Καιρός: Το ECMWF «δείχνει» 71% αναστροφή του πολικού στρόβιλου - Δυσάρεστα νέα για την Ελλάδα
Ο Νοέμβριος, σε πρώτη φάση, δείχνει να μπαίνει με πολύ χειμωνιάτικη διάθεση
Snapshot
- Το 96% των προσομοιώσεων ECMWF προβλέπει αναστροφή του στρατοσφαιρικού στροβίλου στις αρχές Νοεμβρίου, υποδεικνύοντας πιθανή ψυχρή εισβολή στην Ευρώπη και την Ελλάδα.
- Η Ελλάδα αναμένεται να βιώσει σημαντική πτώση θερμοκρασίας έως και -8°C κάτω από τα κανονικά επίπεδα για την εποχή γύρω στις 8 Νοεμβρίου.
- Η διάρκεια και η ένταση της ψυχρής φάσης παραμένουν αβέβαιες λόγω διαφορών στα μοντέλα και της πρώιμης φάσης του στρατοσφαιρικού στροβίλου.
- Δεν υπάρχουν επί του παρόντος σαφείς ενδείξεις για ακραίο ψύχος ή παγετό σε χαμηλά υψόμετρα στην Ιταλία και τη δυτική Μεσόγειο.
- Η εξέλιξη της ψυχρής εισβολής εξαρτάται από την πραγματική αναστροφή των ανέμων στον στρατοσφαιρικό στροβίλο και τη μεταφορά της διαταραχής προς τα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Μπροστά σε μια επεισοδιακή, αλλά και πρώιμη, διαταραχή φαίνεται πως βρίσκεται η Ευρώπη καθώς οι αρχές του Νοεμβρίου «βυθίζουν» την ήπειρό μας στο κρύο, μαζί και την Ελλάδα!
Στους υπολογισμούς που εξετάστηκαν, το 96% των μελών του ensemble του ECMWF προέβλεπε αναστροφή του πολικού στρόβιλου, σε σύγκριση με το 71% του GEFS και το 37% του AIFS. Αυτές οι τιμές δείχνουν πόσες προσομοιώσεις κάθε συστήματος υποστήριξαν αυτό το σενάριο σε μια συγκεκριμένη έκδοση· δεν αποτελούν πιθανότητες για παγετό στην Ευρώπη ή για μια ψυχρή εισβολή που αναμένεται να διαρκέσει συγκεκριμένο αριθμό ημερών.
Η διαφορά μεταξύ των μοντέλων δείχνει επίσης ότι η ένταση και η τελική εξέλιξη της διαταραχής δεν έχουν ακόμη καθοριστεί με την ίδια εμπιστοσύνη από όλα τα συστήματα πρόγνωσης.
Θερμικές ανωμαλίες στα 2 μέτρα: Τι επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει αυτό στην Ευρώπη και την Ελλάδα;
Οι μεσοπρόθεσμες προγνώσεις δείχνουν ανωμαλίες υψηλής πίεσης πάνω από τις πολικές περιοχές και περιοχές χαμηλής πίεσης πάνω από τον Ατλαντικό και τμήματα της ηπείρου. Αυτή η διαμόρφωση υποδηλώνει μια πιθανή τάση προς χαμηλότερες από τον μέσο όρο θερμοκρασίες σε τμήματα της Ευρώπης, ειδικά γύρω στο πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου. Ωστόσο, οι χάρτες δεν καθορίζουν με σαφήνεια ποιες χώρες θα πληγούν περισσότερο, πόσο σοβαρή θα είναι η πτώση της θερμοκρασίας ή πόσο θα μπορούσε να επιμείνει.
Ένας διαταραγμένος στρατοσφαιρικός στροβιλος μπορεί να ευνοήσει, τις επόμενες εβδομάδες, μια πιο κυματοειδή κυκλοφορία και πιο έντονες εναλλαγές μεταξύ των υψηλών και μεσαίων γεωγραφικών πλατών, αλλά η ατμοσφαιρική απόκριση δεν είναι πανομοιότυπη σε κάθε επεισόδιο και τα αποτελέσματα δεν κατανέμονται ομοιόμορφα.
Η NOAA περιγράφει πώς, μετά από μια στρατοσφαιρική θέρμανση, ο πολικός αεροχείμαρρος (jet stream) μπορεί να αναπτύξει μεγάλους κυματισμούς, ευνοώντας ψυχρότερες συνθήκες σε ορισμένες περιοχές και ηπιότερες σε άλλες· αυτό δεν σημαίνει ότι ο αρκτικός αέρας πρέπει να φτάσει σε ολόκληρη την Ευρώπη ή ότι ένα εκτεExtended κύμα ψύχους είναι αναπόφευκτο.
