Ολλανδία: Το μοντέλο εργασίας για 4 ημέρες την εβδομάδα, με τον ίδιο μισθό και υψηλή παραγωγικότητα

Πολίτες της Ολλανδίας εργάζονται τέσσερις ημέρες την εβδομάδα εδώ και αρκετά χρόνια. Αλλά είναι πράγματι αποδοτικό το τετραήμερο εργασίας;

Ο Gavin Arm, συνιδρυτής της μικρής επιχείρησης Positivity Branding με έδρα το Άμστερνταμ, πιστεύει πώς είναι. «Οι περισσότεροι άνθρωποι, αν διευθύνουν μια εταιρεία, αφιερώνουν τον εαυτό τους σε αυτήν και εργάζονται για να την κάνουν να πετύχει. Και πιθανότατα το κάνουν για τα παιδιά τους. Αλλά τα παιδιά τους θα είναι τόσο μικρά μόνο μια φορά. Δεν θέλουμε οι εργαζόμενοι να κοιτάζουν πίσω στη ζωή τους και να λένε "Έχασα αυτό το κομμάτι της ζωής των παιδιών μου". Αυτό θα ήταν απαίσιο», είπε.

Ο Arm έδωσε συνέντευξη στο BBC από το άνετο γραφείο της εταιρείας του, στην πολυσύχναστη συνοικία De Pijp της ολλανδικής πρωτεύουσας. Η επιχείρησή του, την οποία ίδρυσε μαζί με τον συνάδελφό του Bert de Wit, παρέχει συμβουλές σε εταιρείες για την ταυτότητα της μάρκας τους και τη συσκευασία τους.

Ο Arm, ο de Wit και το προσωπικό τους άρχισαν να εργάζονται τέσσερις ημέρες την εβδομάδα, πριν από επτά χρόνια. Σημαντικό να τονιστεί ότι ο μισθός των εργαζομένων έμεινε ίδιος, όπως και οι ώρες, δηλαδή 8 ώρες την ημέρα.

«Η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής ήταν στο επίκεντρο αυτής της πρωτοβουλίας», πρόσθεσε ο de Wit, τονίζοντας ότι οι εργαζόμενοι πλέον «δουλεύουν πιο έξυπνα και όχι πιο σκληρά». «Σε άλλες χώρες μπορεί οι άνθρωποι να περνούν πολύ χρόνο στη δουλειά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δουλεύουν περισσότερο».

Η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας είναι πλέον μια κοινή πρακτική σε όλη την Ολλανδία εδώ και αρκετά χρόνια, με ακόμη και τις μεγαλύτερες εταιρείες να υιοθετούν την πρακτική αυτή. Την ίδια ώρα, η μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση της χώρας, η FNV, συνεχίζει να ασκεί πιέσεις στην ολλανδική κυβέρνηση για να καταστήσει το τετραήμερο επίσημο στο Σύνταγμα της χώρας.

«Μας αρέσει να έχουμε χρόνο για να απελευθερώνουμε το μυαλό μας. Οι καλύτερες ιδέες μου έρχονται όταν βγάζω βόλτα τον σκύλο μου», εξήγησε η Marieke Pepers, διευθύντρια ανθρώπινου δυναμικού στην ολλανδική εταιρεία λογισμικού Nmbrs.

Η Pepers παίρνει ρεπό κάθε Παρασκευή. «Έτσι βρίσκω την έμπνευσή μου, νιώθω καλύτερα και το ίδιο ισχύει και για την εταιρεία». Η Pepers πρόσθεσε ότι από τότε που οι εργαζόμενοι της εταιρείας που εργάζεται άρχισαν να δουλεύουν όλοι τέσσερις ημέρες, «οι ασθένειες έχουν μειωθεί και η διατήρηση του προσωπικού έχει αυξηθεί». Ωστόσο, η ιδέα δεν έγινε αποδεκτή από την αρχή. «Έπρεπε να πείσουμε τους επενδυτές μας. Οι άνθρωποι της εταιρείας μας ήταν αρχικά σκεπτικοί. Μερικοί από αυτούς ένιωθαν πίεση. Αλλά τελικά τα καταφέραμε».

