Το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» ενισχύει το έργο της κυβερνοασφάλειας
Αν και την ευθύνη για την αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών φέρουν κυρίως τα κράτη-μέλη, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ΕΕ
Snapshot
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» για την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας κατά την περίοδο 2021-2027.
- Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπιστώνει ελλείψεις στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση σημαντικών περιστατικών κυβερνοασφάλειας και ζητά βελτιώσεις στον συντονισμό και την ανταλλαγή πληροφοριών.
- Δεν έχει καθοριστεί επίσημα η συνεργασία μεταξύ των δύο βασικών δικτύων της ΕΕ στον κυβερνοχώρο, CSIRT και EUCyCLONe, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά την αποτελεσματικότητα τους.
- Ορισμένα κράτη-μέλη δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει πλήρως την οδηγία NIS 2 στην εθνική τους νομοθεσία, περιορίζοντας την ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
- Το ευρωπαϊκό σύστημα προειδοποίησης για την κυβερνοασφάλεια δεν έχει τεθεί σε λειτουργία και υπάρχουν αδυναμίες στους ελέγχους των δικαιούχων ενωσιακών κονδυλίων για την κυβερνοασφάλεια.
Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), τα μέτρα της ΕΕ παρουσιάζουν ελλείψεις όσον αφορά τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση σημαντικών και μεγάλης κλίμακας περιστατικών στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
Το ΕΕΣ ζητά βελτιώσεις στον τρόπο ανταλλαγής πληροφοριών, στον συντονισμό ώστε να αποφεύγεται η αλληλεπικάλυψη των εργασιών μεταξύ των διάφορων εμπλεκόμενων φορέων, όπως επίσης να τεθεί σε λειτουργία το ευρωπαϊκό σύστημα προειδοποίησης για την κυβερνοασφάλεια και να ενισχυθούν οι έλεγχοι ασφάλειας των δικαιούχων ενωσιακών πόρων.
Περιστατικά κυβερνοασφάλειας μπορούν να διαταράξουν τη λειτουργία δημόσιων υπηρεσιών, επιχειρήσεων, κρίσιμων υποδομών και της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ.
Αν και την ευθύνη για την αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών φέρουν κυρίως τα κράτη-μέλη, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ΕΕ.
Αυτό ισχύει ιδίως όταν τα εν λόγω περιστατικά προκαλούν σημαντική διαταραχή, σημαντικές οικονομικές ζημίες ή σημαντική βλάβη σε πρόσωπα ή οργανισμούς (σημαντικά περιστατικά κυβερνοασφάλειας) ή όταν επηρεάζουν αρκετά κράτη-μέλη και υπερβαίνουν την ικανότητα μιας χώρας να αποκριθεί αποτελεσματικά (περιστατικά κυβερνοασφάλειας μεγάλης κλίμακας).
Για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών, η ΕΕ επενδύει όλο και περισσότερο στην ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας.
Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της για την περίοδο 2021-2027, το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» αποτελεί την κύρια πηγή χρηματοδότησης για την κυβερνοασφάλεια, με τα σχετικά κονδύλια να ανέρχονται σε 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ.
«Η ΕΕ έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά στην οικοδόμηση ενός πλαισίου συνεργασίας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, το οποίο ωστόσο δεν λειτουργεί ακόμη όσο αποτελεσματικά θα έπρεπε», δήλωσε ο κ. George-Marius Hyzler, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για τον έλεγχο.
«Σε περίπτωση εκδήλωσης σοβαρού κυβερνοπεριστατικού, είναι απαραίτητη η έγκαιρη και αξιοποιήσιμη πληροφόρηση. Χωρίς αυτήν, τα δίκτυα και οι μηχανισμοί χάνουν μεγάλο μέρος της προστιθέμενης αξίας τους.»
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο συνεργάζονται τα δύο δίκτυα της ΕΕ στον κυβερνοχώρο δεν έχει ακόμη καθοριστεί επίσημα.
Αυτό λειτουργεί εις βάρος της συνεργασίας του δικτύου CSIRT, στο οποίο συμμετέχουν εθνικές ομάδες που ασχολούνται με κυβερνοπεριστατικά, με το EUCyCLONe, ένα άτυπο δίκτυο της ΕΕ για τη συνεργασία για την αντιμετώπιση κρίσεων στον κυβερνοχώρο.
Επιπλέον, ορισμένες χώρες δεν έχουν ολοκληρώσει τη μεταφορά των επικαιροποιημένων κανόνων της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια (όπως η οδηγία NIS 2) στα εθνικά τους δίκαια, ενώ η εθνική νομοθεσία για την ασφάλεια περιορίζει τις πληροφορίες που μπορούν να ανταλλάσσονται.
Το ΕΕΣ διαπίστωσε επίσης αλληλεπικαλύψεις μεταξύ ορισμένων φορέων της ΕΕ που είναι αρμόδιοι για την παρακολούθηση των απειλών κατά της κυβερνοασφάλειας.
Οι εργασίες τους αλληλεπικαλύπτουν εν μέρει την υφιστάμενη ικανότητα του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) όσον αφορά την παρακολούθηση των απειλών και την ανάπτυξη επίγνωσης της κατάστασης.
Κατά τον χρόνο του ελέγχου, το ευρωπαϊκό σύστημα προειδοποίησης για την κυβερνοασφάλεια δεν είχε τεθεί ακόμη σε λειτουργία.
Το ΕΕΣ εντόπισε επίσης αδυναμίες στους ελέγχους ορισμένων οργανισμών που λάμβαναν ενωσιακή χρηματοδότηση για την κυβερνοασφάλεια.
Οι έλεγχοι αυτοί αποσκοπούν στον μετριασμό του κινδύνου παρείσφρησης κρατών εκτός της ΕΕ ή άσκησης από αυτά επιρροής και στην αποτροπή της ανταλλαγής ευαίσθητων πληροφοριών ασφάλειας με αρχές τρίτων χωρών.
Ωστόσο, μολονότι οι δικαιούχοι επιχορηγήσεων είναι υπεύθυνοι για την αξιολόγηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και του ελέγχου τρίτων μερών που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη, το ευρωπαϊκό κέντρο αρμοδιότητας για θέματα κυβερνοασφάλειας δεν επαληθεύει τις εν λόγω αξιολογήσεις.
Θα μπορούσαν έτσι ευαίσθητες υποδομές, επιχειρησιακά δεδομένα και κρίσιμες για την ασφάλεια τεχνολογίες να εκτεθούν σε κινδύνους για την ασφάλεια.
Το οικοσύστημα της κυβερνοασφάλειας στην ΕΕ περιλαμβάνει πολυάριθμους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς σε περιφερειακό, εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.
Η κυβερνοασφάλεια αποτελεί επίσης βασική συνιστώσα της εθνικής ασφάλειας και άμυνας.
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ οφείλουν να ενισχύσουν τα συστήματα ασφαλείας τους και να ακολουθήσουν τις συστάσεις του ΕΕΣ.
