Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νησί που εξαφανίστηκε κάτω από τον ωκεανό πριν από εκατομμύρια χρόνια
Το βυθισμένο αυτό νησί βοηθά τους ερευνητές να ανασυνθέσουν τη γεωλογική ιστορία του Νότιου Ατλαντικού,
Snapshot
- Το Rio Grande Rise, ένα υποθαλάσσιο ηφαιστειακό οροπέδιο στον Νότιο Ατλαντικό, ήταν κάποτε τροπικό νησί πριν από 44 έως 47 εκατομμύρια χρόνια.
- Η ανακάλυψη κόκκινου αργίλου στα πετρώματα του Rio Grande Rise υποστηρίζει ότι η περιοχή ήταν εκτεθειμένη στην ατμόσφαιρα και όχι βυθισμένη κάτω από τη θάλασσα.
- Ο κόκκινος άργιλος περιέχει ορυκτά που συνδέονται με τροπικές κλιματικές συνθήκες, παρόμοια με τα εδάφη της Βραζιλίας.
- Το Rio Grande Rise περιέχει σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών και μετάλλων, όπως κοβάλτιο, νικέλιο, λίθιο και υττρίο, με εφαρμογές στην τεχνολογία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
- Η μελέτη του Rio Grande Rise προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για τη γεωλογική ιστορία και το περιβάλλον του Νότιου Ατλαντικού.
Ένα τμήμα του Rio Grande Rise, ενός τεράστιου ηφαιστειακού οροπεδίου που βρίσκεται κρυμμένο κάτω από τον Νότιο Ατλαντικό Ωκεανό, ήταν κάποτε ένα τροπικό νησί πριν από εκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα. Η ανακάλυψη προέκυψε από μια απρόσμενη πηγή και προσφέρει σημαντικά στοιχεία για το γεωλογικό παρελθόν της περιοχής.
Το Rio Grande Rise βρίσκεται περίπου 1.200 χιλιόμετρα από τις ακτές της Βραζιλίας. Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες την ύπαρξη αυτού του υποθαλάσσιου σχηματισμού, όμως πρόσφατες μελέτες αποκάλυψαν ότι ένα τμήμα του βρισκόταν κάποτε πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας πριν βυθιστεί σταδιακά στον ωκεανό.
Το βυθισμένο αυτό νησί βοηθά τους ερευνητές να ανασυνθέσουν τη γεωλογική ιστορία του Νότιου Ατλαντικού, ενώ παράλληλα στρέφει το ενδιαφέρον σε μια περιοχή γνωστή για τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών και άλλων μετάλλων που χρησιμοποιούνται ευρέως στη σύγχρονη τεχνολογία.
Το νησί που δεν θα έπρεπε να υπάρχει
Η ιστορία ξεκίνησε το 2018, όταν επιστήμονες από τη Βραζιλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξέτασαν πετρώματα που είχαν συλλεχθεί από το δυτικό τμήμα του Rio Grande Rise. Ανάμεσα στα στρώματα ηφαιστειακής λάβας εντόπισαν κάτι εντελώς απρόσμενο: κόκκινο άργιλο.
Η ανακάλυψη τράβηξε αμέσως την προσοχή τους. Όπως ανέφερε το Eos, ο θαλάσσιος γεωλόγος Μπράμλεϊ Μέρτον από το Εθνικό Ωκεανογραφικό Κέντρο του Σαουθάμπτον δήλωσε ότι τα συγκεκριμένα ιζήματα έμοιαζαν περισσότερο με τροπικά εδάφη παρά με υλικά που συναντώνται συνήθως στον βυθό της θάλασσας.
«Απλώς δεν βρίσκεις κόκκινο άργιλο στον βυθό», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Τα ασυνήθιστα δείγματα οδήγησαν σε χρόνια περαιτέρω ερευνών. Τελικά, οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο άργιλος σχηματίστηκε όταν η περιοχή ήταν εκτεθειμένη στην ατμόσφαιρα και όχι καλυμμένη από θαλάσσιο νερό.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο περιοδικό Scientific Reports έδειξε ότι το συγκεκριμένο τμήμα του Rio Grande Rise βρισκόταν πιθανότατα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας πριν από 44 έως 47 εκατομμύρια χρόνια, κατά την εποχή του Ηώκαινου. Τότε θα έμοιαζε με ένα ηφαιστειακό νησί στον Νότιο Ατλαντικό.
