Έκθεση για το κλίμα: Η Ευρώπη θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο

Snapshot

• Η Ευρώπη θερμαίνεται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη να παρουσιάζουν ακόμη πιο γρήγορη άνοδο θερμοκρασιών.
• Το 2025 καταγράφηκαν μεγάλα κύματα καύσωνα σε όλη την Ευρώπη, ακόμα και σε περιοχές κοντά στον Αρκτικό Κύκλο, με θερμοκρασίες έως 44 βαθμούς Κελσίου στην Ελλάδα.
• Η ήπειρος σημείωσε σημαντική απώλεια χιονιού και πάγου, με μειωμένη χιονοκάλυψη και απώλεια μάζας σε όλους τους ευρωπαϊκούς παγετώνες, γεγονός που επιταχύνει την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
• Οι ευρωπαϊκές θάλασσες κατέγραψαν τη θερμότερη χρονιά τους το 2025, με εκτεταμένα θαλάσσια κύματα καύσωνα που απειλούν τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα, όπως τα λιβάδια της Ποσειδωνίας στη Μεσόγειο.
• Οι πυρκαγιές σημείωσαν ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ οι ροές των ποταμών και οι στάθμες των λιμνών παρέμειναν χαμηλές, με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ιδιαίτερα την Ελλάδα, να υφίσταται έντονα αυτές τις επιπτώσεις.

Snapshot powered by AI

Μια Ευρώπη που θερμαίνεται με πρωτοφανή ταχύτητα, βιώνοντας ακραίους καύσωνες, ιστορική απώλεια χιονιού και πάγου και σοβαρές πιέσεις στα οικοσυστήματα, αποτυπώνει η ετήσια έκθεση για την κατάσταση του κλίματος το 2025, που παρουσίασαν το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), μέσω της υπηρεσίας Copernicus για την Κλιματική Αλλαγή, και ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO).

Σύμφωνα με την έκθεση, τουλάχιστον το 95% της Ευρώπης κατέγραψε θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο μέσα στο 2025, με μεγάλα κύματα καύσωνα να επηρεάζουν περιοχές από τη Μεσόγειο έως τον Αρκτικό Κύκλο.

Η εικόνα που περιγράφουν οι επιστήμονες είναι ανησυχητική, καθώς η Ευρώπη παραμένει η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον πλανήτη, καθώς τα τελευταία 30 χρόνια θερμαίνεται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Μάλιστα, η Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη θερμαίνονται ακόμη πιο γρήγορα σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη, ενώ τα νησιά Σβάλμπαρντ στον ευρωπαϊκό Αρκτικό Ωκεανό συγκαταλέγονται πλέον στις περιοχές του πλανήτη με τη μεγαλύτερη άνοδο θερμοκρασίας.

Καύσωνες από τη Μεσόγειο μέχρι την Αρκτική

Η έκθεση καταγράφει σημαντική αύξηση των ημερών έντονης θερμικής καταπόνησης σε μεγάλο μέρος της ηπείρου. Στη Νότια και Ανατολική Ισπανία σημειώθηκαν έως και 50 περισσότερες ημέρες από τον μέσο όρο με θερμοκρασίες άνω των 32 βαθμών Κελσίου, ενώ και οι ελάχιστες θερμοκρασίες παρέμειναν ασυνήθιστα υψηλές για μεγάλο διάστημα του έτους.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ακόμη και περιοχές κοντά στον Αρκτικό Κύκλο επηρεάστηκαν από ακραία ζέστη. Υποαρκτικές περιοχές της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας βίωσαν καύσωνα διάρκειας τριών εβδομάδων, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 30 βαθμούς Κελσίου. Στην περιοχή Φρόστα της Νορβηγίας καταγράφηκαν 34,9 βαθμοί Κελσίου, τιμή εξαιρετικά ασυνήθιστη για τη συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη.

Στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τα ακραία φαινόμενα κορυφώθηκαν τον Ιούλιο και τις αρχές Αυγούστου. Για την Ελλάδα, η έκθεση εκτιμά ότι περίπου το 85% του πληθυσμού επηρεάστηκε από θερμοκρασίες κοντά ή πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, με μέγιστη καταγραφή τους 44 βαθμούς.

Η Ευρώπη χάνει χιόνι και πάγο

Οι υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με τις μειωμένες βροχοπτώσεις οδήγησαν σε μεγάλη απώλεια χιονιού και πάγου σε ολόκληρη την ήπειρο.

