρυνθεί από τις ακτές και να πάει προς τα βαθύτερα νερά, όπου υπάρχει περισσότερη τροφή στη διάθεσή του και όπου στην πραγματικότητα ανήκει -εκεί δηλαδή είναι το σπίτι του…
Το συγκεκριμένο ψάρι έφθασε στη Μεσόγειο θάλασσα από τη Διώρυγα του Σουεζ, η οποία διαπλατύνθηκε, διανοίχθηκε μια τεράστια δίοδο με την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό και έτσι μπορούν πλέον εύκολα να μετακινούνται νέα είδη προς τη Μεσόγειο. όπως και πολλοί άλλοι ξενικοί εισβολείς (πχ το λεοντόψαρο, το οποίο είναι απόλυτα βρώσιμο και μάλιστα ιδιαίτερα εύγευστο…), στις αρχές της τρίτης χιλιετίας και πλέον, μιας και δεν κάναμε τίποτα, έχει πλέον πολλαπλασιαστεί εκρηκτικά και το χειρότερο είναι πώς έχει καταφέρει να εγκλιματιστεί πλήρως στις συνθήκες που επικρατούν στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Η παρουσία αυτού του “κακού “ ψαριού -του λαγοκέφαλου, δυστυχώς συνδέεται και με την κλιματική αλλαγή, που λειτουργεί συμπληρωματικά, διευκολύνοντας την παρουσία των συγκεκριμένω ειδών, και στις ελληνικές θάλασσες, μιας και η Μεσόγειος έχει θερμανθεί αρκετά -οπότε τα ψάρια αυτά έρχονται από θερμά νερά, σε θερμά, όπως και στην περίπτωση άλλων ξενικών ειδών. Την κλιματική αλλαγή μόνοι μας την προκαλέσαμε και κάνουμε ότι περνάει απ’ το χέρι μας για να την συντηρούμε και να την σπρώχνουμε να κλιμακωθεί! Οφείλεται όμως σε μεγάλο βαθμό και στην υπεραλίευση, την μείωση των πληθυσμό των μεγάλων ψαριών που έχουν κυριολεκτικά αποδεκατιστεί. Καταφέραμε επίσης να αποδεκατίσουμε με τις μηχανότρατες και τα γρι γρι ακόμα και τα μικρά ψάρια, που αποτελούν την τροφή αυτού του είδους -για το οποίο έχει δημιουργηθεί όλο αυτό το θέμα, στα πελάγη και στην καταστροφή των φυσικών τους θηρευτών, όπως είναι τα μεγάλα πελαγίσια ψάρια (τόνοι, μαγιάτικα ξιφίες κλπ), οι θαλάσσιες χελώνες, όπως η δική μας Caretta caretta, που είναι ένας από τους ελάχιστους φυσικούς θηρευτές του και μπορεί να τον καταναλώνει χωρίς να επηρεάζεται από τη νευροτοξίνη του, συμβάλλοντας έτσι στη φυσική ισορροπία του οικοσυστήματος. Όπου υπάρχει έντονη δραστηριότητα αυτής της θαλάσσιας χελώνας, ευνοεί το να μην αυξάνεται ο πληθυσμός του λαγοκέφαλου, εάν όντως εμφανίζεται εκεί. Επίσης τα δελφίνια -αυτά τα υπέροχα πλάσματα, κυνηγούν ανελέητα τον λαγοκέφαλο.
Έτσι, οι αλλαγές στα θαλάσσια οικοσυστήματα είναι ραγδαίες, με πολλές εκατοντάδες ξενικά είδη να έχουν εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο, πολλά εκ των οποίων έχουν πλήρως προσαρμοστεί στο νέο τους περιβάλλον, μιας και οι νόμοι της φύσης είναι σαφείς: επιβιώνουν μόνο τα πιο επιθετικά είδη και εκείνα που έχουν την ικανότητα να προσαρμόζονται και να διαθέτουν μεγάλη ταχύτητα αναπαραγωγής. Εξού και ο κίνδυνος που αναδύεται για τις ισορροπίες στην υπάρχουσα μεσογειακή πανίδα!
Λόγω αυτής της ανησυχητικής εξάπλωσης, οι αρχές στις μεσογειακές χώρες ερευνούν για έξυπνες λύσεις, όπως η δημιουργία θαλάσσιων φραγμάτων σε περιοχές πολυσύχναστων θέρετρων, ενώ οι πολίτες καλούνται να ακολουθούν κάποιος βασικούς κανόνες ασφαλείας, όπως να μην αγγίζουν το συγκεκριμένο ψάρι με γυμνά χέρια, να μην το καταναλώνουν και να απομακρύνονται εάν το συναντήσουν σε κάποια παραλία. Επίσης, οι λαγοκέφαλος που ξεβράζονται στην ακτή αποτελούν μείζονα κίνδυνο για τα κατοικίδια ζώα που ενδέχεται λόγω περιέργειας να περιεργαστούν το κουφάρι ή να κυλιστούν πάνω του…
Σε περίπτωση δαγκώματος ή ύποπτων ενδείξεων δηλητηρίασης, οι πολίτες πρέπει “άμεσα” να αναζητήσουν κατεπείγουσα ιατρική περίθαλψη σε συντεταγμένο νοσοκομείο -σε κάποιες περιπτώσεις, μια γρήγορη αντίδραση μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου.
Δεν υπάρχει όμως κανένας φόβος για τους λουόμενους, εκτός πολύ σπάνιων περιπτώσεων, διότι ο λαγοκέφαλος συνήθως δεν επιτίθεται σε ανθρώπους, εκτός αν ενεργοποιηθεί λόγω πιθανής ενόχλησής του, το αίσθημα αυτοσυντήρησης του.
Μια μέθοδος που θα μπορούσε εν δυνάμει να αποτρέψει τα ψάρια, συμπεριλαμβανομένου και του λαγοκέφαλου, είναι να απλωθεί στο σώμα “εντομοαπωθητικό”, η μυρωδιά του οποίου ενδέχεται να συνδράμει τον λουόμενο και να αποτρέψει τα ψάρια να τον πλησιάσουν, για το διάστημα που κολυμπάει!