Στοιχεία ενός χαμένου τροπικού τοπίου
Ο κόκκινος άργιλος αποδείχθηκε ένα από τα πιο ισχυρά στοιχεία που στηρίζουν αυτή τη θεωρία. Οι ερευνητές εντόπισαν ορυκτά όπως καολινίτη, αιματίτη και γκαιτίτη, τα οποία συνδέονται συνήθως με έντονη αποσάθρωση σε θερμά και υγρά κλίματα.
Όπως ανέφεραν στο Eos, τα συγκεκριμένα ιζήματα μοιάζουν εντυπωσιακά με τα κόκκινα τροπικά εδάφη της Βραζιλίας. Ο συν-συγγραφέας της μελέτης και θαλάσσιος γεωλόγος του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο, Λουίτζι Τζοβάνε, εξήγησε:
«Αυτοί οι κόκκινοι άργιλοι είναι ακριβώς ίδιοι, τόσο χημικά όσο και ορυκτολογικά, με τα κόκκινα εδάφη ή terra roxa που συναντάμε σε όλη τη Βραζιλία. Είμαστε βέβαιοι ότι αντιπροσωπεύουν τις επιτόπου αποσαθρωμένες ανώτερες επιφάνειες των ηφαιστειακών πετρωμάτων».
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο ήταν ο δείκτης χημικής αλλοίωσης (Chemical Index of Alteration - CIA) του αργίλου, ο οποίος έφτανε το 93. Οι γεωλόγοι χρησιμοποιούν αυτή την κλίμακα για να μετρήσουν τον βαθμό στον οποίο τα πετρώματα έχουν αλλοιωθεί από διεργασίες αποσάθρωσης. Μια τόσο υψηλή τιμή υποδηλώνει μακροχρόνια έκθεση σε τροπικές συνθήκες, αφού είχε σταματήσει η ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Ο ερευνητής Πριγιεσού Σριβαστάβα, σύμφωνα με το Scientific Reports, ανέφερε ότι οι κόκκινοι άργιλοι θα μπορούσαν να έχουν σχηματιστεί μόνο κατά τη διάρκεια μιας περιόδου όπου το Rio Grande Rise βρισκόταν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα ευρήματα δείχνουν επομένως ότι το νησί υπήρξε για κάποιο χρονικό διάστημα προτού βυθιστεί σταδιακά στον ωκεανό.
«Το Rio Grande Rise και η ήπειρος έχουν το ίδιο έδαφος και το ίδιο κλίμα. Υπό αυτή την έννοια υπάρχει μια άμεση σχέση μεταξύ των δύο», επισήμανε ο Τζοβάνε.
Μια γεωλογική ανακάλυψη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον
Το Rio Grande Rise προσελκύει το ενδιαφέρον όχι μόνο για τη γεωλογική του ιστορία. Το οροπέδιο διαθέτει φλοιούς σιδηρομαγγανίου εμπλουτισμένους με μέταλλα όπως κοβάλτιο, νικέλιο και λίθιο, υλικά που χρησιμοποιούνται ευρέως στις τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας και στις υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οι επιστήμονες έχουν επίσης εντοπίσει σημαντικές συγκεντρώσεις σπάνιων γαιών, συμπεριλαμβανομένου του υττρίου. Το συγκεκριμένο στοιχείο χρησιμοποιείται σε κράματα αλουμινίου και μαγνησίου, υπεραγωγούς, λέιζερ, φωτισμό LED και ειδικά γυαλιά φακών καμερών. Οι εφαρμογές αυτές έχουν αυξήσει το ενδιαφέρον για περιοχές που διαθέτουν σημαντικά αποθέματα σπάνιων γαιών.
Για τους ερευνητές, πάντως, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ανακάλυψης είναι όσα αποκαλύπτει για το ίδιο το Rio Grande Rise. Εκατομμύρια χρόνια μετά τη βύθισή του στα νερά του Ατλαντικού, το χαμένο αυτό νησί εξακολουθεί να διατηρεί ένα πολύτιμο γεωλογικό αρχείο του παρελθόντος.