Τον Μάρτιο του 2025, η χιονοκάλυψη στην Ευρώπη ήταν μειωμένη κατά περίπου 1,32 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα σε σχέση με τον μέσο όρο — μια έκταση αντίστοιχη με το σύνολο της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Αυστρίας μαζί. Πρόκειται για την τρίτη χαμηλότερη καταγραφή από το 1983, όταν ξεκίνησαν οι μετρήσεις.

Παράλληλα, όλοι οι ευρωπαϊκοί παγετώνες κατέγραψαν απώλεια μάζας. Η Ισλανδία σημείωσε τη δεύτερη μεγαλύτερη απώλεια παγετώνων στην ιστορία των καταγραφών, ενώ η Γροιλανδία έχασε περίπου 139 δισεκατομμύρια τόνους πάγου.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή συμβάλλει άμεσα στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, με κάθε επιπλέον εκατοστό να εκθέτει περίπου έξι εκατομμύρια ανθρώπους σε κίνδυνο παράκτιων πλημμυρών.

Η έκθεση επισημαίνει ακόμη ότι οι ψυχρές περιοχές της Ευρώπης, όπως η Αρκτική και οι Άλπεις, θερμαίνονται ιδιαίτερα γρήγορα, γεγονός κρίσιμο για την κλιματική ισορροπία, καθώς το χιόνι και ο πάγος λειτουργούν ως φυσικοί «καθρέφτες», αντανακλώντας την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο Διάστημα.

Θερμές θάλασσες και απειλή για τη βιοποικιλότητα

Το 2025 ήταν επίσης η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ για τις ευρωπαϊκές θάλασσες, συνεχίζοντας μια τετραετία διαδοχικών ρεκόρ.

Τα θαλάσσια κύματα καύσωνα επηρέασαν το 86% της ωκεάνιας περιοχής της Ευρώπης, ενώ το 36% βίωσε σοβαρές ή ακραίες συνθήκες — το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα.

Η Μεσόγειος κατέγραψε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά τουλάχιστον μία ημέρα ισχυρού θαλάσσιου καύσωνα, ενώ η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ήταν η δεύτερη υψηλότερη που έχει παρατηρηθεί ποτέ.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι εξελίξεις αυτές απειλούν άμεσα τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα. Ειδική αναφορά γίνεται στα λιβάδια της Ποσειδωνίας στη Μεσόγειο, των οποίων η έκταση έχει ήδη μειωθεί κατά 34% τα τελευταία 50 χρόνια. Σύμφωνα με τα πιο απαισιόδοξα σενάρια, η απώλειά τους μπορεί να φτάσει ακόμη και το 75% έως το 2050.

Ρεκόρ πυρκαγιών και χαμηλές στάθμες νερού

Η έκθεση καταγράφει επίσης ιστορικά υψηλά επίπεδα καμένων εκτάσεων. Οι πυρκαγιές έκαψαν περίπου 1,035 εκατομμύρια εκτάρια γης, ενώ οι εκπομπές αερίων από τις φωτιές έφτασαν επίσης σε επίπεδα ρεκόρ.

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη επλήγη ιδιαίτερα, με την Ελλάδα να αναφέρεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς μέσα σε μόλις 24 ώρες είχαν καταγραφεί τουλάχιστον 50 πυρκαγιές.

Την ίδια ώρα, οι ποταμοί στην Ευρώπη εμφάνισαν ροές κάτω από τον μέσο όρο για έντεκα μήνες του έτους, ενώ και οι στάθμες πολλών λιμνών παρέμειναν χαμηλές. Η λίμνη Πρέσπα συνέχισε τη μακροχρόνια πτωτική της πορεία, που καταγράφεται ήδη από τη δεκαετία του 1960.

Η προσοχή στραμμένη στο Ελ Νίνιο

Κατά την παρουσίαση της έκθεσης, μεγάλο μέρος των ερωτήσεων των δημοσιογράφων αφορούσε την πιθανότητα εμφάνισης φαινομένου Ελ Νίνιο μέσα στο 2026.

Η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστε Σάουλο, ανέφερε ότι η θερμοκρασία στον Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνεται γρήγορα, γεγονός που καθιστά πιθανή την επιστροφή συνθηκών Ελ Νίνιο από τον Μάιο έως τον Ιούλιο του 2026.

Ωστόσο, διευκρίνισε πως προς το παρόν η προβλεψιμότητα δεν είναι αρκετά υψηλή και οι επιστήμονες θα περιμένουν μέχρι τον Μάιο ώστε να διαπιστώσουν αν πρόκειται για ασθενές ή ισχυρό φαινόμενο.