Explainer: Ανησυχία στην Ουάσιγκτον - Γιατί η Κίνα κατασκευάζει εκατοντάδες υποβρύχια;

Η Κίνα έχει αυξήσει θεαματικά την παραγωγή πυρηνοκίνητων υποβρυχίων τα τελευταία πέντε χρόνια, φτάνοντας στο σημείο να καθελκύει περισσότερα σκάφη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με νέα έκθεση δεξαμενής σκέψης. Η εξέλιξη αυτή απειλεί να ανατρέψει ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά πλεονεκτήματα που διατηρούσε επί δεκαετίες η Ουάσινγκτον στη θάλασσα.

Η έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) καταγράφει εντυπωσιακή αύξηση στη ναυπήγηση πυρηνοκίνητων υποβρυχίων του Ναυτικού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας, τόσο βαλλιστικών όσο και επιθετικών. Την περίοδο 2021-2025, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ τόσο στον αριθμό των υποβρυχίων που καθελκύστηκαν, 10 έναντι 7, όσο και στο συνολικό εκτόπισμα, 79.000 τόνοι έναντι 55.500. Η ανάλυση βασίστηκε σε δορυφορικές εικόνες των κινεζικών ναυπηγείων, καθώς το Πεκίνο δεν δημοσιοποιεί επίσημα τα μεγέθη του στόλου του.

Η μεταστροφή αυτή είναι εντυπωσιακή σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία, 2016-2020, όταν η Κίνα είχε προσθέσει μόλις τρία υποβρύχια συνολικού εκτοπίσματος 23.000 τόνων, ενώ οι ΗΠΑ είχαν ναυπηγήσει επτά σκάφη 55.500 τόνων. Αν και τα στοιχεία αφορούν υποβρύχια που καθελκύστηκαν και όχι απαραίτητα επιχειρησιακά ενταγμένα στον στόλο, οι ειδικοί σημειώνουν ότι η τάση είναι σαφής και ανησυχητική για την Ουάσινγκτον.

Στις αρχές του 2025, η Κίνα διέθετε 12 ενεργά πυρηνοκίνητα υποβρύχια, εκ των οποίων έξι βαλλιστικών πυραύλων και έξι επιθετικά ή κατευθυνόμενων πυραύλων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν σαφές αριθμητικό πλεονέκτημα, με 65 συνολικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια, εκ των οποίων 14 είναι βαλλιστικά. Παράλληλα, το Πεκίνο διατηρεί και έναν τεράστιο στόλο συμβατικών υποβρυχίων, 46 σκαφών, την ώρα που το αμερικανικό ναυτικό δεν διαθέτει ούτε ένα συμβατικό υποβρύχιο, βασιζόμενο αποκλειστικά στην πυρηνική πρόωση.

Για να υποστηρίξει αυτή την ταχεία ανάπτυξη, η Κίνα έχει επεκτείνει σημαντικά το ναυπηγείο Huludao της Bohai Shipbuilding Heavy Industry στη βόρεια χώρα, το οποίο έχει μετατραπεί σε κομβικό σημείο της κινεζικής υποβρυχιακής παραγωγής. Σύμφωνα με την έκθεση, η δραστηριότητα εκεί βρίσκεται σε «περίοδο άνθησης», με συνεχή αύξηση του ρυθμού κατασκευής.

Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται να πιάσουν τους στόχους τους. Έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Κογκρέσου αποκάλυψε ότι το αμερικανικό ναυτικό υπολείπεται σημαντικά του στόχου κατασκευής δύο επιθετικών υποβρυχίων κλάσης Virginia ετησίως, με τα ναυπηγεία να παραδίδουν μόλις 1,1 έως 1,2 υποβρύχια τον χρόνο από το 2022 και μετά. Παράλληλα, το πρόγραμμα των νέων βαλλιστικών υποβρυχίων κλάσης Columbia καθυστερεί τουλάχιστον έναν χρόνο, με το πρώτο σκάφος να μην αναμένεται πριν από το 2028.

