Καισαριανή: Οι άγνωστες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 - Φόρεσαν καθαρά ρούχα πριν το τέλος

Snapshot

• Παρουσιάστηκαν νέες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, που ανήκουν στη «συλλογή Χόιερ» και πλέον ανήκουν στο ελληνικό κράτος.
• Η ιστορία με τα πεταμένα πανωφόρια και τα καθαρά πουκάμισα που φορούσαν πηγαίνοντας στο εκτελεστικό απόσπασμα.
• Ο Χέρμαν Χόιερ, αξιωματικός Ναζί και φωτογράφος, κατέγραψε τη μέρα της εκτέλεσης από το πρωί, συμπεριλαμβανομένων στιγμών πριν και κατά τη διάρκεια των εκτελέσεων.
• Η φωτογραφική δραστηριότητα του Χόιερ εντάσσεται σε σχέδιο προπαγάνδας του Γκαίμπελς για την καταγραφή του πολέμου και της ζωής των ναζιστικών στρατευμάτων.
• Η συλλογή περιλαμβάνει επίσης εικόνες από την καθημερινότητα των Ναζί και τη μετακίνησή τους στην Αθήνα, ενώ η έρευνα για την πλήρη τεκμηρίωση του υλικού συνεχίζεται.

Snapshot powered by AI

Νέες φωτογραφίες παρουσιάστηκαν χθες, Πέμπτη, στο υπουργείο Πολιτισμού, από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, αλλά και συνολικά από τη «συλλογή Χόιερ», που αποτελεί πλέον κτήμα του ελληνικού κράτους.

Στο πλαίσιο της παρουσίασης των 23 φωτογραφιών που επέλεξε να δημοσιοποιήσει το υπουργείο Πολιτισμού, οι εμπειρογνώμονες που ήταν παρόντες και συνέβαλαν στις επαφές του ελληνικού κράτους με τον Βέλγο συλλέκτη που κατείχε το ιστορικό υλικό, αποκάλυψαν και ορισμένες άγνωστες ιστορίες πίσω από τις εικόνες.

Μία από αυτές τις ιστορίες που ενισχύει ακόμα περισσότερο την υπερηφάνεια με την οποία οι 200 αγωνιστές φαίνονται να προχωρούν προς το εκτελεστικό απόσπασμα, είναι και η ιστορία των ρούχων τους.

Μόλις οι 200 έφτασαν στη μεγάλη καγκελόπορτα της Καισαριανής, πριν εισέλθουν στον τόπο όπου θα εκτελούνταν, πέταξαν τα ρούχα που φορούσαν. Στην παρακάτω φωτογραφία, ορισμένα ρούχα φαίνονται πεταμένα στο πάτωμα, με τους εμπειρογνώμονες να αναφέρουν ότι δεν ήθελαν να οδεύσουν προς τον θάνατο με βρώμικα πανωφόρια.

Για αυτό και στις φωτογραφίες που φαίνονται να προχωρούν προς τον τοίχο της εκτέλεσης, τα ρούχα τους φαίνονται πιο καθαρά και περιποιημένα, καθώς, όπως εκτιμούν και οι ειδικοί, είχαν ορισμένα καθαρά πουκάμισα, ώστε να οδεύσουν προς τον θάνατο με αξιοπρέπεια. Ήθελαν να έχει η παρουσία τους κύρος, μέχρι και την τελευταία στιγμή.

Ο Χέρμαν Χόιερ, ο αξιωματικός των Ναζί που βρισκόταν πίσω από τον φακό, εκτός από τα πρόσωπα που όδευαν προς το εκτελεστικό απόσπασμα, αποτύπωσε και τη στιγμή της εκτέλεσης, με στιγμιότυπα να δείχνουν ομάδες των 200 να παρατάσσονται μπροστά από τον τοίχο του Σκοπευτηρίου, αναμένοντας τους Γερμανούς να πατήσουν τη σκανδάλη. Σε μία από αυτες, φαίνεται και ένας από τους κομμουνιστές να υψώνει τη γροθιά του μπροστά στον θάνατο.