Βάσει του χάρτη της ECMWF για τις 8 Νοεμβρίου 2026, η Ελλάδα (όπως και το μεγαλύτερο μέρος της Βαλκανικής Χερσονήσου) φαίνεται να επηρεάζεται άμεσα από αυτή την ατμοσφαιρική διαταραχή. Η χώρα καλύπτεται από το έντονο μπλε χρώμα, το οποίο υποδηλώνει αρνητική απόκλιση θερμοκρασίας (έως και -4°C με -8°C κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα). Ειδικότερα, η προβλεπόμενη θερμοκρασία στα 2 μέτρα για την περιοχή της Αθήνας εμφανίζεται στους 8°C, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική ψύχρανση που αναμένεται να επικρατήσει στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.
Αντίθετα, για την Ιταλία, προς το παρόν δεν υπάρχουν αξιόπιστες ενδείξεις για ακραίο ψύχος, παγετό ή χιονοπτώσεις σε χαμηλά υψόμετρα, καθώς η δυτική Μεσόγειος βρίσκεται στα όρια της ψυχρής μάζας. Η πιθανή ψύχρανση σε μέρος της Ευρώπης δεν επαρκεί για να καθοριστεί το πλήρες εύρος των επιπτώσεων: θα χρειαστούν νέες προγνώσεις για την κυκλοφορία πιο κοντά στο έδαφος, που θα αποσαφηνίζουν τη θέση των συστημάτων υψηλής και χαμηλής πίεσης.
Πόσο θα μπορούσε να διαρκέσει η ψυχρή φάση;
Η διάρκεια δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Ο χάρτης που δείχνει μια πιθανή ψυχρή εισβολή γύρω στις 9 Νοεμβρίου αντιπροσωπεύει ένα σενάριο που αναμένεται σε ένα συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, αλλά δεν προσφέρει μια αρκετά σταθερή αλληλουχία για να καθοριστεί πότε θα ξεκινούσε το κρύο, πότε θα τελείωνε ή αν θα ήταν συνεχές.
Ακόμη και το χρονικό πλαίσιο από μία έως τέσσερις εβδομάδες, που συχνά αναφέρεται όταν συζητούνται οι επιπτώσεις μιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης, υποδεικνύει την πιθανή καθυστέρηση με την οποία η διαταραχή θα μπορούσε να επηρεάσει τα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, όχι την αναμενόμενη διάρκεια του ψύχους στο επίπεδο του εδάφους.
Η πρώιμη εκδήλωση αυτού του πιθανού γεγονότος καθιστά την εικόνα ακόμη πιο περίπλοκη, καθώς ο στροβιλος βρίσκεται επί του παρόντος φθινοπωρινή φάση ανάπτυξής του, και οι περισσότερες μεγάλες στρατοσφαιρικές θερμάνσεις συμβαίνουν στα μέσα του χειμώνα.
Οι προσομοιώσεις υποδηλώνουν επίσης ένα πολύ έντονο El Niño, ικανό να επηρεάσει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία, ειδικά πάνω από τον Ειρηνικό και τη Βόρεια Αμερική, προσθέτοντας έναν ακόμη παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψη στην εξέλιξη των επόμενων εβδομάδων.
Το σήμα που πρέπει να ακολουθήσουμε στις επόμενες ενημερώσεις
Το πιο προφανές σήμα είναι η προοπτική μιας έντονης εξασθένησης του στρατοσφαιρικού στροβίλου στις αρχές Νοεμβρίου· η πραγματική αναστροφή των ανέμων, η ταξινόμηση του επεισοδίου ως μεγάλης Sudden Stratospheric Warming (SSW) και τυχόν συνέπειες για την Ευρώπη και την Ελλάδα μένει να επιβεβαιωθούν.
Θα είναι σημαντικό να επαληθευτεί εάν οι νέες εκδόσεις των μοντέλων θα διατηρήσουν αυτή την εξέλιξη, εάν τα ensembles θα συνεχίσουν να συγκλίνουν και εάν οι παρατηρήσεις θα καταγράψουν πράγματι την αναστροφή του ανέμου που απαιτείται από τα επιστημονικά κριτήρια.
Προς το παρόν, οι προσομοιώσεις υποδηλώνουν μια πιθανή ψυχρή εισβολή σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και στα Βαλκάνια (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας) στο πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, αλλά δεν μας επιτρέπουν να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τη διάρκειά και την έντασή της.
Όλα θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη του στροβίλου και από το πόσο η διαταραχή θα μπορέσει τελικά να εξαπλωθεί προς την ατμοσφαιρική κυκλοφορία που βρίσκεται πιο κοντά στην επιφάνεια.