«Η αύξηση των κινεζικών υποβρυχίων στη θάλασσα αποτελεί ολοένα και μεγαλύτερη πρόκληση για τις δυτικές χώρες, οι οποίες δυσκολεύονται να αυξήσουν τη δική τους παραγωγή», σημειώνει χαρακτηριστικά το IISS.

Η έκθεση αναδεικνύει την καθέλκυση δύο βαλλιστικών υποβρυχίων τύπου 094, τα οποία μπορούν να εκτοξεύσουν πυρηνικούς πυραύλους και ενισχύουν την πυρηνική τριάδα της Κίνας, που περιλαμβάνει επίσης διηπειρωτικούς πυραύλους ξηράς και στρατηγικά βομβαρδιστικά. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη τα σχέδια για τα ακόμη πιο προηγμένα υποβρύχια τύπου 096, τα οποία αναμένεται να μπουν σε παραγωγή εντός της δεκαετίας και να τεθούν σε υπηρεσία στα τέλη της δεκαετίας του 2020 ή στις αρχές της επόμενης.

Επιπλέον, τα κινεζικά ναυπηγεία έχουν κατασκευάσει τουλάχιστον έξι πυρηνοκίνητα υποβρύχια κατευθυνόμενων πυραύλων, εξοπλισμένα με κάθετους εκτοξευτές, ικανούς να φέρουν υπερσύγχρονους υπερηχητικούς πυραύλους κατά πλοίων, όπως εκείνους που παρουσιάστηκαν στην παρέλαση της Ημέρας της Νίκης στο Πεκίνο.

Παρά την ποσοτική υπεροχή που χτίζει το Πεκίνο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η ποιότητα των κινεζικών υποβρυχίων εξακολουθεί να υστερεί έναντι των αμερικανικών και ευρωπαϊκών. Τα νεότερα κινεζικά σκάφη θεωρείται ότι δεν είναι τόσο αθόρυβα όσο τα αμερικανικά, γεγονός που διατηρεί το πλεονέκτημα της αφάνειας για το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Ωστόσο, στη ναυτική σύγκρουση, η αριθμητική υπεροχή παίζει συχνά καθοριστικό ρόλο και η Κίνα ήδη διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο αντιτορπιλικών, φρεγατών και πλοίων επιφανείας στον κόσμο.

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η κατάσταση προκαλεί έντονο προβληματισμό. Ο υπουργός Ναυτικού, Τζον Φίλαν, είχε δηλώσει σε ακρόαση στη Βουλή ότι η αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία βρίσκεται σε κρίση. «Όλα μας τα προγράμματα είναι σε χάος. Το καλύτερο από αυτά καθυστερεί έξι μήνες και έχει ξεφύγει κατά 57% από τον προϋπολογισμό», είχε πει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο αριθμός των αμερικανικών επιθετικών υποβρυχίων αναμένεται να υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο το 2030, φτάνοντας τα 47, λόγω της απόσυρσης παλαιότερων σκαφών κλάσης Los Angeles. Η ανάκαμψη στους 50 αναμένεται μόλις το 2032, εφόσον επιτευχθούν οι κατασκευαστικοί στόχοι, ενώ το πρόγραμμα πώλησης υποβρυχίων στην Αυστραλία στο πλαίσιο της συμφωνίας AUKUS ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τις αμερικανικές δυνατότητες βραχυπρόθεσμα.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η «κοιλάδα» στον αμερικανικό υποβρυχιακό στόλο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίοδο αυξημένης επιχειρησιακής πίεσης και ενδεχομένως σε αποδυνάμωση της συμβατικής αποτροπής έναντι ανταγωνιστών όπως η Κίνα.

Το σκηνικό που διαμορφώνεται αποτυπώνει ξεκάθαρα τη ραγδαία μετατόπιση των ναυτικών ισορροπιών παγκοσμίως, με το Πεκίνο να διεκδικεί πλέον ευθέως την πρωτοκαθεδρία στους ωκεανούς και την Ουάσινγκτον να αναζητά τρόπους να ανακόψει αυτή την ανοδική πορεία.

*Με πληροφορίες από το Cnn.com