Η φωτογραφία με τη σφαίρα στον αέρα

Μία από τις φωτογραφίες αποτυπώνει μέχρι και τη σφαίρα στον αέρα, όπου και σε αυτή διακρίνονται κομμουνιστές με τη γορθιά υψωμένη μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο, ενώ υπάρχουν εικόνες που δείχνουν τους ανθρώπους να κείτονται νεκροί, οι οποίες προς το παρόν δεν δημοσιεύονται έως ότου η ταυτοποίηση ολοκληρωθεί και ενημερωθούν οι οικογένειες των εκτελεσμένων.

Μάλιστα, σε δύο φωτογραφίες που παρουσιάστηκαν και διακρίνονται σοροί, η μία φωτογραφία έχει ληφθεί με τον φακό οριζόντια και η άλλη κάθετα, γεγονός που, όπως σχολίασε ο Βαλεντίν Σνάιντερ, Γερμανός ερευνητής της περιόδου της Κατοχής και καταγραφέας των ναζιστικών στρατευμάτων, δείχνει πόσο αποστασιοποιημένος ήταν από το γεγονός του θανάτου ο Χόιερ που είχε την ψυχραιμία μέχρι και να αλλάξει το κάδρο της φωτογραφίας την ώρα της εκτέλεσης.

Ο Χόιερ έβγαζε φωτογραφίες από το πρωί εκείνης της ημέρας

Η έρευνα των ειδικών για την πλήρη επιστημονική τεκμηρίωση όλου του υλικού της «συλλογής Χόιερ», η οποία περιέχει 262 φωτογραφίες, 16 έγγραφα και 4 ελληνικά χαρτονόμισμα, βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη.

Από τα έως τώρα στοιχεία, όμως, φαίνεται πως ο αξιωματικός των Ναζί έβγαζε φωτογραφίες από το πρωί εκείνης της ημέρας, της Πρωτομαγιάς του 1944, που οι 200 εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Αυτό μαρτυρούν τουλάχιστον ορισμένα φωτογραφικά ντοκουμέντα που αποτυπώνουν το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου, στο οποίο κρατούνταν οι 200.

Γιατί ο Χόιερ φωτογράφιζε

Όπως φαίνεται από την έως τώρα ιστορική έρευνα, στόχος του Χόιερ δεν ήταν να αποτυπώσει τη στιγμή της εκτέλεσης, αυτής καθεαυτής. Η συλλογή φωτογραφιών από Ναζί αξιωματικούς, όπως ανέφερε ο Βαλεντίν Σνάιντερ, εντασσόταν σε ένα ευρύτερο σχέδιο προπαγάνδας του Γιόζεφ Γκαίμπελς, του υπουργού Προπαγάνδας της Ναζιστικής Γερμανίας, σύμφωνα με το οποίο τραβούσαν φωτογραφίες, ώστε να θυμούνται τον «Μεγάλο Πόλεμο», όταν ολοκλήρωναν την επιχείρησή τους.

Στο φωτογραφικό υλικό υπήρχαν και στιγμιότυπα από την καθημερινότητα των ναζιστών, σε μια προσπάθεια να κρατάνε επαφή με την πατρίδα τους, ενώ αποτύπωναν και τη ζωή της μονάδας τους.

Η συλλογή, μάλιστα, περιέχει και φωτογραφίες του ίδιου του Χόιερ με τη φωτογραφική του μηχανή, γεγονός που δείχνει ότι υπήρχε και ένα σύστημα ανταλλαγής μεταξύ όσως τραβούσαν φωτογραφίες, σύμφωνα με τον κ. Σνάιντερ.

Στη συλλογή βρέθηκαν επίσης και φωτογραφίες που δείχνουν τους Γερμανούς να επιβιβάζονται σε τρένα για τη μετάβασή τους στην Αθήνα.