Είναι πράγματι η τετραήμερη εβδομάδα καλή για την οικονομία της χώρας;

Η υιοθέτηση της τετραήμερης εβδομάδας εργασίας στην Ολλανδία έχει τραβήξει την προσοχή της διεθνούς κοινότητας. Οι Ολλανδοί εργάζονται κατά μέσο όρο 32,1 ώρες την εβδομάδα, το χαμηλότερο ωράριο στην ΕΕ, και πολύ κάτω από τον μέσο όρο των 36 ωρών της Ένωσης. Ταυτόχρονα, η ολλανδική οικονομική παραγωγή ή το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη και κοντά στην κορυφή των κρατών μελών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Το γεγονός αυτό αμφισβητεί την υπόθεση ότι οι πλούσιες χώρες χρειάζονται πολλές ώρες εργασίας για να παραμείνουν ανταγωνιστικές.

Αλλά είναι πράγματι η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας στην Ολλανδία τόσο καλή για την οικονομία της χώρας;

Η Daniela Glocker, οικονομολόγος στο ολλανδικό τμήμα του ΟΟΣΑ, πιστεύει ότι πράγματι η Ολλανδία έχει υψηλή παραγωγικότητα με λιγότερες ώρες εργασίας, «αλλά αυτό γίνεται τα τελευταία 15 χρόνια». «Επομένως, αν οι Ολλανδοί θέλουν να διατηρήσουν την ποιότητα ζωής τους, πρέπει να αυξήσουν την παραγωγικότητα ή να αυξήσουν την προσφορά εργασίας», πρόσθεσε.

Με αυτό εννοεί ότι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να αρχίσουν να παράγουν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες ανά ημέρα εργασίας, διαφορετικά η χώρα θα χρειαστεί επιπλέον άτομα να εισέλθουν στην αγορά εργασίας, για παράδειγμα μέσω της αύξησης της μετανάστευσης.

Η Ολλανδία έχει το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων μερικής απασχόλησης στον ΟΟΣΑ, με σχεδόν το ήμισυ των εργαζομένων να εργάζονται λιγότερο από ένα πλήρες ωράριο. Έτσι, οι υψηλότεροι μισθοί και ο τρόπος με τον οποίο οι ολλανδικοί φόροι επιβαρύνουν το μεσαίο εισοδηματικό επίπεδο καθιστούν τις επιπλέον ώρες εργασίας λιγότερο ελκυστικές.

Τα συνδικάτα υποστηρίζουν ότι «μία μέρα λιγότερης εργασίας» μπορεί να είναι καλό για την ενέργεια, την παραγωγικότητα και την κοινωνία γενικότερα, και ότι η κανονικοποίηση του τετραήμερου ωραρίου εμπνέει άτομα να συνεχίσουν να εργάζονται, ακόμη και όταν ήθελαν να εγκαταλείψουν τελείως την εργασία τους.

Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι αυτή η δύναμη συνοδεύεται από αυξανόμενες πιέσεις. Όπως οι περισσότερες χώρες, η Ολλανδία αντιμετωπίζει το πρόβλημα της γήρανσης του πληθυσμού, οπότε καθώς όλο και περισσότερα άτομα συνταξιοδοτούνται, όλο και λιγότερα άτομα παραμένουν στο εργατικό δυναμικό.

«Οι Ολλανδοί είναι πλούσιοι και εργάζονται λιγότερο – αλλά το ερώτημα είναι, πόσο βιώσιμο είναι αυτό;», αναρωτιέται ο Nicolas Gonne, οικονομολόγος στον ΟΟΣΑ. «Δεν μπορείς να κάνεις πολλά με λίγους εργαζόμενους. Αυτό που βλέπουμε είναι ότι η Ολλανδία αντιμετωπίζει περιορισμούς από όλες τις πλευρές. Ο τρόπος για να μετριαστεί αυτό είναι να αυξηθεί η προσφορά [εργατικού δυναμικού]».