Σαν Σήμερα: 12 Ιουλίου 1961 - Στη δημοσιότητα η συμφωνία σύνδεσης της Ελλάδας με την ΕΟΚ

Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη επικρατούσαν ιδέες για μία πολιτική και οικονομική ένωση των ευρωπαϊκών κρατών προκειμένου να προωθηθεί η συνεργασία, οι δημοκρατικοί θεσμοί και να αποσοβηθούν αντίστοιχες συγκρούσεις και κρίσεις.

Στην Ελλάδα μέρος του πολιτικού κόσμου τάχθηκε υπέρ της ιδέας σύνδεσης της χώρας με την ευρωπαϊκή κοινότητα. Την 1η Ιανουαρίου 1958 ιδρύονται η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ) με τις Συνθήκες της Ρώμης, που υπογράφονται από έξι κράτη: το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία.

Ταυτόχρονα τον Νοέμβριο του 1959 συστήνεται η Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών υπό την ηγεσία της Βρετανίας και η Ελλάδα εξέτασε το ενδεχόμενο να ενταχθεί σε αυτή. Ωστόσο ήταν πιο ελκυστική η επιλογή της ΕΟΚ, καθώς η Ελλάδα δεν μπορούσε να συμμετέχει σε μία κοινότητα με άλλα κράτη που είχαν βαριά βιομηχανία αλλά επιθυμούσε να είναι μέρος μίας κοινής αγοράς. Επίσης η ΕΟΚ έδινε έμφαση στο ζήτημα αγροτικών προϊόντων, που ήταν ζήτημα ζωτικής σημασίας για την Ελλάδα.

Έτσι στις 8 Ιουνίου 1959 η Ελλάδα με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή υποβάλλει επίσημα αίτημα να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Τον επόμενο μήνα, τον Ιούλιο του 1959, η αίτηση υποψηφιότητας της Ελλάδας γίνεται κατ’ αρχήν δεκτή και εγκαινιάζεται η διαπραγματευτική διαδικασία.

Οι διαπραγματεύσεις διαρκούν περίπου έναν χρόνο και ολοκληρώνονται στις 30 Μαρτίου 1961 όταν και οριστικοποιούνται οι όροι της σύνδεσης Ελλάδας και ΕΟΚ. Με κοινό ανακοινωθέν έγινε γνωστή η επίτευξη οριστικής συμφωνίας για τη σύνδεση της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα υπό τη μορφή τελωνειακής ένωσης, σε συνδυασμό με την ειδική πρόβλεψη μεταβατικής περιόδου. Το κοινό ανακοινωθέν ανέφερε: "Αι από έτους και πλέον διεξαγόμεναι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ελληνικής κυβερνήσεως και της εκτελεστικής επιτροπής της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος προς τον σκοπόν συνδέσεως της Ελλάδος μετά της Κοινής Αγοράς ετερματίσθησαν" και προσδιόριζε, μεταξύ άλλων, ότι: "Η σύνδεσις αύτη πραγματοποιείται υπό μορφήν τελωνειακής ενώσεως μεταξύ της Ελλάδος και της ΕΟΚ, προβλεπομένης προς τούτο μεταβατικής περιόδου... Η σύνδεσις διαμορφούται κατά τρόπον ώστε να καταστή δυνατόν μεταγενεστέρως εις την Ελλάδα, και όταν η πρόοδος της οικονομίας της το επιτρέψη, να καταστή πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, αναλαμβάνουσα όλας τας εκ της συνθήκης της Ρώμης υποχρεώσεις".

Τελικά στις 9 Ιουλίου 1961 υπογράφεται στην Αθήνα, στην Αίθουσα Τροπαίων της Βουλής, το τελικό κείμενο της Συμφωνίας Σύνδεσης της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα.

Στις 12 Ιουλίου 1961 τα κείμενα δίνονται στην δημοσιότητα και στις 28 Φεβρουαρίου 1962 η συμφωνία επικυρώνεται από το ελληνικό κοινοβούλιο. Η συνομολόγησή της έγινε θετικά δεκτή από τις πολιτικές δυνάμεις στο σύνολό τους, με την εξαίρεση της ΕΔΑ, η οποία ήταν ριζικά αντίθετη τόσο στον γενικό προσανατολισμό όσο και στο περιεχόμενο της συμφωνίας.

Σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης προβλεπόταν η μελλοντική ένταξη, ως πλήρους μέλους, της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και η υποβοήθηση της οικονομικής της ανάπτυξης και προόδου, μέσω της πρόβλεψης μεταβατικής περιόδου και, κυρίως, της χρηματοδοτικής συνδρομής των έξη κοινοτικών εταίρων. Ο Κ.Καραμανλής προσέβλεψε στην ενσωμάτωση της Ελλάδας στον κορμό της αναπτυγμένης κοινοτικής Ευρώπης υπό την παρώθηση κινήτρων οικονομικών και, κυρίως, πολιτικών. Κατά την ημέρα υπογραφής της Συμφωνίας επεσήμανε: «Εις την συνείδησιν των Ελλήνων η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότης δεν συνιστά απλώς μίαν οικονομικήν κοινοπραξίαν, αλλά αποτελεί οντότητα με ευρυτέραν πολιτικήν αποστολήν και σημασίαν. Εάν πρώτοι επεδιώξαμεν την μετά της Κοινότητος σύνδεσίν μας, επράξαμεν τούτο εμπνεόμενοι από την πίστιν ότι η οικονομική ενοποίησις της Ευρώπης θα οδηγήσει εις την ουσιαστικήν ευρωπαϊκήν ενότητα και δι ‘αυτής εις την ενίσχυσιν της Δημοκρατίας και της ειρήνης εις ολόκληρον τον κόσμον».

Την 1η Νοεμβρίου 1962 η συμφωνία τίθεται σε εφαρμογή. Η συμφωνία αυτή, η οποία ουσιαστικά αποτελούσε το πρώτο βήμα στην πορεία της Ελλάδας για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, «πάγωσε» με την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1967 και ενεργοποιήθηκε εκ νέου στη Μεταπολίτευση, τον Ιούλιο του 1974 και πάλι από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέβαλε επίσημα την ελληνική αίτηση στις 12 Ιουνίου 1975 και, παρά τις αρχικές αρνητικές αντιδράσεις της Επιτροπής, εξασφάλισε, το Φεβρουάριο του 1976 την υιοθέτησή της από το Συμβούλιο των Υπουργών της ΕΟΚ.

Ακολούθησαν συνομιλίες, που διήρκεσαν επί μακρόν και είχαν ως βασικό αντικείμενο το πόσο θα διαρκούσε και ποιοι θα ήταν οι όροι της μεταβατικής περιόδου μέχρι την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής εξασφάλισε τελικά τη συμφωνία της πολιτικής ηγεσίας των 9 εταίρων στις κρισιμότερες φάσεις της διαπραγματευτικής διαδικασίας και επιτεύχθηκε οριστική συμφωνία.

Τον Δεκέμβριο του 1978, υπογράφηκε η Συνθήκη Ένταξης σε πανηγυρική τελετή στο Ζάππειο Μέγαρο και η Ελλάδα αποτέλεσε πλήρες μέλος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από την 1η Ιανουαρίου 1981.