«Εντολή να δείχνει τις δραστηριότητες του Γ' Ράιχ»

Στη συνέντευξη Τύπου στο υπουργείο Πολιτιμού, παρευρέθηκε και ο φωτογράφος Σωκράτης Μαυρομάτης, ο οποίος ανέφερε ότι από τη συλλογή φαίνεται πως ο Χόιερ έφτιαχνε ένα προσωπικό άλμπουμ. Σύμφωνα με τον ίδιο ο αξιωματικός των Ναζί διέθετε μια πολύ καλή μηχανή και τύπωνε σε εξαιρετικό χαρτί, ωστόσο δεν φαίνεται να είχε εντολή τεκμηρίωσης.

«Έχει εντολή να δείχνει τις δραστηριότητες του Γ' Ράιχ», εκτίμησε ο κ. Μαυρομάτης, λέγοντας πως στο άλμπουμ έβαζε φωτογραφίες από τις εκτελέσεις και δίπλα εικόνες ανθρώπων να κάνουν μπάνιο, γεγονός που δείχνει ότι «τις έβλεπε με την ίδια ματιά».

Μενδώνη: «Σε 13 μέρες φέραμε σε πέρας όλη τη διαδικασία»

Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, αναφέρθηκε στα γρήγορα αντανακλαστικά που επέδειξε το υπουργείο για την απόκτηση της συλλογής Χόιερ.

Αναλύοντας το χρονικό, ανέφερε ότι στις 14 Φεβρουαρίου, 12 φωτογραφίες που εμφανίζουν στιγμές από την εκτέλεση των 200 πατριωτών στην Καισαριανή, εμφανίστηκαν στη διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών e-bay.

Πολίτες και φορείς εκδήλωσαν μεγάλο ενδιαφέρον για τις φωτογραφίες και στις 15 Φεβρουαρίου, επικοινώνησε με την υπουργό ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, για να κινητοποιηθεί το υπουργείο για την εξέταση των φωτογραφιών.

Η κ. Μενδώνη με τη σειρά της ενημέρωσε άμεσα την κυβέρνηση και επικοινώνησε με φορείς και εμπειρογνώμονες, ώστε να ξεκινήσουν οι διαδικασίες για να εξεταστούν οι φωτογραφίες και να αποκτηθούν από το ελληνικό κράτος αν επιβεβαιωθεί η γνησιότητά τους.

Από την αρχή, το υπουργείο, επικοινωνώντας με τον Βέλγο συλλέκτη που είχε στην κατοχή του το υλικό, εκδήλωσε το ενδιαφέρον του για το σύνολο της συλλογής και όχι μόνο για όσες φωτογραφίες απεικόνιζαν την εκτέλεση στην Καισαριανή, τονίζοντας ότι «η αξία της είναι πολύ μεγάλη», όπως είπε η Λίνα Μενδώνη, η οποία αναφερόμενη ειδικότερα στις φωτογραφίες από το Σκοπευτήριο τις χαρακτήρισε «ανεκτίμητες», καθώς «δίνουν εικόνα και πρόσωπα στις μαρτυρίες» που ήδη είχαμε για το γεγονός, δείχνοντας «το ήθος και τον πατριωτισμό των 200».

Στις 20 Φεβρουαρίου, απεσταλμένοι του υπουργείου Πολιτισμού μετέβησαν στο Βέλγιο για να συναντηθούν με τον Βέλγο συλλέκτη και έκλεισαν την προκαταρκτική συμφωνία για την απόκτηση της συλλογής και στις 27 Φεβρουαρίου, ολοκληρώθηκε η διαδικασία της αγοράς.

Από τις 28 Φεβρουαρίου, η συλλογή βρίσκεται πλέον στην Αθήνα, με την υπουργό Πολιτισμού να τονίζει ότι «σε 13 μέρες φέραμε σε πέρας όλη τη διαδικασία και αυτό μπορεί να διδάσκεται στα Πανεπιστήμια, για το πόσο γρήγορα και καλά αποτελέσματα μπορεί να φέρει το δημόσιο σύστημα με συντονισμό και οργάνωση».

Πλέον, όπως είπε η κ. Μενδώνη, στόχος είναι η προστασία, η συντήρηση και η ανάδειξη της συλλογής στον δημόσιο λόγο και στην εκπαίδευση. Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Είναι μνημείο της ιστορίας μας και έτσι θα το αντιμετωπίσουμε».

Διαβάστε επίσης